Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng phát biểu, giải trình làm rõ một số nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm về Luật Dầu khí (sửa đổi)

Thảo luận tại hội trường về dự án luật, các đại biểu Quốc hội thống nhất cao về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Dầu khí năm 2022 có đầy đủ cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn.

Dự thảo luật đã thiết kế nhiều chế định mới, tiến bộ, kiến tạo hành lang pháp lý để phát triển ngành dầu khí từ một ngành công nghiệp khai khoáng truyền thống thành một ngành công nghiệp năng lượng hiện đại, chuyển tư duy lập pháp sang quản trị tổng hợp tài nguyên và không gian biển. Đáng chú ý, dự thảo đã xác lập vai trò và mở rộng phạm vi hoạt động của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và ngành dầu khí, chuyển từ vị thế khắc phục khó khăn để duy trì sản lượng, sang kiến tạo đã phát triển bứt phá.

Dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự phiên thảo luận tại hội trường về Luật Dầu khí (sửa đổi).

Trong phiên thảo luận, nhiều đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đã quan tâm, cho ý kiến về các nội dung như: phạm vi điều chỉnh các hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ carbon; dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao và phát triển các dự án năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí; chính sách ưu đãi trong hoạt động dầu khí và chính sách khai thác tài nguyên đối với mỏ, lô dầu khí khai thác tận thu; việc phân quyền, quy định cơ chế thẩm định, phê duyệt cho Bộ Công Thương và giao quyền cho Petrovietnam.

Nghiêm túc tiếp thu đầy đủ, toàn diện các ý kiến

Phát biểu tiếp thu, giải trình, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, qua thống kê thảo luận ở Tổ có tới 66 ý kiến phát biểu và ghi nhận 16 ý kiến thảo luận tại hội trường. Các ý kiến thảo luận rất phong phú và toàn diện, tập trung vào những vấn đề chính sách mới, những vấn đề lớn, quan trọng của dự thảo luật. Hầu hết các ý kiến đều thống nhất cao về sự cần thiết sửa đổi và sớm thông qua Luật Dầu khí nhằm sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực dầu khí, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng của đất nước. “Bộ Công Thương - cơ quan chủ trì soạn thảo nghiêm túc tiếp thu đầy đủ, toàn diện các ý kiến của các đại biểu Quốc hội”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định.

Bộ trưởng Bộ Công Thương phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu

Giải trình, báo cáo thêm về một số vấn đề được đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đã tập trung làm rõ các nhóm nội dung trọng tâm:

Nhóm vấn đề thứ nhất: Về phân cấp, phân quyền và vai trò của Petrovietnam.

Theo Bộ trưởng, tinh thần xuyên suốt và nổi bật của dự thảo Luật là tăng cường phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục nhằm khơi thông nguồn lực; đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát phù hợp với chủ trương của Đảng, thông lệ và thông điệp, điều ước quốc tế; đặc biệt là trên cơ sở rút kinh nghiệm trong những năm qua, khi triển khai Luật Dầu khí năm 2022 và phù hợp với tinh thần đổi mới về quản trị.  Theo đó, mô hình quản lý nhà nước sau khi được Quốc hội thông qua Luật Dầu khí sẽ được phân thành 3 cấp, cụ thể:

Cấp Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ quyết định những vấn đề vĩ mô; những vấn đề quan trọng như phân lô dầu khí, ưu đãi đầu tư, đặc biệt là về quốc phòng, an ninh và đối ngoại được quy định cụ thể tại các điều như: Điều 7, Điều 14, Điều 20, Điều 41.

Cơ quan quản lý nhà nước (trong đó Bộ Công Thương là đầu mối cùng với các bộ, ngành và địa phương) thực hiện vai trò quản lý nhà nước chuyên ngành để phê duyệt các nội dung về quản lý nhà nước như hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quản lý tài nguyên trữ lượng dầu khí, thực hiện các hoạt động kiểm tra, giám sát.

Petrovietnam với vai trò là đại diện nước chủ nhà, được giao một số quyền trong ký kết, quản lý, theo dõi, giám sát các hoạt động dầu khí. Đặc biệt là phê duyệt những nội dung có tính chất cụ thể, kỹ thuật thuộc thẩm quyền, cũng như tận dụng bộ máy của Petrovietnam với tổ chức các hoạt động gần 50 năm qua. 

Các đại biểu Quốc hội thảo luận tại Hội trường về Luật Dầu khí (sửa đổi).

Đồng bộ với phân cấp, các đại biểu Quốc hội cũng rất quan tâm đến cơ chế tổ chức giám sát. Tại Khoản 10 Điều 58 quy định rất rõ: Chính phủ sẽ quy định chi tiết việc tổ chức kiểm tra, giám sát. Trên cơ sở dữ liệu của Petrovietnam và các nhà đầu tư ký kết hợp đồng, cơ quan quản lý nhà nước giám sát dựa trên dữ liệu và kiểm toán dựa trên định hướng rủi ro.

Tại Khoản 3 Điều 59 cũng quy định rất rõ về trách nhiệm quản lý, giám sát của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước, giám sát việc đầu tư, bảo toàn và phát triển vốn của nhà nước.

Do đó, Bộ trưởng cho rằng nguyên tắc và mô hình thiết kế phân cấp, phân quyền trong Luật là phù hợp.

Bổ sung nhiều chính sách ưu đãi thu hút đầu tư

Nhóm vấn đề thứ hai: Về chính sách ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí. Đây cũng là nhóm vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm.

