Chanh leo và thanh long Việt Nam đối diện nguy cơ bị EU siết chặt kiểm soát
Theo báo cáo mới nhất từ cơ quan chức năng Pháp, tỷ lệ vi phạm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đối với chanh leo và thanh long Việt Nam đang ở mức đáng lo ngại. Nếu không có biện pháp chấn chỉnh kịp thời, các mặt hàng này có nguy cơ bị Liên minh châu Âu (EU) tăng cường kiểm soát trên toàn thị trường.
Báo cáo “Kết quả giám sát và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật” do Tổng cục Thực phẩm Pháp (DGAL) công bố tháng 02/2026 (dựa trên dữ liệu kiểm tra năm 2024) cho thấy, một số mặt hàng rau quả nhập khẩu từ Việt Nam đang bộc lộ rủi ro về an toàn thực phẩm.
Báo cáo này nằm trong khuôn khổ chương trình kiểm soát phối hợp của EU, và các kết quả kiểm tra được sử dụng làm cơ sở để Ủy ban châu Âu đánh giá rủi ro và xem xét áp dụng các biện pháp kiểm soát phù hợp.
Đáng chú ý nhất là mặt hàng chanh leo. Trong số 47 mẫu được kiểm tra, có 15 mẫu vi phạm giới hạn dư lượng tối đa (MRL), tương đương tỷ lệ không đạt chuẩn lên tới 32% - mức rất cao theo tiêu chuẩn kiểm soát của EU. Ngoài ra, có trường hợp phát hiện hoạt chất omethoate, là chất có nguy cơ gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng.
Đối với thanh long, tỷ lệ vi phạm ghi nhận là 11% (1/9 mẫu). Hiện nay, thanh long Việt Nam đã nằm trong Phụ lục I của Quy định (EU) 2019/1793 và đang chịu tần suất kiểm tra tại cửa khẩu EU lên tới 30%. Việc tiếp tục phát sinh vi phạm có thể khiến mặt hàng này khó được EU xem xét giảm mức kiểm soát trong thời gian tới.
Các số liệu nêu trong báo cáo của phía Pháp là một trong các nguồn thông tin đầu vào. Theo Điều 12 của Quy định thực thi (EU) 2019/1793, Ủy ban châu Âu có trách nhiệm rà soát các danh mục tại Phụ lục I và II với chu kỳ 6 tháng. Trong quá trình này, Ủy ban châu Âu tổng hợp và xem xét dữ liệu từ nhiều nguồn, bao gồm kết quả kiểm soát chính thức của các quốc gia thành viên, các thông báo trên Hệ thống cảnh báo nhanh về an toàn thực phẩm và thức ăn chăn nuôi (RASFF), cũng như các thông tin liên quan khác về mức độ rủi ro và tình trạng không tuân thủ, làm cơ sở để đánh giá và quyết định việc điều chỉnh các danh mục nêu trên.
Với tỷ lệ vi phạm lên tới 32%, chanh leo Việt Nam có nguy cơ bị đưa vào danh sách kiểm soát tăng cường hoặc áp dụng các điều kiện nhập khẩu nghiêm ngặt hơn.
Nếu bị đưa vào Phụ lục I, sản phẩm sẽ bị tăng tần suất kiểm tra tại cửa khẩu EU, dẫn đến kéo dài thời gian thông quan. Nếu bị đưa vào Phụ lục II, lô hàng phải kèm theo kết quả kiểm nghiệm và chứng thư an toàn thực phẩm trước khi xuất khẩu.
Trên thực tế, khi bị áp dụng các biện pháp kiểm soát này, chi phí logistics, kiểm nghiệm và lưu kho sẽ tăng đáng kể, đồng thời làm gia tăng rủi ro chậm giao hàng và ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp.
Nếu như vậy, đây là vấn đề rào cản kỹ thuật ở cấp độ toàn EU, không chỉ riêng thị trường Pháp. Để bảo vệ uy tín và duy trì khả năng tiếp cận thị trường EU, các doanh nghiệp xuất khẩu, hợp tác xã và người sản xuất cần khẩn trương rà soát toàn bộ chuỗi sản xuất - thu hái - sơ chế - đóng gói.
Bên cạnh đó, kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về MRL của EU
Đồng thời, các cơ quan quản lý và hiệp hội ngành hàng cần tăng cường công tác giám sát, cảnh báo sớm và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp.
