Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh Hậu Giang, Trà Vinh

Câu số 13

Cây mía là nguồn thu nhập chính của hơn 10.000 hộ nông dân tỉnh Hậu Giang, diện tích trồng mía trên địa bàn tỉnh khoảng 10580 ha, tập trung chủ yếu tại các huyện Phụng Hiệp, Long Mỹ, thị xã Ngã bảy và thành phố Vị Thanh, có 03 nhà máy sản xuất nguyên liệu, là cây trồng chủ lực của tỉnh hơn 20 năm qua, người nông dân đã có cuộc sống ổn định gắn bó với nghề trồng mía nhờ sự hỗ trợ tốt từ các Bộ, ngành và địa phương. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngành mía đường Việt Nam, cây mía và hạt đường vẫn chưa có những chính sách tốt như các nước trong khu vực, trong hoàn cảnh đó ngành mía đường nước ta còn non trẻ và thiếu nhiều cơ chế hỗ trợ, thiếu hành lang pháp lý nhưng phải đối đầu với hội nhập quốc tế và gian lận thương mại, nông dân trồng mía và doanh nghiệp mía đường phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Hiện tại lượng đường nhập lậu vào nước ta ước tính hàng năm khoảng 50.000 tấn, chủ yếu từ các tỉnh giáp biên giới với Campuchia, khi nhập lậu vào nước ta với giá bán rẻ hơn 1000 đồng/kg. Bên cạnh đó, Chính phủ cho thực hiện việc tạm nhập tái xuất đường nhưng kiểm soát không tốt dẫn đến lượng đường tạm nhập và lượng đường nhập lậu được tiêu thụ trong nước rất lớn gây khó khăn cho sản xuất đường trong nước. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành liên quan và các địa phương đẩy mạnh việc chống buôn lậu đường trong nước, có chủ trương tạm hoãn việc nhập khẩu đường kể cả việc tạm nhập tái xuất do lượng đường tồn kho trong nước quá lớn, áp dụng thuế nhập khẩu và kiểm soát hạn ngạch đối với các chất ngọt thay thế đường, miễn thuế giá trị gia tăng xuống 0% (mức 5% như hiện nay rất cao) đối với các sản phẩm đường trong nước, có biện pháp nới lỏng tín dụng và áp dụng lãi suất vay ưu đãi cho người trồng mía, có chủ trương điều chỉnh giá điện sinh khối và thành lập quỹ phát triển mía đường.

Câu số 27

Tạm hoãn việc nhập khẩu đường kể cả việc tạm nhập, tái xuất do nguồn cung trong nước đang dư thừa và gian lận thương mại phức tạp.

Câu số 17

Hiện nay xuất khẩu nông sản của Việt Nam năm 2018 sẽ tiếp tục đối diện với nhiều khó khăn, thách thức mới. Đó là, yêu cầu về chất lượng sản phẩm, chủng loại hàng hoá, cho thấy xu hướng các nước tăng cường áp dụng các rào cản thương mại và kỹ thuật đối với nhiều loại nông sản của Việt Nam; chi phí sản xuất (như điện, nước, nguyên liệu đầu vào) cũng như chi phí vận chuyển đều tăng...Bên cạnh đó việc quy hoạch vùng sản xuất nông sản chất lượng cao chưa được quan tâm đúng mức, còn tình trạng tự phát manh mún, nhỏ lẻ chưa được cơ quan quản lý nhà nước hỗ trợ nhiều về vốn, kỹ thuật, cây con giống... tỷ lệ nông sản, thủy sản đạt chuẩn nhập khẩu theo yêu cầu còn ít; năng lực tài chính,năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản còn yếu...Nhằm giảm bớt khó khăn cho doanh nghiệp, tăng thu nhập cho nông dân kiến nghị Chính phủ sớm có chủ trương cho phép lập các sàn giao dịch nông sản tại nước ngoài nhằm tạo thế cạnh tranh, góp phần vào việc quảng bá thương hiệu sản phẩm nông sản Việt Nam trên trường quốc tế.

