Chuyển đổi số, sản xuất xanh: Mở rộng không gian thị trường cho sản phẩm công nghiệp nông thôn

Luật sư Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SB LAW đã có cuộc trao đổi về những điểm mới của Nghị định số 235/2025/NĐ-CP về công tác khuyến công.

Nghị định số 235/2025/NĐ-CP tạo trợ lực để doanh nghiệp tự động hóa sản xuất. 

Đáp ứng xu hướng chuyển đổi xanh

- Nghị định số 235/2025/NĐ-CP lần đầu đưa sản xuất sạch hơn, sản xuất và tiêu dùng bền vững vào khung pháp lý về khuyến công. Ở góc độ pháp lý, ông đánh giá gì về điểm mới này ?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Tại Điều 1 Nghị định số 235/2025/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung “Cơ sở sản xuất công nghiệp áp dụng sản xuất sạch hơn, sản xuất và tiêu dùng bền vững; doanh nghiệp, hợp tác xã là chủ đầu tư xây dựng hạ tầng cụm công nghiệp” vào đối tượng áp dụng của Nghị định. Theo tôi, đây là một điểm mới rất đáng ghi nhận. Việc Nghị định số 235/2025/NĐ-CP đưa sản xuất sạch hơn, sản xuất và tiêu dùng bền vững vào chính sách khuyến công cho thấy pháp luật đang dần bắt kịp yêu cầu thực tế của doanh nghiệp và xu hướng chuyển đổi xanh.

Điểm đáng chú ý là Nhà nước không chỉ khuyến khích doanh nghiệp mở rộng sản xuất, mà còn hỗ trợ họ sản xuất tiết kiệm hơn, giảm tác động đến môi trường và sử dụng hiệu quả nguồn nguyên liệu, năng lượng. Đây là hướng đi phù hợp, nhất là với các doanh nghiệp công nghiệp nông thôn đang có nhu cầu đổi mới công nghệ nhưng còn hạn chế về nguồn lực. Nếu các chính sách hỗ trợ được triển khai đơn giản, minh bạch và đến đúng đối tượng, quy định này sẽ có ý nghĩa thiết thực đối với doanh nghiệp, thay vì chỉ dừng lại ở định hướng trên giấy.

- Bên cạnh đó, Nghị định số 235/2025/NĐ-CP có điểm mới chính là thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực công nghiệp nông thôn. Điều này có ý nghĩa như thế nào đối với doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay, thưa ông ?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Việc Nghị định 235/2025/NĐ-CP tập trung thúc đẩy chuyển đổi số có ý nghĩa vô cùng thiết thực.

Thứ nhất, đây là "chìa khóa" để tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng suất. Đặc thù của các doanh nghiệp công nghiệp nông thôn thường là quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế và quản trị theo lối truyền thống. Khi có khung pháp lý và chính sách hỗ trợ chuyển đổi số rõ ràng từ Nghị định số 235/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp sẽ có trợ lực để áp dụng phần mềm quản lý, tự động hóa sản xuất. Điều này giúp họ giảm thiểu hao hụt nguyên vật liệu, tối ưu hóa năng lượng và nâng cao năng suất lao động một cách thực chất.

Thứ hai, phá vỡ rào cản địa lý và mở rộng không gian thị trường. Trước đây, các sản phẩm công nghiệp nông thôn, dù có chất lượng tốt và mang đậm bản sắc vùng miền, vẫn thường quẩn quanh ở thị trường nội tỉnh hoặc qua nhiều khâu trung gian. Việc đẩy mạnh số hóa, bao gồm hỗ trợ ứng dụng thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc điện tử, sẽ giúp các doanh nghiệp này đưa sản phẩm trực tiếp đến tay người tiêu dùng toàn quốc, thậm chí là bước ra thị trường quốc tế với minh chứng chất lượng minh bạch.

Thứ ba, công nghệ số sẽ giúp các cơ sở sản xuất ở nông thôn làm ra sản phẩm sạch hơn và tiết kiệm hơn. Chúng ta hay nói về sản xuất xanh, nhưng để làm được thì cần công cụ. Nhờ các ứng dụng số, doanh nghiệp sẽ biết rõ xưởng của mình đang tiêu hao bao nhiêu điện, nước hay nguyên liệu, từ đó rà soát để tránh lãng phí. Khi quy trình sản xuất vừa minh bạch, vừa thân thiện với môi trường, hàng hóa địa phương mới dễ dàng bước chân vào các hệ thống siêu thị lớn hoặc hướng tới xuất khẩu.

Cuối cùng, tháo gỡ điểm nghẽn về vốn và nhân lực công nghệ. Sự e ngại lớn nhất của doanh nghiệp công nghiệp nông thôn khi "lên không gian số" là thiếu vốn và thiếu chuyên gia. Việc Nghị định luật hóa công tác hỗ trợ chuyển đổi số đồng nghĩa với việc sẽ có các nguồn kinh phí khuyến công từ Trung ương đến địa phương được nắn dòng để trực tiếp hỗ trợ doanh nghiệp mua sắm phần mềm, đào tạo nhân sự và tư vấn lộ trình số hóa bài bản.

