Việt Nam - Thái Lan: Mở rộng và thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư, năng lượng xanh

Nhận lời mời của Thủ tướng Vương quốc Thái Lan Anutin Charnvirakul và Phu nhân, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm, làm việc chính thức tới Vương quốc Thái Lan từ ngày 27 - 29/5/2026. 

Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, diễn ra vào thời điểm hai nước đang hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1976 - 2026), góp phần tạo đột phá, thúc đẩy các hoạt động hợp tác trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện trong giai đoạn phát triển mới.

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Lê Hữu Phúc, Tham tán thương mại Việt Nam tại Thái Lan, về những dấu ấn nổi bật trong hợp tác kinh tế - thương mại Việt Nam - Thái Lan thời gian qua cũng như động lực tăng trưởng mới.

Ông Lê Hữu Phúc, Tham tán thương mại Việt Nam tại Thái Lan. Ảnh: TTXVN

50 năm hữu nghị, đồng hành và phát triển

- Nhìn lại chặng đường hơn 50 năm thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện, ông đánh giá như thế nào về những bước phát triển nổi bật của quan hệ kinh tế - thương mại hai nước thời gian qua?

Ông Lê Hữu Phúc: Trên nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống được thiết lập từ năm 1976 và không ngừng được củng cố qua các giai đoạn, quan hệ kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và Thái Lan đã ghi nhận những bước phát triển vượt bậc, trở thành trụ cột quan trọng trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa hai nước. 

Thái Lan hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN, đứng thứ 6 trong số các đối tác thương mại của Việt Nam và là một trong những nhà đầu tư nước ngoài hàng đầu tại Việt Nam.

Quy mô thương mại song phương không ngừng mở rộng. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 22,1 tỷ USD, tăng gần 2,5 lần so với thời điểm hai nước thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược năm 2013 (9,17 tỷ USD). Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì khi chỉ trong 4 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đã đạt 8,6 tỷ USD, tăng 23,9% so với cùng kỳ năm trước.

Đặc biệt, cơ cấu thương mại đang chuyển dịch theo hướng tích cực. Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam sang Thái Lan đạt 3,76 tỷ USD, tăng 37,9%, nhập khẩu đạt 4,84 tỷ USD, tăng 14,9%. Điều này phản ánh năng lực cạnh tranh ngày càng được cải thiện của hàng hóa Việt Nam khi tiếp cận thị trường Thái Lan. Cán cân thương mại đang dần cân bằng hơn, mức nhập siêu từng bước được thu hẹp.

Bên cạnh các sản phẩm nguyên vật liệu, khoáng sản và các sản phẩm công nghiệp nặng như sắt thép kết cấu, nhiều sản phẩm chế tạo của Việt Nam đã có chỗ đứng nhất định và tham gia vào chuỗi cung ứng tại thị trường Thái Lan. 

Trong các lĩnh vực công nghệ và công nghiệp chế biến, bên cạnh các sản phẩm của doanh nghiệp FDI, một số sản phẩm công nghệ trong lĩnh vực chuyển đổi số của doanh nghiệp Việt Nam bước đầu đã tiếp cận và thâm nhập thị trường Thái Lan.

Hợp tác đầu tư cũng là một điểm sáng lớn. Tính đến tháng 4/2026, Thái Lan có 800 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký đạt 15,4 tỷ USD, đứng thứ 8 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Các dự án đầu tư của Thái Lan tập trung vào những lĩnh vực chiến lược như năng lượng tái tạo, hóa dầu, công nghiệp chế biến và bán lẻ. 

Sự hiện diện của nhiều tập đoàn hàng đầu Thái Lan cùng xu hướng mở rộng đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam sang Thái Lan cho thấy niềm tin chiến lược giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước đang ở mức rất cao.

Các lĩnh vực hỗ trợ như hạ tầng, logistics, hàng không, du lịch và giao lưu nhân dân cũng phát triển mạnh. Hiện hai nước có khoảng 400 chuyến bay mỗi tuần, với khoảng 4 triệu lượt khách và hoạt động giao thương mỗi năm giữa hai nước.

Hợp tác kinh tế song phương đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực mới như công nghệ cao, dịch vụ và đổi mới sáng tạo, phát huy lợi thế bổ trợ của hai nền kinh tế, khi Thái Lan có thế mạnh đi trước về nông nghiệp công nghệ cao, còn Việt Nam đang nổi lên là trung tâm sản xuất và công nghệ trong khu vực.

Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan quảng bá môi trường kinh doanh, đầu tư Việt Nam tại Vietnam Next Move. Ảnh: LHP

- Những lĩnh vực nào có thể là cơ hội kinh doanh mới, tạo đột phá trong hợp tác kinh tế song phương trong giai đoạn tới, thưa ông?

Ông Lê Hữu Phúc: Nền kinh tế hai nước vẫn đang trên đà tăng trưởng, do đó nhu cầu hợp tác song phương tiếp tục được mở rộng. Cả Việt Nam và Thái Lan đều đang bước vào quỹ đạo phát triển mới theo hướng bền vững, hiện đại, xanh và dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các động lực tăng trưởng mới trong hợp tác kinh tế song phương.

Việt Nam - Thái Lan đang đối mặt với những thách thức trong bảo đảm an ninh năng lượng, ứng dụng AI và thích ứng với sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng quốc tế. Nhiều cơ hội hợp tác kinh doanh mới đang mở ra khi cả hai nước cùng chia sẻ mục tiêu, tầm nhìn và thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số.

