Các hội nghị tham vấn giữa Bộ trưởng Kinh tế ASEAN với đối tác trong khuôn khổ AEM 58

Trong các ngày từ 20 đến 22 tháng 9 năm 2026, trong khuôn khổ chuỗi Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN lần thứ 58 (AEM 58), các Bộ trưởng Kinh tế ASEAN đã tham dự một loạt hội nghị tham vấn và đối thoại với các đối tác, gồm: Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), Hàn Quốc, Hồng Công (Trung Quốc), Nhật Bản, Hoa Kỳ, Thụy Sĩ, Úc và New Zealand, Trung Quốc; các nước tham gia Hội nghị Cấp cao Đông Á, ASEAN+3 (Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản), các nước tham gia Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), Liên minh châu Âu (EU), Vương quốc Anh, Ấn Độ, Liên bang Nga, và Canada. Đoàn Việt Nam tham dự các Hội nghị gồm đại diện Bộ Công Thương và Bộ Ngoại giao.

Các Hội nghị diễn ra trong bối cảnh kinh tế khu vực và thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều yếu tố bất định, bao gồm căng thẳng địa chính trị, phân mảnh địa kinh tế, xung đột khu vực, biến động trên thị trường năng lượng, những thay đổi trong chính sách thương mại và đầu tư và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng. Trước tình hình đó, ASEAN và các đối tác đã trao đổi và thống nhất định hướng hợp tác trong thời gian tới, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì đối thoại, tiếp tục củng cố quan hệ thương mại và đầu tư, tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế và chuỗi cung ứng, đồng thời tiếp tục thúc đẩy một môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo.

ASEAN thúc đẩy liên kết kinh tế với các đối tác

Chuỗi Hội nghị đã ghi nhận một số kết quả quan trọng, đáng lưu ý:

Thứ nhất, tiếp tục đàm phán, nâng cấp và triển khai hiệu quả mạng lưới các hiệp định thương mại tự do giữa ASEAN với các đối tác. Các Bộ trưởng khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy việc hoàn thành đàm phán Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Canada (ACaFTA) và đàm phán rà soát, nâng cấp Hiệp định Thương mại Hàng hoá ASEAN - Ấn Độ (AITIGA) trong năm 2026. Các Bộ trưởng cũng hoan nghênh việc khởi động đàm phán nâng cấp Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Hàn Quốc (AKFTA), với mục tiêu hướng tới cơ bản hoàn tất đàm phán vào năm 2027; ghi nhận tiến triển trong quá trình phê chuẩn Nghị định thư nâng cấp Khu vực Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc phiên bản 3.0 (ACFTA 3.0), hướng tới việc Nghị định thư có hiệu lực chính thức từ cuối năm 2026; thúc đẩy việc thực thi đầy đủ Nghị định thư thứ hai sửa đổi Hiệp định AANZFTA; đồng thời tiếp tục triển khai các công việc liên quan đến Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Hồng Công (Trung Quốc). Trong khuôn khổ RCEP, các Bộ trưởng nhất trí bắt đầu chuẩn bị cho Rà soát tổng thể Hiệp định vào năm 2027 nhằm bảo đảm RCEP tiếp tục phù hợp với những thay đổi của môi trường kinh tế khu vực và toàn cầu.

Thứ hai, mở rộng các khuôn khổ và chương trình hợp tác kinh tế giữa ASEAN với các đối tác. Hội nghị ASEAN - Hoa Kỳ thông qua Kế hoạch công tác TIFA giai đoạn 2026-2027; ASEAN và Thụy Sĩ hoan nghênh việc hoàn thành xây dựng Kế hoạch công tác ASEAN - EFTA giai đoạn 2026-2030; ASEAN và Vương quốc Anh thông qua Tuyên bố chung Bộ trưởng về Hợp tác Kinh tế trong tương lai và Kế hoạch công tác kinh tế cập nhật; ASEAN và Liên bang Nga thông qua Chương trình Chiến lược về Hợp tác Thương mại và Đầu tư giai đoạn 2026-2035. ASEAN và Liên minh châu Âu tiếp tục thúc đẩy Chương trình công tác về Thương mại và Đầu tư giai đoạn 2026-2027, trong khi ASEAN và Nhật Bản tiếp tục triển khai Kế hoạch Thiết kế Tương lai và Hành động về Đồng kiến tạo Kinh tế ASEAN - Nhật Bản Sáng tạo và Bền vững.