Bước chuyển của công tác khuyến công

- Theo Nghị định số 235/2025/NĐ-CP, chính sách hỗ trợ đối với sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu (RISEP) cũng được mở rộng theo hướng “đi đến cùng”. Ông đánh giá thế nào về những hỗ trợ sau công nhận?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Trước đây, nhiều cơ sở sản xuất có chung một trăn trở là danh hiệu sản phẩm tiêu biểu đôi khi chỉ mang ý nghĩa tinh thần. Sản phẩm được vinh danh xong, nhưng việc đưa ra thị trường lớn lại gặp rất nhiều khó khăn và bản thân các cơ sở phải tự xoay xở.

Với Nghị định số 235/2025/NĐ-CP, sự thay đổi lớn nhất và thuyết phục nhất chính là Nhà nước sẽ đồng hành trọn vẹn cùng doanh nghiệp từ khâu vinh danh cho đến khâu bán hàng. Chính sách hỗ trợ sau công nhận giờ đây tập trung giải quyết trực tiếp bài toán tiêu thụ. Cụ thể, các sản phẩm đạt giải sẽ được ưu tiên đưa thẳng vào các chương trình xúc tiến thương mại quốc gia, kết nối giao thương với các chuỗi siêu thị và đẩy mạnh đưa lên các sàn thương mại điện tử.

Không chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm khách hàng, Nghị định còn tính đến bước phát triển dài hạn. Khi thị trường mở rộng, quy mô sản xuất đòi hỏi phải lớn hơn và chuyên nghiệp hơn. Do đó, các chính sách mới đã chuẩn bị sẵn nguồn lực để giúp doanh nghiệp nâng cấp máy móc thiết bị, cải tiến bao bì và ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch.

Tôi đánh giá rất cao định hướng “đi đến cùng” này, đây là một bước chuyển mình mang tính cốt lõi của công tác khuyến công. Chúng ta đang thực sự xóa bỏ triệt để cách làm phong trào, trao chứng nhận xong rồi để đấy. Đi đến cùng có nghĩa là Nhà nước san sẻ rủi ro kinh doanh, dùng chính sách để bệ đỡ cho đến khi sản phẩm địa phương thực sự tạo ra doanh thu và lợi nhuận ổn định.

Hướng đi này không chỉ giúp đồng vốn ngân sách hỗ trợ được đầu tư đúng chỗ, sinh lời bền vững, mà quan trọng nhất là tạo ra niềm tin rất lớn. Khi các cơ sở sản xuất thấy chính quyền thực sự sát cánh cùng họ từ xưởng sản xuất ra đến tận quầy hàng siêu thị, họ sẽ có động lực để mở rộng đầu tư và gắn bó lâu dài với quê hương.

Luật sư Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SB LAW. Ảnh: SB LAW

- Để Nghị định được triển khai thống nhất, hiệu quả trên thực tế, theo ông, cần tổ chức, triển khai các chương trình tập huấn, phổ biến như thế nào ?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Năm 2026 là thời điểm then chốt để đưa Nghị định số 235/2025/NĐ-CP đi vào cuộc sống, do đó công tác tập huấn và phổ biến không thể làm theo kiểu phong trào mà cần một kế hoạch hành động rất cụ thể.

Trước hết là phải phân loại chính xác đối tượng để thiết kế nội dung phù hợp. Với đội ngũ cán bộ làm công tác khuyến công tại các địa phương, nội dung tập huấn phải đi sâu vào quy trình nghiệp vụ, cải cách thủ tục hành chính và cách thức thẩm định hồ sơ, làm sao để cán bộ vừa nắm chắc luật, vừa chủ động hỗ trợ cơ sở sản xuất mà không e ngại rủi ro pháp lý. Còn đối với các doanh nghiệp, hợp tác xã ở nông thôn, việc phổ biến cần cắt bỏ hoàn toàn các lý thuyết khô khan, chỉ tập trung trả lời rõ ba câu hỏi: doanh nghiệp được hưởng những quyền lợi gì mới, điều kiện để nhận hỗ trợ là gì và quy trình đăng ký đơn giản ra sao.

Tiếp theo là thay đổi phương pháp truyền tải theo hướng cầm tay chỉ việc. Theo đó, các chương trình tập huấn nên gắn liền với các tình huống thực tế, đặc biệt là hướng dẫn doanh nghiệp tiếp cận các nguồn kinh phí hỗ trợ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và xây dựng hồ sơ sản phẩm tiêu biểu theo quy định mới. Việc chuẩn bị sẵn các bộ sổ tay hướng dẫn ngắn gọn, các biểu mẫu chuẩn hóa và video mô phỏng quy trình sẽ giúp các cơ sở sản xuất ở vùng sâu, vùng xa cũng có thể tự nghiên cứu và hoàn thiện hồ sơ một cách dễ dàng.

Cuối cùng là ứng dụng công nghệ để mở rộng phạm vi tiếp cận và tiết kiệm chi phí. Do đặc thù các cơ sở công nghiệp nông thôn phân bố phân tán, việc tổ chức các hội nghị trực tiếp là cần thiết nhưng chưa đủ. Theo đó, cần kết hợp linh hoạt giữa hội thảo trực tiếp với các kênh đào tạo trực tuyến, đồng thời xây dựng chuyên mục giải đáp chính sách hoạt động liên tục trên hệ thống thông tin điện tử của ngành. Điều này giúp doanh nghiệp và cán bộ địa phương có thể tra cứu, phản hồi khó khăn và nhận trợ giúp pháp lý bất cứ lúc nào.

Xin cảm ơn ông!