Mở rộng dư địa tiết kiệm năng lượng cho doanh nghiệp

Tối ưu nhiệt, giảm chi phí sản xuất

Tiết kiệm năng lượng đang ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với các doanh nghiệp sản xuất. Không chỉ giúp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả còn góp phần hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện mục tiêu chuyển đổi xanh, giảm phát thải và phát triển bền vững.

Trong đó, năng lượng nhiệt chiếm tỷ trọng lớn trong nhiều ngành công nghiệp, từ thép, xi măng, hóa chất đến thực phẩm và các ngành công nghiệp nhẹ. Vì vậy, việc cải tiến công nghệ, nâng cao hiệu quả vận hành các hệ thống nhiệt đang được xem là một trong những giải pháp quan trọng để doanh nghiệp khai thác tốt hơn dư địa tiết kiệm năng lượng.

Theo TS. Trần Văn Lượng, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật nhiệt Việt Nam, chuyển đổi xanh không chỉ còn là xu hướng nữa mà đã trở thành hiện hữu. “Công nghệ nhiệt luôn tồn tại và có mặt trong hầu hết các dây chuyền sản xuất. Tùy theo mức độ công nghệ, năng lượng nhiệt sử dụng trong sản xuất công nghiệp có thể chiếm khoảng 50-70% tổng năng lượng mà doanh nghiệp cần cho hoạt động sản xuất”, TS. Lượng nhấn mạnh.

Trên thực tế, qua các báo cáo kiểm toán năng lượng trong nhiều năm và quá trình theo dõi hoạt động của doanh nghiệp, có thể thấy nhiều thiết bị, công nghệ đã được đầu tư và vận hành trong thời gian dài. Đồng thời, vẫn còn những hạn chế về cơ chế cũng như trình độ quản lý, vận hành các hệ thống nhiệt trong sản xuất công nghiệp.

“Từ thực tế đó, tôi cho rằng, hiện vẫn còn khoảng 10-20% dư địa để tối ưu, tiết kiệm năng lượng nhiệt thông qua cải tiến công nghệ và nâng cao hiệu quả vận hành. Mức độ cụ thể sẽ tùy thuộc vào từng ngành, từng lĩnh vực”, TS. Lượng chỉ ra.

Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất mà còn tạo thêm động lực đổi mới công nghệ, xanh hóa sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh.

Theo đại diện Hội Khoa học kỹ thuật nhiệt Việt Nam, một số ngành còn dư địa tương đối lớn như thép, xi măng, hóa chất, thực phẩm và một số ngành công nghiệp nhẹ khác. Đây là những lĩnh vực vẫn còn nhiều cơ hội để cải tiến công nghệ, tối ưu hệ thống nhiệt. “Đây là cơ hội tốt để các doanh nghiệp từng bước cải tiến công nghệ, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong sản xuất”, TS. Lượng nhận định.

Đánh giá về những nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp vẫn chưa khai thác hết tiềm năng tiết kiệm năng lượng, lãnh đạo Hội Khoa học kỹ thuật nhiệt Việt Nam cho biết, về nguyên nhân chủ quan, trước hết nhiều doanh nghiệp chưa thực sự nhận thức đầy đủ đâu là động lực và cơ hội để xây dựng thương hiệu trên cơ sở giải quyết bài toán sử dụng năng lượng hiệu quả. Ngoài ra, phần lớn các hệ thống cung cấp nhiệt, từ lò hơi cho tới các hệ thống lạnh, đều có chi phí đầu tư lớn và nhiều hệ thống đã được đầu tư, vận hành trong thời gian dài. Đồng thời, đội ngũ quản lý, vận hành các hệ thống nhiệt tại doanh nghiệp hiện cũng còn những hạn chế nhất định.

Trên thực tế, phần lớn doanh nghiệp khi đầu tư thường tập trung vào mở rộng sản xuất, trong khi chưa dành sự quan tâm tương xứng cho đầu tư nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Việc quan tâm đến hiệu quả năng lượng vì vậy vẫn còn hạn chế.

