Khuyến công giai đoạn 2021 - 2025: Hiệu quả từ thực tiễn

Đồng hành cùng các cơ sở công nghiệp nông thôn

Giai đoạn 2021 - 2025 là một quãng thời gian đặc biệt khó khăn đối với khu vực sản xuất công nghiệp nông thôn. Đại dịch Covid-19 kéo dài, đứt gãy chuỗi cung ứng, chi phí đầu vào leo thang, biến động địa chính trị toàn cầu… đã đặt các cơ sở sản xuất nhỏ và siêu nhỏ ở khu vực nông thôn trước sức ép sinh tồn khốc liệt. Trong bối cảnh đó, Chương trình Khuyến công quốc gia theo Quyết định 1881/QĐ-TTg đã góp sức hỗ trợ giúp nhiều cơ sở trụ vững và từng bước phục hồi.

Sau 5 năm triển khai, tổng kinh phí khuyến công cả nước được phê duyệt đạt 1.436 tỷ đồng, trong đó kinh phí khuyến công quốc gia chiếm 36,6%, còn lại là nguồn lực từ các địa phương. Đáng chú ý, tổng vốn đối ứng của doanh nghiệp và cơ sở công nghiệp nông thôn lên tới gần 1.525 tỷ đồng, cho thấy sức lan tỏa và khả năng “kéo vốn xã hội” của chương trình. Bình quân, 1 đồng ngân sách nhà nước đã thu hút được khoảng 1,06 đồng vốn đầu tư của cơ sở công nghiệp nông thôn.

Hiệu quả ấy thể hiện rõ nhất ở nội dung trọng tâm - hỗ trợ đổi mới công nghệ và thiết bị. Trong giai đoạn 2021 - 2025, chương trình đã hỗ trợ 883 cơ sở sở công nghiệp nông thôn tiếp nhận chuyển giao công nghệ, ứng dụng máy móc tiên tiến; xây dựng 52 mô hình trình diễn kỹ thuật sản xuất sản phẩm mới. Nhiều cơ sở sau hỗ trợ đã nâng đáng kể năng suất, giảm chi phí lao động thủ công, cải thiện chất lượng và tính đồng đều của sản phẩm.

Giai đoạn 2021 - 2025, nhiều cơ sở công nghiệp nông thôn đã được hưởng hỗ trợ từ chính sách khuyến công. Ảnh: Hải Linh

Song song với đó, hoạt động phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu tiếp tục khẳng định vai trò dẫn dắt thị trường. Sáu hội chợ triển lãm cấp khu vực, bốn cuộc bình chọn sản phẩm tiêu biểu cấp khu vực và quốc gia đã thu hút 1.134 cơ sở tham gia, tôn vinh 1.428 sản phẩm có chất lượng và tiềm năng phát triển. Việc hỗ trợ xây dựng phòng trưng bày, quảng bá cho các sản phẩm đạt giải không chỉ mang ý nghĩa hình thức, mà góp phần giúp nhiều cơ sở tiếp cận kênh phân phối mới, từng bước xây dựng thương hiệu.

Đáng ghi nhận, khuyến công còn hỗ trợ đào tạo, tư vấn, chuyển đổi số cho doanh nghiệp công nghiệp nông thôn. Hơn 1.500 lượt cơ sở đã tham gia các lớp đào tạo về quản trị, 5S, Kaizen, ISO, sản xuất sạch hơn, marketing online, bán hàng trực tuyến… Những hỗ trợ này tuy khó đo đếm ngay bằng con số doanh thu, nhưng lại tạo nền tảng quan trọng để cơ sở sản xuất thay đổi tư duy, cách làm – yếu tố quyết định cho phát triển dài hạn.

Tháo gỡ “điểm nghẽn” để khuyến công đi xa hơn

Bên cạnh kết quả tích cực, thực tiễn triển khai cũng cho thấy khuyến công vẫn chưa phát huy hết tiềm năng vốn có. Trước hết, nguồn lực hỗ trợ còn mỏng, mức kinh phí cho từng đề án chưa đủ hấp dẫn để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư lớn. Việc khoản hỗ trợ đổi mới công nghệ phải tính thuế thu nhập doanh nghiệp càng làm giảm sức hút, nhất là với các cơ sở nhỏ, vốn đã hạn chế về dòng tiền.

Thứ hai, bộ máy tổ chức khuyến công ở cơ sở còn thiếu và yếu. Cả nước hiện chỉ có khoảng 412 cán bộ trực tiếp triển khai khuyến công, bình quân 7 người/trung tâm. Ở nhiều địa phương, cán bộ cấp huyện, xã chủ yếu làm kiêm nhiệm, thiếu thời gian và chuyên môn sâu để bám sát nhu cầu thực tế của cơ sở sản xuất. Việc sáp nhập đơn vị sự nghiệp theo hướng chung cũng khiến mô hình khuyến công ở một số nơi thiếu ổn định, khó duy trì tính chuyên biệt của chính sách.

Thứ ba, cơ chế, định mức chi cho nhiều nội dung khuyến công chưa đồng bộ, còn vướng mắc trong thực hiện. Một số nội dung hỗ trợ cần thiết nhưng chưa có định mức cụ thể nên không triển khai được, làm giảm tính linh hoạt của chương trình.

Cuối cùng, công tác thông tin, tuyên truyền dù đã cải thiện nhưng vẫn chưa đủ sâu. Không ít cơ sở công nghiệp nông thôn, nhất là ở vùng sâu, vùng xa chưa tiếp cận đầy đủ chính sách, hoặc tiếp cận khi cơ hội đã trôi qua.

Nhìn từ kết quả và hạn chế của giai đoạn 2021 - 2025, có thể thấy yêu cầu lớn nhất đặt ra cho khuyến công thời gian tới không phải là làm nhiều hơn, mà là làm trúng hơn.

Trước hết, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế tài chính, điều chỉnh mức hỗ trợ phù hợp thực tế, đồng thời xem xét lại chính sách thuế đối với khoản hỗ trợ khuyến công để tăng sức hấp dẫn cho doanh nghiệp.

Thứ hai, tập trung nguồn lực theo chuỗi giá trị, theo ngành, sản phẩm có lợi thế của từng địa phương, thay vì dàn trải, nhỏ lẻ. Khuyến công chỉ thực sự hiệu quả khi tạo được “cú hích” đủ mạnh để hình thành cụm sản xuất, vùng sản phẩm đặc trưng.

Thứ ba, đầu tư cho đội ngũ cán bộ khuyến công cần được coi là giải pháp then chốt. Và sau cùng, khuyến công cần tiếp tục mở rộng sang chuyển đổi số, sản xuất xanh, tiết kiệm năng lượng, gắn với các yêu cầu mới của thị trường trong nước và quốc tế. Khi đó, khuyến công không chỉ là chính sách hỗ trợ, mà trở thành công cụ định hướng phát triển công nghiệp nông thôn theo chiều sâu, bền vững.