Câu số 13 và 27
Theo đánh giá chung, tổng nhu cầu đường hàng năm trong giai đoạn 2011-2018 dao động ở mức 1,3-1,5 triệu tấn (cho cả sản xuất và tiêu dùng), tăng trưởng trung bình giai đoạn 2011-2018 là 3%, chủ yếu do nhu cầu sử dụng đường làm nguyên liệu của các doanh nghiệp chế biến sử dụng đường tăng, tốc độ tăng trung bình là 6,1%. Nguồn cung cấp đường để phục vụ tiêu dùng và sản xuất chủ yếu là từ nguồn cung đường chế biến, sản xuất trong nước, nguồn đường nhập khẩu chiếm chưa đến 10% tổng nhu cầu sử dụng đường.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng và nỗ lực để đổi mới, tăng cao năng suất, chất lượng đường, sản xuất đường trong nước hiện nay về cơ bản đã đáp ứng đủ nhu cầu, nhưng tốc độ đổi mới của ngành sản xuất mía đường còn chậm, ngành còn có nhiều yếu kém, bất cập về giống mía, đường, năng suất... dẫn đến giá thành cao, hệ thống phân phối đường cũng còn nhiều bất cập, sức cạnh tranh của ngành đường Việt Nam còn yếu so với khu vực và thế giới, nhất là so với Thái Lan. Giá thành cao hơn so với giá đường nhập khẩu là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc mặc dù phải trả cho quyền sử dụng hạn ngạch thuế quan (HNTQ) nhập khẩu đường, nộp 5% thuế nhập khẩu, 5% thuế VAT và các chi phí liên quan để đưa đường nhập khẩu về kho như chi phí vận chuyển, bốc dỡ... để nhập khẩu đường nhưng các doanh nghiệp vẫn tham gia các phiên đấu giá HNTQ nhập khẩu đường.
Để hỗ trợ ngành sản xuất trong nước, nâng cao khả năng cạnh tranh của ngành mía đường trong tiến trình hội nhập, hạn chế ảnh hưởng đến đời sống của bà con nông dân trồng mía. Bộ Công Thương đã báo cáo và được Thủ tướng Chính phủ và Chính phủ đồng ý tạm dừng thực hiện cam kết xóa bỏ HNTQ mặt hàng đường trong ASEAN đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2019. Tuy nhiên, đây chỉ là phương án tình thế, giúp ngành mía đường có thêm thời gian để chuẩn bị cho việc cơ cấu lại, tự nâng cao năng lực cạnh tranh trước khi mở cửa thị trường do theo các khung khổ cam kết đã ký và sắp thực hiện thì Việt Nam không thể áp dụng các biện pháp hạn ngạch hoặc cấm nhập khẩu được, chỉ có thể dùng công cụ là hàng rào thuế quan - mặc dù công cụ này cũng sẽ phải giảm theo lộ trình theo các cam kết hội nhập.
Đối với việc kinh doanh tạm nhập, tái xuất đường thực hiện theo quy định tại Nghị định số 69/2018/NĐ-CP của Chính phủ (trước đây được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 187/2013/NĐ-CP). Theo đó, đường không phải là mặt hàng cấm kinh doanh tạm nhập, tái xuất và thương nhân khi kinh doanh tạm nhập, tái xuất đường phải được cấp Giấy phép kinh doanh tạm nhập, tái xuất. Năm 2018, Bộ Công Thương không cấp phép cho doanh nghiệp tạm nhập, tái xuất đường. Đồng thời, Bộ Công Thương cũng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét gia hạn việc xuất khẩu mặt hàng đường qua các địa điểm trên địa bàn tỉnh Lào Cai để tạo điều kiện xuất khẩu đường sản xuất trong nước, góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp sản xuất đường trong tiêu thụ đường sản xuất trong nước.
Câu số 17
Hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước mở rộng thị trường xuất khẩu các sản phẩm nông, lâm, thủy sản… là chủ trương chung, nhất quán của Chính phủ, đây cũng là một trong những nội dung quan trọng trong công tác của Bộ Công Thương. Việc lập các sàn giao dịch nông sản tại nước ngoài để hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản, về mặt pháp lý và các quy định quản lý trong lĩnh vực thương mại điện tử, việc doanh nghiệp Việt Nam hay cá nhân Việt Nam đăng ký mở sàn giao dịch thương mại điện tử ở nước ngoài hoặc sàn giao dịch nông sản ở nước ngoài không phải xin cấp phép ở Việt Nam. Việc đăng ký, vận hành sàn giao dịch thương mại điện tử hoặc sàn giao dịch nông sản ở nước ngoài được thực hiện theo các quy định pháp luật liên quan của nước sở tại. Đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các doanh nghiệp trong nước không có đủ nguồn lực hoặc chưa có kinh nghiệm trong việc phát triển thương mại điện tử ở nước ngoài (thương mại điện tử xuyên biên giới) thì việc tự xây dựng, vận hành sàn giao dịch thương mại điện tử, sàn giao dịch nông sản ở nước ngoài là khá phức tạp, đòi hỏi nguồn lực và vốn đầu tư lớn.
Để có thể hỗ trợ cho các doanh nghiệp trong nước tăng cường xuất khẩu nông sản ra các thị trường nước ngoài thông qua thương mại điện tử xuyên biên giới, ngoài việc tổ chức nhiều buổi đào tạo, hướng dẫn doanh nghiệp các tỉnh, địa phương phát triển thương mại điện tử, Bộ Công Thương đã xây dựng một số chương trình, đề án hợp tác với các sàn giao dịch thương mại điện tử lớn ở nước ngoài, các đối tác nhập khẩu ở nước ngoài, đồng thời hướng dẫn trực tiếp, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước mở rộng thị trường xuất khẩu trên nền tảng các chương trình, đề án đã hợp tác. Việc phát triển hàng xuất khẩu Việt Nam ở nước ngoài một mặt tạo nguồn thu cho doanh nghiệp, tăng thu nhập cho nông dân, mặt khác góp phần vào việc quảng bá thương hiệu sản phẩm nông sản Việt Nam ở nước ngoài.