Hệ thống hợp tác xã Thổ Nhĩ Kỳ và cơ hội kết nối với doanh nghiệp Việt Nam

Theo chuyên gia hợp tác xã EU Erdem Ak, hiện Thổ Nhĩ Kỳ đang có khoảng 50.000 hợp tác xã với gần 5 triệu thành viên. Hợp tác xã không chỉ thực hiện chức năng xã hội mà còn là một doanh nghiệp kinh tế, tham gia từ sản xuất, tài chính, tiếp thị đến thương mại và xuất khẩu. Mô hình này đang góp phần tập hợp các nhà sản xuất nhỏ, chuẩn hóa chất lượng, bảo đảm nguồn cung và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường.

Các hợp tác xã nông nghiệp có quan hệ trực tiếp với ngành công nghiệp thực phẩm, cung cấp nguyên liệu từ trồng trọt, chăn nuôi và các vùng sản xuất tập trung. Khi được tổ chức ở quy mô lớn, hợp tác xã có thể cung cấp nguồn nguyên liệu ổn định, tiêu chuẩn hóa và có khả năng truy xuất nguồn gốc. Đây là kênh mà doanh nghiệp Việt Nam có thể nghiên cứu khi tìm kiếm đối tác tại Thổ Nhĩ Kỳ, đặc biệt trong các lĩnh vực nông sản, thực phẩm chế biến, nguyên liệu thực phẩm và đồ uống. 

Thương vụ khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực nông nghiệp và thực phẩm chủ động nghiên cứu hệ thống hợp tác xã theo từng địa phương, xem đây là một kênh bổ sung để tiếp cận nguồn nguyên liệu, đối tác chế biến và mạng lưới phân phối tại Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, cần thẩm tra kỹ năng lực thực tế của hợp tác xã, bởi không phải hợp tác xã nào cũng có đủ năng lực trực tiếp thực hiện xuất nhập khẩu quốc tế.

Doanh nghiệp nên đánh giá đối tác theo 4 nhóm tiêu chí: tư cách pháp lý và năng lực tài chính; năng lực cung ứng; tiêu chuẩn và khả năng truy xuất nguồn gốc; năng lực thực hiện giao dịch quốc tế. Đối với hợp đồng thương mại, cần quy định rõ tiêu chuẩn hàng hóa, số lượng, kiểm tra chất lượng, điều kiện giao hàng (incoterms), chứng từ, trách nhiệm thông quan, phương thức thanh toán và xử lý tranh chấp. Đặc biệt, cần xác minh tài khoản ngân hàng và người có thẩm quyền ký kết trước khi thực hiện giao dịch có giá trị lớn.

Đáng chú ý, an toàn thực phẩm được kiểm soát từ trước sản xuất đến sau sản xuất, bao gồm giống, phân bón, thức ăn chăn nuôi, quy trình sản xuất, đóng gói, bảo quản và truy xuất nguồn gốc. Đây là tiêu chí doanh nghiệp Việt Nam cần kiểm tra khi lựa chọn đối tác và nguồn hàng tại Thổ Nhĩ Kỳ.