Bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh xung đột Trung Đông

Bối cảnh tình hình

Xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đang leo thang nghiêm trọng. Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày, tương đương 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Giá dầu thế giới đã tăng 20% từ đầu năm và có nguy cơ tăng đột biến lên 120-140 USD/thùng nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn. Trên thế giới, khu vực châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á trong đó có Việt Nam, được dự báo chịu tác động nặng nề nhất do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.

Tại Việt Nam, tổng nguồn xăng dầu tiêu thụ nội địa năm 2025 đạt khoảng 28,6 triệu m³/tấn, bình quân 2,2-2,3 triệu m³/tấn/tháng. Mặc dù có hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Bình Sơn, nước ta vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu. Nguy cơ thiếu hụt cục bộ xăng dầu tại một số địa phương là hoàn toàn có thể xảy ra.

Ngay khi chiến sự nổ ra, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có những chỉ đạo rất kịp thời. Các bộ, ngành và địa phương đều được phân công cụ thể và phối hợp với Bộ Công Thương để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Ngày 4/3/2026, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ký Quyết định số 385/QĐ-TTg thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông do Phó Thủ tưởng Bùi Thanh Sơn làm Tổ trưởng để theo dõi, rà soát và báo cáo hàng ngày.

Trong những ngày qua, Bộ Công Thương đã xây dựng các kế hoạch, phương án để kiểm soát tình hình. Bộ đã chỉ đạo, đôn đốc các nhà máy lọc dầu và toàn bộ chuỗi cung ứng xăng dầu cả nước, từ thương nhân đầu mối - phân phối - bán lẻ, tập trung tháo gỡ khó khăn, tìm kiếm nguồn xăng dầu mới, duy trì hoạt động sản xuất - kinh doanh để đảm bảo cung ứng xăng dầu ra thị trường được duy trì liên tục. Bộ cũng đã chỉ đạo các địa phương, Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường giám sát, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đang xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ các phương án bình ổn giá trong đó có sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Bộ cũng đang tích cực phối hợp với các bộ ngành, báo cáo Chính phủ để triển khai các biện pháp khác như đề xuất giảm thuế bảo vệ môi trường và các biện pháp hữu hiệu khác nhằm đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho nền kinh tế.

Người dân và doanh nghiệp hãy chia sẻ cùng nhà nước

Trong bối cảnh khó khăn chung, người dân và doanh nghiệp cần đồng hành với nhà nước trong việc góp phần đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh xung đột Trung Đông.

Cụ thể, thấu hiểu khó khăn trong điều hành. Bộ Công Thương đã nhanh chóng, liên tục ban hành các văn bản chỉ đạo hệ thống phân phối xăng dầu trên cả nước yêu cầu đảm bảo nguồn cung và duy trì hoạt động bán hàng liên tục tại các cửa hàng xăng dầu. Bên cạnh đó, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đa dạng nguồn cung nhập khẩu xăng dầu để phục vụ sản xuất, tiêu dùng trong nước. Người dân và doanh nghiệp cần đồng thuận với chủ trương điều hành, tuyệt đối không lợi dụng tình hình để đầu cơ, tích trữ xăng dầu trái phép. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt, ảnh hưởng đến cộng đồng.

Phản ánh kịp thời: Khi phát hiện cửa hàng xăng dầu ngừng bán hàng không lý do, bán sai giá niêm yết hoặc có dấu hiệu găm hàng, người dân cần chủ động phản ánh đến Bộ Công Thương (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, đường dây nóng: 1900 888 655) và Chi cục Quản lý thị trường ở địa phương để kịp thời xử lý.

Song song với đó, cần đồng lòng triển khai các giải pháp tiết kiệm xăng dầu. Bảo dưỡng phương tiện định kỳ: Kiểm tra lốp xe đúng áp suất, thay dầu nhớt đúng hạn, tắt máy khi dừng đỗ lâu giúp giảm 10-15% lượng xăng tiêu hao.

Lái xe tiết kiệm nhiên liệu: Giữ tốc độ ổn định, tránh tăng giảm ga đột ngột, hạn chế chạy tốc độ cao không cần thiết.

Đối với doanh nghiệp, xây dựng định mức tiêu hao nhiên liệu cho từng quy trình sản xuất, vận tải; áp dụng hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn ISO 50001.

Tối ưu hóa logistics. Đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng: Nâng cấp máy móc, thiết bị sản xuất, chuyển đổi sang năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió) cho các hoạt động phụ trợ.

Xăng dầu là mặt hàng chiến lược, nhưng nguồn cung thì lại hữu hạn. Trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran gây bất ổn thị trường năng lượng toàn cầu, mỗi lít xăng tiết kiệm được là một đóng góp thiết thực cho an ninh năng lượng quốc gia. Người dân,  doanh nghiệp và các cơ quan báo chí, truyền thông hãy đồng lòng, chia sẻ trách nhiệm cùng Nhà nước: không hoang mang, không tích trữ, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả - vì lợi ích chung của đất nước và vì một tương lai năng lượng bền vững.