Hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ công trình điện lực và an toàn điện

Hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn

Việc xây dựng Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 62/2025/NĐ-CP ngày 4/3/2025 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Điện lực về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực xuất phát từ yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ trong quản lý nhà nước, đồng thời kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện. 

Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 của Hội nghị lần thứ VI Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới đã đặt ra nhiệm vụ tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế tổ chức thực hiện pháp luật nghiêm minh, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Tiếp đó, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới xác định rõ yêu cầu xây dựng pháp luật phải bám sát thực tiễn Việt Nam, bảo đảm tính hệ thống, mở đường, khơi thông mọi nguồn lực, đưa thể chế và pháp luật trở thành nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển.

Bên cạnh đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, quy định về hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao vai trò tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương. Quốc hội khóa XV đã ban hành Nghị quyết số 190/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 19/2/2025, nhằm xử lý một số vấn đề liên quan đến việc sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước.

Ngày 12/6/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 146/2025/NĐ-CP quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Theo đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã phân cấp, phân quyền một số nhiệm vụ trong lĩnh vực bảo vệ công trình điện lực và an toàn điện cho Bộ trưởng Bộ Công Thương thực hiện. Vì vậy, một số nội dung của Nghị định số 62/2025/NĐ-CP cần được sửa đổi, bổ sung để bảo đảm phù hợp với cơ chế phân cấp, phân quyền mới.

Cùng với yêu cầu về thể chế, thực tiễn thi hành Nghị định số 62/2025/NĐ-CP cũng cho thấy một số vấn đề cần tiếp tục làm rõ.

Nghị định số 146/2025/NĐ-CP đã phân cấp thẩm quyền phê duyệt phương án bảo vệ đập, hồ chứa thủy điện đối với công trình nằm trên địa bàn từ 2 tỉnh trở lên từ Bộ Công Thương về UBND cấp tỉnh. Tuy nhiên, quy định này chưa xác định cụ thể tỉnh nào có thẩm quyền phê duyệt.

Một số quy định về trách nhiệm chặt tỉa cây trong hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực; xử lý sự cố, tai nạn điện; thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh quy trình vận hành hồ chứa thủy điện; phương án ứng phó tình huống khẩn cấp; phương án bảo vệ đập, hồ chứa thủy điện nằm trên địa bàn từ 2 tỉnh trở lên cũng cần được tiếp tục hoàn thiện.

Bên cạnh đó, nội dung kiểm tra, đánh giá an toàn đập, hồ chứa thủy điện trước mùa lũ hằng năm cần được quy định rõ hơn.

Làm rõ thẩm quyền, nâng cao hiệu quả quản lý an toàn

Dự thảo Nghị định gồm ba điều và bổ sung một phụ lục. Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 62/2025/NĐ-CP; Điều 2 quy định điều khoản chuyển tiếp; Điều 3 quy định hiệu lực thi hành.

Theo dự thảo, 17 trong tổng số 54 điều của Nghị định số 62/2025/NĐ-CP sẽ được sửa đổi, bổ sung. Một số cụm từ tại các điều, khoản cũng được thay thế. Một số điều được bãi bỏ do nội dung đã được hợp nhất vào điều khoản khác hoặc được giao Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định chi tiết.

Điều khoản chuyển tiếp quy định nội dung liên quan đến thủ tục phê duyệt quy trình vận hành hồ chứa thủy điện, phương án bảo vệ đập, hồ chứa thủy điện và phương án ứng phó tình huống khẩn cấp. Dự thảo quy định Nghị định có hiệu lực sau 45 ngày kể từ ngày ký.

Một số nội dung tại Nghị định số 114/2018/NĐ-CP về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước cũng được đề xuất bãi bỏ nhằm bảo đảm thống nhất về hiệu lực văn bản, đối tượng và phạm vi điều chỉnh theo quy định của Luật Điện lực và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực năm 2024. Dự thảo đồng thời bổ sung phụ lục quy định biểu mẫu báo cáo hiện trạng an toàn đập, hồ chứa thủy điện trên địa bàn tỉnh.

Một nội dung khác là việc sửa đổi quy định về bảo vệ an toàn đường cáp điện ngầm. Theo đó, khoản 3 Điều 5 được đề xuất bỏ yêu cầu thông báo “trước ít nhất 10 ngày”. Điều 12 về hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực được sửa đổi toàn bộ theo hướng hợp nhất các nội dung tại Điều 9, Điều 10 và Điều 11 thành một điều quy định chung. Các yêu cầu kỹ thuật được dẫn chiếu áp dụng theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kỹ thuật điện - hệ thống lưới điện QCVN 27:2025/BCT.

Đối với cây trong và gần hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực, dự thảo sửa đổi Điều 15 theo hướng bỏ các quy định chi tiết về khoảng cách an toàn phóng điện đã được quy định tại QCVN 27:2025/BCT. Đồng thời, dự thảo làm rõ hơn những trường hợp đơn vị điện lực tham gia chặt tỉa cây trong hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện trên không.

Điều 20 về sự cố, tai nạn điện được sửa đổi theo hướng hợp nhất các nội dung tại Điều 19 và giao Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định chi tiết. Các quy định từ Điều 23 đến Điều 29 về huấn luyện, sát hạch, cấp thẻ an toàn điện cũng được hợp nhất tại Điều 23.

Trong lĩnh vực thủy điện, dự thảo sửa đổi Điều 30 về phân loại công trình thủy điện nhằm cụ thể hóa việc phân cấp. Các Điều 33, 34 và 35 về hồ sơ, trình tự, thủ tục thẩm định, phê duyệt quy trình, phương án được sửa đổi, trong đó điều chỉnh cơ quan tiếp nhận hồ sơ phù hợp với quy định về chính quyền địa phương.

Dự thảo cũng sửa đổi Điều 41 để quy định rõ hơn nội dung kiểm định an toàn đập, hồ chứa thủy điện và trách nhiệm phê duyệt đề cương, kết quả kiểm định. Bên cạnh đó, sửa đổi Điều 43 nhằm cụ thể hóa nội dung kiểm tra, đánh giá an toàn đập, hồ chứa thủy điện; sửa đổi Điều 45 để bỏ quy định liên quan cấp huyện và sửa đổi Điều 47 theo hướng giao Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định chi tiết.

Một số nội dung mới được bổ sung nhằm xử lý trực tiếp những khoảng trống của quy định hiện hành. Trong đó có việc bổ sung thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh quy trình vận hành hồ chứa thủy điện, phương án ứng phó tình huống khẩn cấp và phương án bảo vệ đập, hồ chứa thủy điện.

Dự thảo đồng thời bổ sung quy định chi tiết về cắm mốc giới hành lang bảo vệ công trình điện lực. Việc thống nhất mốc giới hành lang bảo vệ hồ chứa thủy điện với mốc hành lang bảo vệ nguồn nước theo pháp luật về tài nguyên nước sẽ góp phần cắt giảm thủ tục hành chính, tránh phải thực hiện thêm một thủ tục riêng đối với cùng một khu vực cần bảo vệ.

Về phân cấp, dự thảo cụ thể hóa quy định tại Điều 26 Nghị định số 146/2025/NĐ-CP. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ phân cấp cho Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành danh mục công trình thủy điện quan trọng đặc biệt và công trình thủy điện nằm trên địa bàn từ 2 đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên.