Bộ Công Thương phê duyệt Đề án “Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045”

Đề án được xây dựng trên quan điểm, nguyên tắc: Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, phù hợp với điều kiện thực tiễn, định hướng phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế; đảm bảo vận hành theo nguyên tắc thị trường, tiệm cận thông lệ quốc tế, bảo đảm công khai, minh bạch, an toàn, hiệu quả, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Nhà nước thực hiện quản lý, giám sát thống nhất trên cơ sở khung pháp lý đồng bộ, ổn định; các bộ, ngành tập trung ưu tiên nguồn lực hỗ trợ phát triển nâng cao năng lực cạnh tranh, hiệu quả hoạt động của thị trường giao dịch hàng hóa; kịp thời giải quyết các vướng mắc, khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ thể tham gia quản lý, vận hành thị trường; đồng thời, phát huy cơ chế tự quản và trách nhiệm của các chủ thể vận hành thị trường, bảo đảm kỷ luật, kiểm soát rủi ro và bảo vệ quyền lợi của các chủ thể tham gia thị trường.

Phát triển thị trường gắn với thị trường hàng hóa vật chất, phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu và nhu cầu phòng ngừa rủi ro giá của doanh nghiệp. Khuyến khích sự tham gia của các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước, bảo đảm sự phát triển bền vững của thị trường hàng hóa, thu hút nguồn lực đầu tư, đóng góp vào ngân sách nhà nước.

Phát triển thị trường theo lộ trình phù hợp, kết hợp cơ chế thử nghiệm có kiểm soát với mở rộng có chọn lọc; ưu tiên hoàn thiện thể chế, hạ tầng và phát triển các sản phẩm cơ bản trong giai đoạn đầu. Đồng thời từng bước xây dựng các chính sách, cơ chế phù hợp để cấp chứng chỉ, đào tạo cập nhật kiến thức, xây dựng nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thực tế và phát triển của thị trường.

Phấn đấu xây dựng thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh Việt Nam có vị thế trong khu vực, từng bước hình thành giá tham chiếu đối với một số hàng hóa chủ lực, góp phần phát triển trung tâm tài chính và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, chuyển đổi xanh đến năm 2045.

Đề án cũng xây dựng những mục tiêu cụ thể. Trong đó, mục tiêu đến năm 2030, hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh thống nhất, đồng bộ toàn bộ hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế; bao quát đầy đủ các hình thức giao dịch, bảo đảm minh bạch, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, giám sát thị trường và kiểm soát rủi ro.

Hoàn thiện và vận hành đồng bộ hạ tầng thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh theo hướng hiện đại, an toàn và hiệu quả, bao gồm hệ thống giao dịch, thanh toán bù trừ, kho bãi, giao nhận và hạ tầng dữ liệu thị trường. Hình thành cơ chế thanh toán bù trừ tập trung phù hợp với chuẩn mực quốc tế; nâng cao năng lực quản trị rủi ro, khả năng giám sát và cảnh báo sớm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và các giải pháp công nghệ trong quản lý, vận hành và giám sát thị trường.

Mở rộng và chuẩn hóa các sản phẩm giao dịch, ưu tiên các mặt hàng có lợi thế cạnh tranh và có xuất xứ Việt Nam; phấn đấu phát triển khoảng 10 mặt hàng nội địa được giao dịch qua Sở giao dịch hàng hóa; phấn đấu đến năm 2030, khối lượng giao dịch trên thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh đạt khoảng 8-10 triệu hợp đồng/năm.

Về phát triển chủ thể tham gia thị trường, phấn đấu thu hút khoảng 300 - 500 doanh nghiệp, tập trung vào các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu và doanh nghiệp quy mô lớn trong các ngành hàng chủ lực tham gia giao dịch nhằm phòng ngừa rủi ro biến động giá hàng hóa; qua đó nâng tỷ lệ doanh nghiệp thuộc nhóm này sử dụng công cụ phái sinh lên khoảng 20 - 30%...

Định hướng đến năm 2045, phấn đấu đưa thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh Việt Nam trở thành một trong những thị trường có quy mô và mức độ kết nối cao trong khu vực Đông Nam Á; vận hành đầy đủ, hiện đại, gắn chặt với thị trường hàng hóa thực; khung pháp lý và quản trị rủi ro tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Thị trường phát triển bền vững, theo chiều sâu, trong đó sản phẩm giao dịch hàng hóa được phép thực hiện hoạt động giao nhận vật chất, phái sinh hoặc giao ngay và doanh nghiệp am hiểu, tham gia sử dụng hoạt động giao dịch phòng ngừa rủi ro thường xuyên và chủ động, đa dạng công cụ.

Hình thành 3-5 mặt hàng chủ lực của Việt Nam có vai trò tham chiếu giá trong nước và tham gia định hình giá khu vực. Tăng cường kết nối và hội nhập quốc tế, thúc đẩy giao dịch liên thông và nâng cao vị thế của thị trường Việt Nam trong khu vực…

Đề án cũng xây dựng cấu trúc thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh, bao gồm: Cấu trúc thị trường; hàng hóa giao dịch trên thị trường; chủ thể tham gia thị trường; hệ thống giao dịch, công bố thông tin và giám sát thị trường; tổ chức quản lý và vận hành thị trường. Đồng thời đưa ra lộ trình phát triển thị trường theo từng giai đoạn cụ thể.

Đề án cũng xây dựng những nhiệm vụ, giải pháp và tổ chức thực hiện nhằm đảm bảo Đề án được thực hiện hiệu quả, đúng lộ trình.

Chi tiết Quyết định xem tại đây.