Để hiện thực hóa những cơ hội tiềm năng này, trong thời gian tới, hai nước sẽ tập trung thúc đẩy các hoạt động hợp tác theo các định hướng sau:

Thứ nhất là chiến lược “Ba kết nối”: (i) kết nối các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng; (ii) kết nối hạ tầng kinh tế và logistics, các tuyến vận tải ven biển và đường bộ nối Việt Nam - Lào - Thái Lan nhằm rút ngắn thời gian và chi phí vận chuyển hàng hóa giữa hai nước; (iii) kết nối các chiến lược phát triển bền vững như kết nối năng lượng (cùng thăm dò và phát triển các dự án dầu khí), kết nối chuỗi cung ứng trong công nghiệp ô tô, kết nối các chuỗi kinh tế tuần hoàn và chuỗi kinh tế xanh.

Thứ hai, thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực thâm dụng công nghệ như sản xuất sản phẩm công nghiệp nặng, linh kiện điện tử, bán dẫn và bảng mạch PCB. Các lĩnh vực này đang trở thành “thỏi nam châm” thu hút các hoạt động hợp tác. Trong 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu máy vi tính và linh kiện đạt 1 tỷ USD, máy móc thiết bị đạt 434 triệu USD, cho thấy sự gắn kết chặt chẽ trong chuỗi giá trị công nghiệp khu vực.

Bên cạnh đó, nông nghiệp công nghệ cao, thực phẩm chế biến sâu và du lịch bền vững tiếp tục là những lĩnh vực tiềm năng, hứa hẹn tạo ra các đột phá mới trong cơ cấu thương mại song phương.

Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan gặp và trao đổi với đại diện Bộ Năng lượng Thái Lan về hợp tác năng lượng giữa hai nước. Ảnh: LHP

Nhiều dư địa hợp tác cho doanh nghiệp hai nước

- Với vai trò là cầu nối giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước, Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan đã triển khai những giải pháp trọng tâm nào nhằm thúc đẩy kết nối thương mại, đầu tư và mở rộng thị trường?

Ông Lê Hữu Phúc: Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan luôn lấy doanh nghiệp làm trung tâm nhằm hiện thực hóa mục tiêu kim ngạch thương mại song phương đạt 25 tỷ USD.

Thứ nhất, thương vụ thường xuyên theo dõi, thu thập và đánh giá thông tin về chính sách phát triển kinh tế của Thái Lan, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại, công nghiệp, năng lượng và đầu tư; đồng thời tăng cường công tác thông tin và dự báo thị trường.

Thứ hai, chúng tôi đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại chuyên sâu. Đồng hành cùng doanh nghiệp, thương vụ đã phối hợp tổ chức nhiều sự kiện kết nối cung - cầu, hỗ trợ hàng Việt Nam tiếp cận trực tiếp các hệ thống bán lẻ lớn của Thái Lan như Central Retail, Big C...

Thứ ba, chú trọng công tác thông tin thị trường, tư vấn và cảnh báo các rủi ro thương mại, giúp doanh nghiệp kịp thời nắm bắt xu hướng tiêu dùng, quy định nhập khẩu, tiêu chuẩn kỹ thuật và các thay đổi chính sách, qua đó nâng cao khả năng thích ứng và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động kinh doanh.

Thứ tư, thúc đẩy hợp tác đầu tư và công nghệ thông qua kết nối doanh nghiệp, hiệp hội và phòng thương mại hai nước, tập trung vào các lĩnh vực tiềm năng như công nghệ thông tin, chuyển đổi số, công nghiệp chế biến và năng lượng.

- Ông có khuyến nghị gì dành cho doanh nghiệp Việt Nam đang tìm kiếm cơ hội tại thị trường Thái Lan?

Ông Lê Hữu Phúc: Thái Lan là thị trường gần gũi nhưng có tính cạnh tranh cao và đang chuyển dịch mạnh mẽ theo các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Thứ nhất, doanh nghiệp cần chú trọng các tiêu chuẩn “xanh và bền vững”. Thái Lan đang áp dụng rất nghiêm ngặt mô hình BCG, do đó hàng hóa Việt Nam muốn đứng vững trên kệ siêu thị Thái Lan cần đáp ứng các yêu cầu về bao bì thân thiện môi trường, truy xuất nguồn gốc và quy trình sản xuất sạch.

Thứ hai, cần nghiên cứu kỹ văn hóa tiêu dùng và hệ thống phân phối. Thái Lan sở hữu hệ thống bán lẻ hiện đại phát triển hàng đầu khu vực. Doanh nghiệp cần chủ động tham gia các chương trình “Tuần hàng Việt Nam” để xây dựng thương hiệu trực tiếp với người tiêu dùng.

Thứ ba, cần tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại trong ASEAN và các khuôn khổ hợp tác song phương. Việc nắm vững các quy định về ưu đãi thuế quan và chứng nhận xuất xứ sẽ giúp gia tăng đáng kể lợi thế cạnh tranh.

Thứ tư, doanh nghiệp cần chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, thích ứng với xu hướng chuyển đổi số và thương mại điện tử - kênh phân phối đang phát triển nhanh tại Thái Lan, nhất là trong các lĩnh vực hàng tiêu dùng, thực phẩm, thời trang và công nghệ.

Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!