Giải trình làm rõ, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, thực tế, các dự án dầu khí hiện nay ngày càng ở vùng nước sâu, xa bờ, có điều kiện triển khai khó khăn hơn, địa chất phức tạp hơn, vốn đầu tư lớn hơn, thời gian thu hồi vốn dài hơn. Đặc biệt là nhiều mỏ nhỏ, cận biên nếu áp dụng các cơ chế thông thường sẽ không đủ điều kiện để nhà đầu tư triển khai dự án. Nếu không triển khai dự án đầu tư (kể cả mỏ nhỏ, cận biên) thì Nhà nước cũng không có thêm nguồn thu. Chính vì vậy, trong Luật đã quy định tại Chương VI, bổ sung các chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích phát triển các mỏ cận biên, ở khu vực nước sâu, xa bờ (như Điều 43) và đặc biệt là gia tăng hệ số thu hồi dầu.

Để gia tăng hệ số thu hồi dầu, bên cạnh các giải pháp khoa học kỹ thuật, nhà thầu dầu khí phải đầu tư một lượng chi phí rất lớn để triển khai các hoạt động nghiên cứu cũng như gia tăng hệ số thu hồi. Do đó, trong dự thảo Luật lần này cũng thiết kế chính sách khuyến khích nhà đầu tư ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao hệ số thu hồi dầu; khai thác tận thu các mỏ/cụm mỏ/lô dầu khí, gia tăng sản lượng khai thác, đóng góp nhiều hơn cho ngân sách nhà nước và năng lượng sơ cấp của đất nước,  Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết thêm.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng làm rõ các nhóm vấn đề trọng tâm mà các đại biểu Quốc hội quan tâm, cho ý kiến về dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi).

Nhóm vấn đề thứ ba: Về thu giữ, lưu trữ carbon (CCS) và phát triển công trình năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí. Đây là vấn đề mới được nhiều đại biểu quan tâm.

Nội dung này đã được quy định tại Chương VIII và Chương IX nhằm hình thành khuôn khổ pháp lý cho quá trình dịch chuyển năng lượng và giảm phát thải, đồng thời tận dụng tối đa tài nguyên, dữ liệu, công trình hạ tầng dầu khí đã đầu tư.

Theo đánh giá sơ bộ, riêng thị trường này nếu tận dụng và phát triển tốt sẽ trở thành một ngành dịch vụ lớn cho khu vực Đông Nam Á với giá trị hàng chục tỷ USD. Hiện nay, Petrovietnam đang phối hợp với các đối tác Nhật Bản triển khai nghiên cứu thử nghiệm tại một số mỏ có thể sử dụng để bơm hút/lưu trữ CO2 ở khu vực.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, việc phát triển năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí có ý nghĩa quan trọng trong phát triển chuỗi giá trị dầu khí, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao hiệu quả khai thác. Bản thân các dự án khai thác dầu khí cũng là các công trình sử dụng năng lượng lớn; nếu tích hợp được năng lượng tái tạo phục vụ ngay cho các công trình này thì rất tốt, tận dụng được hệ thống đường ống, giàn khoan hiện có, hướng tới điện phân Hydrogen đưa vào đường ống. Chính phủ cũng đã dự thảo các hướng dẫn chi tiết tại Nghị định đi kèm.

Nhóm vấn đề thứ tư: Phát triển dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao. Việc bắt buộc phát triển dịch vụ kỹ thuật dầu khí là điểm thành công của Việt Nam so với các công ty dầu khí trong khu vực. Chúng ta đã xuất khẩu dịch vụ này ra thế giới, Bộ trưởng cho biết.

Đồng thời làm rõ, tại Điều 52 dự thảo Luật đã quy định khuyến khích phát triển, ứng dụng dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao nhằm nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, từng bước nội địa hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh, các tiêu chí, điều kiện đa được chính phủ quy định chi tiết, phù hợp với sự phát triển khoa học công nghệ, điều kiện thực tiễn,

Nhóm vấn đề thứ năm: Về an toàn và công trình chuỗi đồng bộ. Điều 8 của dự thảo Luật đã quy định an toàn gắn liền với an ninh, quốc phòng do đặc thù hoạt động dầu khí trên biển. Về công trình theo chuỗi đồng bộ (Điều 31, Khoản 1 & 2): Đối với dự án chuỗi có nhiều Luật điều chỉnh, Chính phủ sẽ quy định chi tiết sự phối hợp giữa các Bộ, ngành và địa phương.

Bộ trưởng Bộ Công Thương khẳng định, với sự đồng thuận và ủng hộ rất cao của các vị đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo xin nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến trách nhiệm, tâm huyết để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, báo cáo Chính phủ trình Quốc hội thông qua.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên kết luận phiên thảo luận.

Kết luận phiên thảo luận về Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị, cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo cả về nội dung chính sách và kỹ thuật lập pháp, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật. Trong đó, cần rà soát kỹ phạm vi điều chỉnh, nhất là các nội dung mới so với Luật Dầu khí năm 2022; bảo đảm phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội và các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Đối với các quy định về thu giữ, xử lý, vận chuyển, lưu trữ CO2, dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao và năng lượng ngoài khơi, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị chỉ quy định theo hướng tạo điều kiện, khuyến khích triển khai khi gắn trực tiếp với hoạt động dầu khí. Đồng thời, cần làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn của các chính sách ưu đãi trong hoạt động dầu khí và tiếp tục hoàn thiện mô hình quản lý hoạt động dầu khí thượng nguồn theo hướng phân cấp, phân quyền rõ ràng, phù hợp.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ khẩn trương nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo Luật trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI./.