Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang

Đề nghị có những cơ chế, chính sách hỗ trợ cho ngành sản xuất mía đường Việt Nam tháo gỡ khó khăn trong giai đoạn hiện nay. Đặc biệt đối với các tỉnh có Nhà máy đường đang hoạt động, trong đó có Công ty cổ phần mía đường Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.

Bộ Công Thương xin trả lời như sau:

Ngành mía đường là một trong những ngành có vai trò và đóng góp quan trọng trong nền kinh tế. Trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách hỗ trợ ngành mía đường vượt qua khó khăn, phát triển bền vững. Ngành mía đường đã phát huy nội lực để phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa; liên kết giữa doanh nghiệp với nông dân và chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp. Công nghiệp chế biến mía đường đã được hình thành với quy mô hợp lý, công nghệ sản xuất được đổi mới theo hướng tiên tiến, hiện đại, tổng công suất ép tăng dần qua các năm và hiện nay đạt trên 160.000 tấn mía/ngày, sản lượng đường trên dưới 1,5 triệu tấn/năm.

Từ trước đến nay, để bảo vệ người dân trồng mía, trong tất cả các cam kết quốc tế, ngành mía đường luôn được bảo vệ ở mức cao nhất. Thời gian qua, Bộ Công Thương luôn theo dõi sát sao diễn biến của sản xuất và tiêu thụ mía đường để có cơ chế, chính sách phù hợp, tháo gỡ khó khăn cho ngành sản xuất mía đường. Cụ thể:

Về chống buôn lậu, quản lý tạm nhập tái xuất đường, quản lý nhập khẩu chất tạo ngọt

Hai năm 2017-2018, lực lượng quản lý thị trường cả nước đã xử lý tổng cộng khoảng 342 vụ kinh doanh, vận chuyển đường nhập lậu với số lượng gần 800 tấn. Do nhu cầu tiêu thụ và giá bán lẻ đường trong nước có sự chênh lệch đáng kể so với giá đường nhập lậu về tới cảng Việt Nam nên tình hình nhập lậu đường vẫn diễn biến phức tạp, phương thức và thủ đoạn nhập lậu ngày càng tinh vi ở nhiều địa bàn trên cả nước, Bộ Công Thương đã và đang tiếp tục phối hợp với các đơn vị, địa phương chống buôn lậu tại các địa bàn trọng điểm như khu vực Tây Nam Bộ và Quảng Trị; đồng thời kiểm tra các hộ kinh doanh, doanh nghiệp, kho hàng đường để ngăn chặn sang chiết bao trái phép, ngăn chặn việc lợi dụng quay vòng hóa đơn để kiểm soát, hướng tới giảm thiểu và đi đến chấm dứt tình trạng nhập lậu đường; Tăng cường công tác quản lý thị trường, chống buôn lậu và gian lận thương mại, ngăn chặn việc thẩm lậu đường vào thị trường nội địa gây mất cân đối cung cầu sản phẩm đường trong nước.

Tiếp tục phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đánh giá tổng thể về nhu cầu nhập khẩu đường lỏng về sản xuất trong nước để đề xuất các giải pháp nhằm bảo vệ ngành mía đường như xem xét hạn ngạch thuế quan, áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại, quản lý chặt chẽ việc nhập khẩu chất tạo ngọt; phối hợp với Hiệp hội Mía đường Việt Nam để xem xét, xử lý vấn đề bán phá giá đường lỏng.

Về chính sách tạm nhập tái xuất đường: Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo không cho phép tiếp tục nhập khẩu đường để tái xuất, kể cả các trường hợp đã có giấy phép của Bộ Công Thương; việc tái xuất đường chỉ được thực hiện đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2019 qua các cửa khẩu phụ, lối mở trước đây đã được Thủ tướng chính phủ cho phép và chỉ những lô hàng khập khẩu về Việt Nam theo giấy phép Bộ Công Thương hoặc nhập vào kho ngoại quan trước ngày 30 tháng 01 năm 2018 (Văn bản số 511/VPCP-KTTH ngày 22 tháng 02 năm 2018).

Về việc thực thi các cam kết ATIGA đối với ngành mía đường:

Các cam kết có tính chất mở cửa trong khu vực ASEAN được xem xét trên lợi ích tổng thể của quốc gia. Đối với ngành mía đường trong nước, ATIGA tạo ra những thách thức nhưng cũng là động lực để chủ động nâng cao tính cạnh tranh của ngành mía đường, phát triển nội lực. Thủ tướng Chính phủ cũng đã chỉ đạo bỏ hạn ngạch thuế quan đối với mặt hàng đường nhập khẩu từ các nước ASEAN từ ngày 01 tháng 01 năm 2020. Do đó, Hiệp hội mía đường Việt Nam và các doanh nghiệp cần theo dõi sát tình hình để kịp thời có phản ứng phù hợp cũng như triển khai thực hiện những biện pháp hiệu quả hơn nữa để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành mía đường. Bộ Công Thương sẽ tiếp tục nghiên cứu để tham mưu với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục áp dụng các nguyên tắc và biện pháp phòng vệ được cho phép như quyền đánh thuế chống trợ cấp để đảm bảo cạnh tranh công bằng, quyền áp dụng trở lại các rào cản thuế và phi thuế để bảo vệ sản xuất trong nước trước sự gia tăng đột ngột của hàng nhập khẩu khi cần thiết.

Bên cạnh những cơ chế, chính sách hỗ trợ, khắc phục khó khăn cho ngành mía đường, rất cần có sự nỗ lực, sự vào cuộc của địa phương, doanh nghiệp, người dân, nhất là cần có sự quan tâm đầu tư, chia sẻ lợi ích của các doanh nghiệp mía đường đối với người nông dân. Bên cạnh đó, các địa phương có nhà  máy, cơ sở chế biến đường trên địa bàn cần chủ động hơn nữa trong việc đánh giá và phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các đơn vị có liên quan để có giải pháp phù hợp cơ cấu lại hình thức tổ chức sản xuất, chế biến đường từ khâu nghiên cứu giống, canh tác, loại hình điều kiện sản xuất, quản lý chất lượng đến thông tin thị trường; chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh nhằm phát triển ngành mía đường bền vững.