Thứ ba, chuỗi cung ứng, kinh tế số, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, an ninh năng lượng, lương thực, phát triển bền vững tiếp tục là những trọng tâm xuyên suốt trong hợp tác giữa ASEAN với các đối tác. Các Hội nghị trao đổi nhiều sáng kiến nhằm tăng cường khả năng chống chịu và kết nối của chuỗi cung ứng, hợp tác về năng lượng và nguyên liệu quan trọng, thúc đẩy thương mại số, chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. ASEAN và EU tiếp tục thúc đẩy xây dựng Bộ Nguyên tắc Thương mại số ASEAN - EU; ASEAN và Hồng Công (Trung Quốc) trao đổi về kết nối cơ chế một cửa và thí điểm trao đổi Giấy chứng nhận xuất xứ điện tử; ASEAN và Hàn Quốc thảo luận đề xuất hợp tác về chuỗi cung ứng công nghiệp và vật liệu. Các sáng kiến hợp tác với Nhật Bản trong lĩnh vực năng lượng, bán dẫn và khoáng sản quan trọng cũng được ghi nhận.

Tại Hội nghị với WIPO, các Bộ trưởng trao đổi về việc tiếp tục tăng cường hợp tác trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp và các nền kinh tế ASEAN khai thác hiệu quả hơn tài sản trí tuệ phục vụ phát triển.

Thứ tư, Hiệp định RCEP tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của hội nhập kinh tế khu vực. Bên cạnh việc thúc đẩy thực thi và nâng cao mức độ tận dụng Hiệp định của doanh nghiệp, Hội nghị Bộ trưởng RCEP lần thứ 5 đã thống nhất thành lập Nhóm công tác về việc gia nhập Hiệp định (AWG) để xem xét khả năng đàm phán gia nhập đối với 4 nền kinh tế Bangladesh, Chile, Hồng Công (Trung Quốc) và Sri Lanka; đồng thời thúc đẩy tiến trình trao đổi với Uruguay để bắt kịp tiến độ của 4 nền kinh tế còn lại. Các Bộ trưởng cũng giao Ủy ban Hỗn hợp RCEP xây dựng tài liệu xác định phạm vi Rà soát tổng thể RCEP, hướng tới khởi động quá trình nâng cấp Hiệp định trong năm 2027.

Thứ năm, ASEAN và các đối tác tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của hệ thống thương mại đa phương dựa trên luật lệ. Tại nhiều Hội nghị, các Bộ trưởng tái khẳng định vai trò trung tâm của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục cải cách WTO nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng đáp ứng những thay đổi của thương mại toàn cầu. Các bên cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại và hợp tác trong xử lý các quan ngại thương mại, duy trì các luồng thương mại và chuỗi cung ứng thông suốt, đặc biệt đối với năng lượng và các mặt hàng thiết yếu.

Thứ sáu, hợp tác kinh tế ASEAN với các đối tác ngày càng gắn chặt hơn với nhu cầu thực tế của cộng đồng doanh nghiệp. Trong khuôn khổ chuỗi Hội nghị, các Bộ trưởng đã có nhiều phiên trao đổi với các hội đồng và hiệp hội doanh nghiệp, tập trung vào các vấn đề như thuận lợi hóa thương mại, cải thiện môi trường kinh doanh, phát triển cơ sở hạ tầng, kinh tế số, năng lượng, nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và phát triển nguồn nhân lực. Các chương trình hợp tác kinh tế - kỹ thuật và hỗ trợ nâng cao năng lực tiếp tục được các đối tác cam kết triển khai nhằm hỗ trợ các nước thành viên ASEAN, đặc biệt trong việc thực thi và tận dụng các hiệp định thương mại tự do.

Việt Nam tích cực đóng góp vào hợp tác kinh tế ASEAN

Tham dự chuỗi Hội nghị, Việt Nam tiếp tục đóng góp tích cực vào các thảo luận về quan hệ kinh tế giữa ASEAN với các đối tác. Việt Nam nhấn mạnh trong bối cảnh môi trường kinh tế quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, ASEAN cần duy trì đoàn kết và vai trò trung tâm, đồng thời tăng cường hợp tác với các đối tác trên cơ sở thực chất, cân bằng lợi ích và cùng có lợi. Đặc biệt, với vai trò là nước điều phối quan hệ hợp tác kinh tế ASEAN - Liên minh châu Âu, Việt Nam tiếp tục tích cực phối hợp với các nước ASEAN và EU thúc đẩy triển khai các chương trình hợp tác kinh tế giữa hai khu vực.

Việt Nam ủng hộ việc tiếp tục triển khai hiệu quả và nâng cấp các hiệp định thương mại tự do hiện có; thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại, kết nối và đa dạng hóa chuỗi cung ứng; hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tận dụng tốt hơn các hiệp định FTA; đồng thời tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực mới như kinh tế số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, qua đó đóng góp vào tăng trưởng và thịnh vượng chung của khu vực.