Công cụ chính sách quan trọng cho phát triển công nghiệp nông thôn

“Bà đỡ” cho công nghiệp nông thôn

Nhìn lại giai đoạn 2021 - 2025, có thể thấy chương trình khuyến công đã bám khá sát thực tiễn phát triển công nghiệp nông thôn của Đắk Lắk, địa phương có thế mạnh lớn về nông, lâm sản nhưng xuất phát điểm công nghiệp còn thấp. Trong 5 năm, toàn tỉnh đã triển khai 142 đề án khuyến công, gồm 7 đề án khuyến công quốc gia và 135 đề án khuyến công địa phương, với tổng kinh phí hơn 48 tỷ đồng.

Điểm nhấn lớn nhất của giai đoạn này là hỗ trợ đổi mới công nghệ, ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến và sản xuất sạch hơn. Riêng nội dung này đã có 68 đề án được triển khai, tổng kinh phí khoảng 34 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng chủ đạo trong cơ cấu hỗ trợ.

Thực tế cho thấy, với nhiều cơ sở chế biến cà phê, hồ tiêu, cao su, gỗ hay các sản phẩm tiểu thủ công nghiệp, việc được hỗ trợ máy móc đã giúp giảm mạnh lao động thủ công, ổn định chất lượng và tăng năng suất.

Sở Công Thương Đắk Lắk nghiệm thu đề án khuyến công địa phương

Cùng với đó, công tác bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu được tích cực triển khai. Qua các kỳ bình chọn, Đắk Lắk đã có 110 sản phẩm/bộ sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh, 35 sản phẩm cấp khu vực và 14 sản phẩm cấp quốc gia.

Đây không chỉ là “danh hiệu”, mà quan trọng hơn, đã tạo cú hích về thương hiệu, giúp nhiều sản phẩm mạnh dạn tham gia hội chợ, kết nối cung cầu và từng bước tiếp cận các kênh phân phối hiện đại.

Tuy vậy, theo đánh giá từ đại diện Sở Công Thương Đắk Lắk, chương trình khuyến công giai đoạn này cũng bộc lộ không ít khó khăn. Nhu cầu đổi mới thiết bị, công nghệ của doanh nghiệp và cơ sở công nghiệp nông thôn là rất lớn, nhưng nguồn vốn khuyến công còn hạn chế, mức hỗ trợ mang tính bình quân, chưa đủ sức tạo đột phá. Việc huy động nguồn lực ngoài ngân sách gần như chưa đạt kỳ vọng, khiến khuyến công vẫn chủ yếu “xoay vòng” trong phạm vi ngân sách nhà nước.

Một điểm nghẽn khác là điều kiện tiếp cận chính sách. Ở nhiều vùng sâu, vùng xa, cơ sở công nghiệp nông thôn hoạt động theo mô hình hộ gia đình, chưa đăng ký kinh doanh, trong khi quy định hiện hành yêu cầu bắt buộc phải có giấy đăng ký mới được hỗ trợ. Điều này dẫn đến những cơ sở ở nơi khó khăn nhất, nhu cầu hỗ trợ lớn nhất lại là nơi khó tiếp cận khuyến công nhất.

Hướng tới phát triển bền vững cho công nghiệp nông thôn

Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, chương trình khuyến công tỉnh Đắk Lắk được xây dựng với tư duy rõ ràng hơn về công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, đặt khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm động lực trung tâm.

Về mục tiêu tổng thể, tỉnh xác định tiếp tục huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực xã hội cho phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, chú trọng công nghiệp chế biến nông, lâm sản, cơ khí phục vụ sản xuất và đời sống, qua đó tạo việc làm, tăng thu nhập và đóng góp cho xây dựng nông thôn mới.

Điểm đáng chú ý là khuyến công Đắk Lắk sẽ mở rộng sang xây dựng chuỗi giá trị, đầu ra và thương hiệu. Trong giai đoạn này, tỉnh dự kiến hỗ trợ ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến cho khoảng 98 - 100 cơ sở công nghiệp nông thôn, tập trung vào những sản phẩm chủ lực, có thế mạnh địa phương. Song song đó là các hoạt động đào tạo, tập huấn về sản xuất sạch hơn, tiêu dùng bền vững; hỗ trợ xây dựng và phát triển thương hiệu cho khoảng 20 đơn vị; tổ chức bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh và đăng ký tham gia cấp quốc gia.

Một điểm mới đáng lưu ý là đẩy mạnh chuyển đổi số trong khuyến công. Chương trình giai đoạn 2026 - 2030 đặt mục tiêu hỗ trợ xây dựng website, gian hàng số, tài khoản mạng xã hội, truy xuất nguồn gốc, cơ sở dữ liệu về sản phẩm, ngành hàng và thị trường.

Bên cạnh đó, khuyến công được gắn chặt hơn với xúc tiến đầu tư phát triển cụm công nghiệp và xử lý môi trường. Việc hỗ trợ công nghệ, thiết bị xử lý nước thải, khí thải cho các cụm công nghiệp và cơ sở công nghiệp nông thôn không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu môi trường, mà còn là điều kiện bắt buộc nếu muốn thu hút doanh nghiệp và mở rộng sản xuất bền vững.

Về tổ chức thực hiện, vai trò “nhạc trưởng” tiếp tục được giao cho Sở Công Thương, với sự phối hợp của Sở Tài chính, các sở ngành liên quan và chính quyền cơ sở. Đáng chú ý, chương trình đặt ra yêu cầu rà soát, sửa đổi cơ chế, chính sách, từ quy định bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu đến quản lý, sử dụng kinh phí khuyến công, nhằm giúp cơ sở công nghiệp nông thôn dễ tiếp cận hơn.

Với những mục tiêu cụ thể, giải pháp triển khai khả thi, trong ngắn và dài hạn khuyến công Đắk Lắk có thể trở thành “đòn bẩy” giúp công nghiệp nông thôn của tỉnh lớn hơn, hiện đại hơn, xanh hơn và đủ sức cạnh tranh trên những thị trường rộng mở.