Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng
Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng
1. Hiện nay việc điều chỉnh giá điện, cơ chế mua bán điện và hoạt động của thị trường điện hiện nay do Thủ tướng Chính phủ quyết định. Đối với vấn đề tăng giá điện hiện nay được thực hiện theo lộ trình đã được quy định tại Quyết định số 24/2017/QĐ-TTg ngày 30 tháng 6 năm 2017 của Thủ tướng Chính phủ. Tại Điều 3 quy định về Nguyên tắc điều chỉnh giá bán điện bình quân, đã quy định cụ thể như sau:
(1) Hàng năm, sau khi kiểm tra giá thành sản xuất kinh doanh điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam, giá bán điện bình quân được xem xét, điều chỉnh theo biến động khách quan thông số đầu vào của tất cả các khâu (phát điện, truyền tải điện, phân phối - bán lẻ điện, điều hành - quản lý ngành và dịch vụ phụ trợ hệ thống điện) so với thông số được sử dụng để xác định giá bán điện bình quân hiện hành.
(2) Trong năm, giá bán điện bình quân được xem xét điều chỉnh khi thông số đầu vào cơ bản trong khâu phát điện biến động so với thông số đã được sử dụng để xác định giá bán điện bình quân hiện hành.
(3) Khi các thông số đầu vào theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này biến động làm giá bán điện bình quân giảm so với giá bán điện bình quân hiện hành thì giá điện được điều chỉnh giảm.
(4) Khi các thông số đầu vào theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này biến động làm giá bán điện bình quân tăng từ 3% trở lên so với giá bán điện bình quân hiện hành thì giá điện được phép điều chỉnh tăng.
(5) Thời gian điều chỉnh giá bán điện bình quân tối thiểu là 06 tháng kể từ lần điều chỉnh giá điện gần nhất.
(6) Tập đoàn Điện lực Việt Nam được điều chỉnh tăng hoặc giảm giá bán điện bình quân trong phạm vi khung giá do Thủ tướng Chính phủ quy định. Trường hợp giá bán điện bình quân tính toán cao hơn giá bán điện bình quân hiện hành từ 10% trở lên hoặc ngoài khung giá hoặc ảnh hưởng đến tình hình kinh tế vĩ mô, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính kiểm tra, rà soát và báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho ý kiến mức điều chỉnh giá bán điện bình quân. Trường hợp cần thiết, Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo Ban Chỉ đạo điều hành giá trước khi báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
(7) Việc điều chỉnh giá bán điện bình quân phải thực hiện công khai, minh bạch.
2. Về việc sớm xóa bỏ cơ chế độc quyền của ngành điện như hiện nay: Điều 4 của Luật Điện lực đã có quy định về việc: "thu hút mọi thành phần kinh tế tham gia hoạt động phát điện, phân phối điện, bán buôn điện, bán lẻ điện và tư vấn chuyên ngành điện lực. Nhà nước độc quyền trong hoạt động truyền tải, điều độ hệ thống điện quốc gia, xây dựng và vận hành các nhà máy điện lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh". Với sự hình thành phát triển của thị trường điện phát điện cạnh tranh trong các năm vừa qua, cơ chế độc quyền trong khâu phát điện đã được gỡ bỏ, qua đó đã thu hút các thành phần kinh tế tư nhân, nhà đầu tư nước ngoài tham gia đầu tư, xây dựng, vận hành các nhà máy điện. Hiện tại, Bộ Công Thương đã tiến hành thử nghiệm thị trường bán buôn điện cạnh tranh, với mục tiêu xóa bỏ độc quyền trong khâu mua buôn điện.