Bên cạnh đó, bản thân doanh nghiệp cũng chưa thực sự chịu nhiều áp lực từ bên ngoài, từ phía khách hàng cũng như từ cơ quan quản lý nhà nước. Đây là một trong những nguyên nhân khiến một bộ phận doanh nghiệp vẫn còn chần chừ trong việc giải quyết bài toán tiết kiệm năng lượng. “Chúng ta cũng chưa có những cơ chế, chính sách và chế tài đủ mạnh để tạo động lực, cũng như áp lực cần thiết đối với doanh nghiệp trong việc thúc đẩy chuyển đổi sang công nghệ mới, công nghệ tiên tiến có hiệu suất sử dụng năng lượng cao hơn”, TS. Lượng cho hay.

Chuyển đổi công nghệ, mở lối sản xuất xanh

Thông tin về những xu hướng công nghệ nổi bật mà doanh nghiệp Việt Nam nên quan tâm trong giai đoạn tới, đại diện Hội Khoa học kỹ thuật nhiệt Việt Nam cho rằng, đối với các cơ hội cũng như giải pháp tiết kiệm năng lượng mang tính cải tiến, cải tạo với chi phí thấp nhưng đem lại hiệu quả cao, hiện chúng ta đã có khá nhiều tài liệu hướng dẫn, đồng thời cũng có nhiều sổ tay về các giải pháp kỹ thuật để doanh nghiệp tham khảo. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động áp dụng những giải pháp phù hợp để giảm chi phí năng lượng của mình.

“Tuy nhiên, trong xu thế hiện nay, tôi cho rằng một hướng đi đáng chú ý hơn là chuyển đổi công nghệ cấp nhiệt từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng nhiên liệu sinh khối, các nguồn nhiên liệu có mức phát thải thấp hơn, đồng thời kết hợp với tích hợp năng lượng tái tạo, đầu tư điện mặt trời”, TS. Lượng bày tỏ.

Theo TS. Lượng, đây là hướng đi có thể giải quyết vấn đề một cách căn cơ hơn. Không chỉ đơn thuần là giải pháp tiết kiệm năng lượng, việc chuyển đổi công nghệ như vậy còn có thể tạo ra bước nhảy về công nghệ và thay đổi hình ảnh của doanh nghiệp trong quá trình hướng tới xây dựng doanh nghiệp xanh, phát triển bền vững. “Đây là một trong những hướng công nghệ có khả năng tạo ra sự thay đổi căn bản, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, vừa giúp doanh nghiệp từng bước xây dựng hình ảnh sản xuất xanh và phát triển bền vững”, TS. Lượng đánh giá.

Dư địa tiết kiệm năng lượng trong sản xuất vẫn còn, nhưng để biến dư địa đó thành hiệu quả thực tế, doanh nghiệp cần chủ động hơn trong rà soát công nghệ, đổi mới thiết bị và nâng cao chất lượng quản lý, vận hành. Những giải pháp cải tiến nhỏ có thể giúp giảm chi phí trước mắt, trong khi những bước chuyển mạnh hơn về công nghệ, nhiên liệu và nguồn năng lượng sẽ tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi xanh lâu dài.

Khi yêu cầu về giảm phát thải, sản xuất xanh và sử dụng năng lượng hiệu quả ngày càng trở thành một phần trong tiêu chuẩn của thị trường, đầu tư cho tiết kiệm năng lượng không còn đơn thuần là bài toán cắt giảm chi phí. Đây còn là cách để doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh, thích ứng với những yêu cầu mới của chuỗi cung ứng và từng bước xây dựng mô hình sản xuất bền vững hơn.

Với những ngành sử dụng nhiều năng lượng nhiệt như thép, xi măng, hóa chất hay thực phẩm, việc khai thác tốt phần dư địa còn lại sẽ càng có ý nghĩa. Từ từng lò hơi, hệ thống sấy, dây chuyền gia nhiệt đến việc chuyển đổi nhiên liệu và tích hợp năng lượng tái tạo, mỗi bước cải tiến đều có thể góp phần giảm tiêu hao, giảm phát thải và đưa doanh nghiệp tiến gần hơn tới mục tiêu sản xuất xanh.