Tài liệu phục vụ họp báo quý I/2026

Trong nước, tình hình chính trị - xã hội và kinh tế vĩ mô ổn định là nền tảng thuận lợi cho sản xuất kinh doanh. Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030. Tuy nhiên, từ tháng 3/2026, nền kinh tế chịu áp lực lớn từ giá nhiên liệu thế giới tăng mạnh, làm gia tăng chi phí sản xuất và vận tải nội địa.

I. Kết quả đạt được

1. Sản xuất công nghiệp: Tính chung 3 tháng đầu năm 2026, IIP toàn ngành công nghiệp tăng 9% so với cùng kỳ năm trước, trong đó:

Động lực tăng trưởng: Ngành chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò chủ chốt với mức tăng 9,7%. Ngành sản xuất và phân phối điện tăng 6,3%, đảm bảo cung ứng năng lượng ổn định cho nền kinh tế.

Các nhóm ngành bứt phá: Sản xuất sản phẩm từ khoáng phi kim loại tăng 19,7% và sản xuất kim loại tăng 22,9%, phản ánh tác động tích cực từ việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công cho hạ tầng chiến lược.

- Chỉ số PMI: Tháng 03/2026 đạt 51,2 điểm, là tháng thứ 9 liên tiếp duy trì trên 50 điểm, đánh dấu chuỗi tăng trưởng liên tục và củng cố niềm tin kinh doanh.

2. Hoạt động xuất nhập khẩu: Quý I/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa ước đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23,2% so với cùng kỳ, trong đó:

Xuất khẩu: ước đạt 122,9 tỷ USD, tăng 19,1% so với cùng kỳ năm 2025. Nhóm hàng công nghiệp chế biến đạt 87,8 tỷ USD, tăng 20%, khẳng định năng lực sản xuất công nghiệp nội địa đang phục hồi tốt. Nhóm hàng nông, lâm, thủy sản đạt 9,9 tỷ USD, tăng 6,2% cho thấy sự ổn định của thị trường nông sản dù đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật. Thị trường Hồng Kông ghi nhận mức tăng trưởng đột phá 47,4%, trong khi Trung Quốc tăng 26,4%, Hoa Kỳ tăng 24,3%.

Nhập khẩu: đạt gần 126,6 tỷ USD, tăng 27%. Sự gia tăng này chủ yếu đến từ việc nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu để phục vụ nhu cầu sản xuất trong các quý tới.

3. Thị trường trong nước: Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 10,9%, nguồn cung cơ bản dồi dào, giá cả cơ bản ổn định.

4. Công tác quản lý nhà nước đối với các ngành, lĩnh vực được tổ chức triển khai đồng bộ, kịp thời, đóng góp tích cực vào thành tích chung của toàn ngành, trong đó:

- An ninh năng lượng được đảm bảo, công tác điều hành giá xăng dầu và cung ứng điện được thực hiện quyết liệt, đảm bảo đủ nguồn năng lượng cho sản xuất và đời sống dù giá dầu thế giới biến động từ 30-40%; Sản lượng điện toàn hệ thống đạt 63,6 tỷ kWh (tăng 6,1%). Hệ thống vận hành an toàn, đáp ứng tốt nhu cầu sản xuất và sinh hoạt.

- Công tác hội nhập quốc tế gắn với phát triển thị trường nước ngoài tiếp tục được tăng cường và triển khai đồng bộ với nhiều phương thức, sáng kiến mới. Việt Nam chủ động, tích cực đóng góp có trách nhiệm trong các cơ chế hợp tác đa phương như ASEAN, APEC, WTO, đồng thời phát huy hiệu quả các FTA trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều thách thức. Hoạt động phát triển thị trường được thúc đẩy thông qua lồng ghép mục tiêu kinh tế - thương mại trong các hoạt động đối ngoại, nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo và tham mưu chính sách, đẩy mạnh đàm phán, ký kết các thỏa thuận hợp tác, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ rào cản, cung cấp thông tin và tăng cường kết nối giao thương, qua đó góp phần mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế.

- Thương mại điện tử tiếp tục là phương thức phân phối quan trọng, góp phần phát triển chuỗi cung ứng và lưu thông trong và ngoài nước, hỗ trợ tiêu thụ hiệu quả một lượng lớn nông sản, thực phẩm cho người nông dân và doanh nghiệp. Diễn đàn "Toàn cảnh TMĐT" được tổ chức nhằm định hướng phát triển bền vững và logistics xanh. Tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm quản lý hoạt động thương mại, trong đó, có Nghị định hướng dẫn Luật TMĐT. Trong Quý I, các sàn TMĐT đã gỡ bỏ gần 3.000 sản phẩm vi phạm.