3. Việc đầu tư và phát triển thủy điện hiện nay được thực hiện theo Quy hoạch phát triển điện quốc gia qua từng thời kỳ do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Quy hoạch điện VII điều chỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 428/QĐ-TTg ngày 18 tháng 3 năm 2016. Trong đó, xác định phát triển nguồn thủy điện là mục tiêu được ưu tiên, đến năm 2020 phát triển công suất khoảng 21.600 MW; đến năm 2025 phát triển công suất khoảng 23.400 MW; công suất khoảng 25.400 MW vào năm 2030 (hiện nay công suất lắp đặt thủy điện khoảng trên 17.000 MW). Như vậy, việc đầu tư phát triển nguồn thủy điện trong thời gian vừa qua là thực hiện đúng mục tiêu được ưu tiên, nhất là đối với thủy điện vừa và nhỏ mà Chính phủ đã đưa ra.
Thực tế, Việt Nam hiện nay đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nền kinh tế còn nhiều mảng chưa phát triển, tiêu thụ năng lượng còn thấp hơn nhiều nước trong khu vực. Vì vậy, giai đoạn từ nay đến năm 2020 dự báo nhu cầu năng lượng vẫn tăng trưởng tương đương với tốc độ tăng GDP. Việc đầu tư xây dựng các dự án thủy điện đã và đang góp phần quan trọng trong việc đảm bảo an ninh năng lượng phục vụ phát triển KT-XH của cả nước. Trong cơ cấu nguồn của Hệ thống điện Quốc gia hiện nay, thủy điện chiếm tỷ trọng lớn, khoảng từ 40 - 42% kể cả về công suất cũng như điện năng. Đây là nguồn năng lượng sạch, có khả năng tái tạo, giá thành rẻ hơn các nguồn điện khác.
4. Tuy nhiên, trong thời gian qua, việc phát triển thủy điện, đặc biệt là các thủy điện nhỏ đã có một số trường hợp như các doanh nghiệp sau khi được UBND tỉnh cho phép đã tổ chức lập quy hoạch để trình duyệt mà chưa có cách tiếp cận, nghiên cứu tổng thể về khai thác tiềm năng thuỷ điện, chưa thực sự phù hợp với Quy hoạch điện lực của tỉnh và đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường. Do vậy, thực hiện Nghị quyết số 62/2013/QH13 ngày 27 tháng 11 năm 2013 của Quốc hội khóa XIII về tăng cường công tác quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng và vận hành khai thác công trình thủy điện và Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 18 tháng 02 năm 2014 của Chính phủ, Bộ Công Thương đã và đang tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành, UBND các tỉnh có các dự án thủy điện trên địa bàn để tăng cường hơn nữa công tác quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng và vận hành khai thác công trình thủy điện.
Gần đây, để nâng cao hơn nữa công tác phối hợp chỉ đạo giữa Bộ Công Thương và UBND các tỉnh để tránh các tình trạng xảy ra như nêu trên, Bộ Công Thương đã ban hành một số văn bản chỉ đạo UBND các tỉnh đối với việc xem xét quy hoạch, đầu tư phát triển thủy điện và thủy điện nhỏ với các nội dung như sau:
- Đề nghị UBND tỉnh tạm thời chưa xem xét để bổ sung vào quy hoạch các DATĐ có quy mô công suất nhỏ hơn 3,0 MW vào thời điểm hiện nay;
- Tăng cường lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng;
- Xem xét để bổ sung các DATĐ vừa và nhỏ vào quy hoạch phải tuân thủ các tiêu chí theo quy định tại Thông tư số 43/2012/TT-BCT ngày 27 tháng 12 năm 2012 của Bộ Công Thương và đồng bộ với Quy hoạch Phát triển điện lực của tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương;
- Tờ trình và hồ sơ quy hoạch bổ sung nguồn thủy điện vừa và nhỏ trình đồng bộ trong Quy hoạch phát triển điện lực Tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (theo kỳ quy hoạch 5 năm). Bộ Công Thương sẽ xem xét thẩm định song song Quy hoạch thủy điện vừa và nhỏ và Quy hoạch phát triển điện lực Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương.
