Biến phụ phẩm thành bao bì, thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững

Tận dụng phụ phẩm, giảm phụ thuộc nhựa truyền thống

Bao bì cần thiết cho bảo quản, phân phối đồ uống, nhưng lượng bao bì dùng một lần gây áp lực lên thu gom, xử lý chất thải. Vì thế, đổi mới bao bì còn là lựa chọn nguyên liệu, thiết kế sản phẩm và xử lý sau tiêu dùng.

TS. Trịnh Thị Hoà chia sẻ tại hội thảo “Đổi mới bao bì và công nghệ đóng gói ngành đồ uống”.

Tại hội thảo “Đổi mới bao bì và công nghệ đóng gói ngành đồ uống”, TS Trịnh Thị Hòa, đồng sáng lập Công ty TNHH Giải Pháp Công Nghệ BUYO đã trình bày giải pháp chống ô nhiễm nhựa thông qua công nghệ chuyển đổi rác hữu cơ, trong đó có bã bia và phụ phẩm nông nghiệp, thành vật liệu sinh học thay thế nhựa.

Thay vì chỉ xử lý bao bì sau khi thải bỏ, giải pháp tận dụng phụ phẩm ngay từ sản xuất. Bã bia có thể trở thành nguyên liệu làm vật liệu mới, phục vụ đóng gói, vận chuyển và tiêu dùng. Qua đó, phụ phẩm được đưa trở lại chuỗi giá trị thay vì chỉ được coi là chất thải.

Đại diện BUYO giới thiệu hạt nhựa sinh học, tấm màng vật liệu sinh học và vật liệu lên men vi sinh. Ứng dụng được đề cập gồm dụng cụ ăn uống, đồ dùng phục vụ đồ uống, bao bì, hộp đựng, túi, tấm ép và pallet công nghiệp, cho thấy hướng phát triển không giới hạn ở bao bì chứa sản phẩm.

Một ví dụ là nắp đậy dùng trong ngành bia được làm từ bã hữu cơ. Theo BUYO, sản phẩm chứa 80% thành phần sinh học từ bã hèm, có khả năng phân hủy sinh học và duy trì đặc tính cơ học trong khoảng âm 22 đến 50 độ C. Doanh nghiệp tính toán một triệu nắp có thể thay thế khoảng 10 tấn nhựa truyền thống và giảm 40% dấu chân carbon.

Đây là các chỉ tiêu doanh nghiệp công bố, chưa phải kết quả kiểm chứng độc lập tại hội thảo. Ví dụ này minh họa cách đưa phụ phẩm ngành đồ uống trở lại sản xuất nhằm giảm sử dụng nhựa truyền thống.

Nhiều quốc gia trên thế giới đưa ra chính sách cấm nhựa sử dụng một lần.

Đổi mới bao bì cần đi cùng tiêu dùng có trách nhiệm

Đai diện BUYO cũng phân biệt các dòng vật liệu: bên cạnh loại có nguồn gốc sinh học, có khả năng phân hủy, doanh nghiệp còn giới thiệu vật liệu phối trộn rác thải sinh học với nhựa thông thường, không phân hủy sinh học.

Theo đó, dòng vật liệu phối trộn có thể giảm 30–40% lượng nhựa thông thường và phát thải carbon, đồng thời giữ độ bền phù hợp với sản phẩm cần tái sử dụng. Vật liệu được giới thiệu có thể gia công bằng các phương pháp như ép phun, tạo hình nhiệt, thổi màng và thổi khuôn.

Sự khác biệt này cần được thể hiện rõ khi giới thiệu sản phẩm ra thị trường. Vật liệu có thành phần sinh học không mặc nhiên có khả năng phân hủy; việc giảm lượng nhựa thông thường cũng không đồng nghĩa sản phẩm có thể bỏ trực tiếp ra môi trường. Thông tin minh bạch về thành phần, tính chất và phương thức xử lý sau sử dụng là điều kiện để người tiêu dùng lựa chọn đúng.

Với doanh nghiệp đồ uống, bao bì mới phải đáp ứng yêu cầu bảo quản, an toàn tiếp xúc thực phẩm, tương thích dây chuyền và chi phí. Người tiêu dùng cần nhận biết bao bì có thể tái sử dụng, tái chế hay phân hủy trong điều kiện nào. Cả hai phía quyết định hiệu quả chuyển đổi.

Đánh giá bao bì bền vững cần nhìn vào toàn bộ vòng đời: nguyên liệu, năng lượng sản xuất, sử dụng, thu gom và xử lý. Thay vật liệu khó đạt hiệu quả nếu thiếu hệ thống thu hồi phù hợp.

Trong định hướng chính sách, Quyết định số 889/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021–2030. Chương trình hướng tới sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm chất thải và thúc đẩy những mô hình sản xuất, tiêu dùng thân thiện với môi trường, trong đó đặc biệt quan tâm đến vấn đề giảm phát thải nhựa ra môi trường trong ngành bia, rượu, nước giải khát.

Theo đó, hướng khai thác phụ phẩm làm vật liệu mới của BUYO có điểm tương đồng với định hướng tiết kiệm tài nguyên, phát triển kinh tế tuần hoàn. Để ứng dụng rộng rãi, cần kết nối đơn vị phát triển công nghệ, nhà sản xuất đồ uống, doanh nghiệp đóng gói và hệ thống thu gom, xử lý chất thải. Nhờ đó, sáng kiến mới có cơ hội tham gia chuỗi sản xuất thực tế.

Đổi mới bao bì cần bắt đầu từ khâu thiết kế, nhưng kết quả phụ thuộc cả cách sản phẩm được sử dụng và xử lý sau cùng. Tận dụng phụ phẩm, hạn chế nhựa nguyên sinh và cung cấp thông tin đúng cho người mua là những bước đi để đưa mục tiêu sản xuất, tiêu dùng bền vững vào ngành đồ uống.

Tinh thần của Quyết định 889/QĐ-TTg có thể được cụ thể hóa trong lĩnh vực bao bì bằng việc sử dụng tiết kiệm nguyên liệu, tận dụng phụ phẩm, thiết kế sản phẩm có khả năng tái sử dụng và tăng hiệu quả thu gom sau tiêu dùng. Cùng với đổi mới công nghệ, thông tin rõ ràng về đặc tính vật liệu là cơ sở để doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng tham gia quá trình chuyển đổi.