- Xúc tiến thương mại được đẩy mạnh, Bộ Công Thương đã tổ chức Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại Quý I/2026 với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, do Quyền Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng chủ trì, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn tham dự. Hội nghị nhằm thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu 15–16% năm 2026 (546-550 tỷ USD) và ra mắt Nền tảng số phát triển thị trường nước ngoài để cung cấp thông tin thị trường cho cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Các bộ ngành, Thương vụ và hiệp hội cũng thảo luận giải pháp mở rộng thị trường và ứng phó biến động thương mại quốc tế..

- Công tác phòng vệ thương mại được triển khai đồng bộ, đẩy mạnh cả về phạm vi, quy mô, mức độ. Bộ đang quản lý 37 biện pháp PVTM đối với hàng nhập khẩu, giúp bảo vệ các ngành sản xuất nội địa với doanh thu ước tính 600.000 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, hàng xuất khẩu Việt Nam đang đối mặt với 300 vụ việc điều tra từ nước ngoài. Bộ đã tích cực cảnh báo sớm đối với 27 nhóm mặt hàng có nguy cơ bị kiện.

- Công tác quản lý cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng đã xử phạt vi phạm hành chính hơn 1,2 tỷ đồng trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tiếp nhận và xử lý gần 3.000 cuộc gọi khiếu nại qua tổng đài 1800.6838.

- Công tác khuyến công, Bộ Công Thương đang tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và triển khai Chương trình Khuyến công quốc gia giai đoạn 2026-2030, tập trung hỗ trợ các địa phương đẩy mạnh sản xuất công nghiệp nông thôn.

- Về hoàn thiện thể chế, chính sách, Bộ đã trình Chính phủ 04 Nghị định và ban hành 12 Thông tư theo thẩm quyền. Các dự án Luật quan trọng như Luật Dầu khí (sửa đổi), Luật Điện lực (sửa đổi) đang được tích cực hoàn thiện.

- Về kết quả thực hiện các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Đảng và Chính phủ, Bộ Công Thương đã cụ thể hóa các mục tiêu giai đoạn 2026-2030, trọng tâm là: (1) Thực hiện Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân thông qua chương trình "Go Global" hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường thế giới; (2) Triển khai Nghị quyết 57 về Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo: Tập trung vào các sản phẩm chiến lược như AI camera, UAV, robot công nghiệp và giải quyết các "bài toán lớn" về khoáng sản đất hiếm, công nghiệp đường sắt; (3) Đảm bảo an ninh năng lượng theo Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị.

II. Bên cạnh những kết quả tích cực nêu trên, phát triển ngành Công Thương trong 3 tháng đầu năm 2026 vẫn còn những tồn tại, hạn chế

- An ninh năng lượng trong bối cảnh năm nay phụ tải đỉnh đến sớm, việc điều tiết giữa các nguồn năng lượng trong nước nhiều thách thức trong bối cảnh tình hình diễn biến phức tạp cần lưu ý.

- Tăng trưởng giữa các ngành chưa đồng đều, một số ngành chủ lực như phân bón, khai thác than sụt giảm. Nguyên nhân chủ yếu do thiếu hụt nguyên liệu đầu vào, biến động giá cả và hạn chế về công nghệ, đầu tư

- Một số dự án nguồn và lưới điện còn vướng mắc trong  giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, điều chỉnh quy hoạch, ảnh hưởng đến tiến độ chung.

- Kinh tế chính trị toàn cầu biến động mạnh, xung đột ở Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy giá nhiên liệu và giá cước vận tải tăng cao gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu.

III. Các giải pháp trọng tâm thời gian tới

Thứ nhất, bảo đảm ANNL, (i) theo lộ trình chuyển đổi cơ cấu năng lượng, phấn đấu đến năm 2030 giảm mức nhập khẩu ròng năng lượng của VN từ 42% năm 2025 xuống 30%. (ii) điều hành hệ thống điện linh hoạt, hiệu quả để đảm bảo đủ điện cho nền kinh tế trong bối cảnh nguồn điện nền của chúng ta khó khăn; (iii) bám sát diễn biến tình hình cung cầu xăng dầu để bảo đảm nguồn cung trong nước. Đặc biệt triển khai lộ trình hệ thống dự trữ năng lượng quốc gia để điều chỉnh linh hoạt giữa các nguồn dự trữ và đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng.

Thứ hai, tập trung cơ cấu lại chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng để nâng cao năng lực tự chủ của ngành công nghiệp, từng bước phấn đấu nâng tỷ lệ nội địa hoá lên 40%-45% ở các ngành trọng điểm, đặc biệt là các ngành chế biến chế tạo như dệt may, da giày, hoá chất, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Đồng thời, triển khai nâng cấp công nghệ, nghiên cứu phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược gắn với công nghệ mới để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.