Bộ Công Thương xây dựng dự thảo Thông tư về quản lý an toàn đập, hồ chứa thủy điện

Ngày 17/4/2026, Bộ Công Thương đã có Công văn số 2714/BCT-ATMT về lấy ý kiến đối với hồ sơ dự thảo Thông tư về quản lý an toàn đập, hồ chứa thuỷ điện. Việc lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Thông tư nhằm bảo đảm chất lượng, tính khả thi của văn bản khi ban hành. Đồng thời tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai thực hiện, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý an toàn đập, hồ chứa thủy điện, bảo đảm an toàn cho người dân và phát triển bền vững ngành năng lượng.

Hoàn thiện cơ sở pháp lý, đáp ứng yêu cầu thực tiễn

Theo đó, việc xây dựng Thông tư về quản lý an toàn đập, hồ chứa thủy điện được đặt ra trên nền tảng các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII đã xác định rõ yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, bảo đảm thực thi nghiêm minh, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước. Tiếp đó, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị nhấn mạnh quan điểm xây dựng pháp luật phải bám sát thực tiễn, qua đó tạo động lực phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và mở rộng dư địa tăng trưởng.

Cụ thể hóa các định hướng nêu trên, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản quan trọng liên quan đến tổ chức bộ máy và phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại. Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội quy định về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước. Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 146/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.

Theo quy định tại Nghị định số 146/2025/NĐ-CP, nhiều nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ trong lĩnh vực điện lực đã được phân quyền cho Bộ trưởng Bộ Công Thương. Trong đó, đáng chú ý là các nội dung liên quan đến: quy định chung về phân loại, phân cấp công trình thủy điện theo Luật Điện lực năm 2024; quy định về an toàn trong giai đoạn quản lý, vận hành công trình; cũng như quy định về phạm vi bảo vệ công trình thủy điện. Đồng thời, một số nhiệm vụ tại Nghị định số 62/2025/NĐ-CP cũng được phân cấp cho Bộ Công Thương thực hiện, như phê duyệt danh mục công trình thủy điện quan trọng đặc biệt.

Bên cạnh đó, Nghị định số 139/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ đã phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Công Thương, trong đó có nội dung liên quan đến an toàn điện lực. Đáng chú ý, thẩm quyền thẩm định, phê duyệt phương án ứng phó thiên tai cho vùng hạ du đập thủy điện đã được giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện.

Đặc biệt, Nghị định số 62/2025/NĐ-CP ngày 4/3/2025 quy định chi tiết thi hành Luật Điện lực về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực đã giao Bộ Công Thương nhiều nhiệm vụ quan trọng. Cụ thể, Bộ được giao quy định yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống thông tin, cảnh báo trong vận hành phát điện và vận hành xả lũ; hướng dẫn khung tài liệu bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về quản lý an toàn đập, hồ chứa thủy điện; đồng thời quy định về quản lý, vận hành và sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu về vận hành công trình thủy điện.

Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai các quy định nêu trên, đặc biệt trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc cần được xử lý kịp thời.

Cụ thể, đối với các công trình thủy điện nằm trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên, mặc dù thẩm quyền phê duyệt phương án bảo vệ đập, hồ chứa đã được phân cấp về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, nhưng chưa có quy định xác định rõ cơ quan chủ trì, dẫn đến khó khăn trong tổ chức thực hiện.

Tương tự, đối với việc phê duyệt phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp, quy định hiện hành giao thẩm quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền ra lệnh vận hành hồ chứa. Tuy nhiên, trong thực tế, tại một số lưu vực sông lớn như hệ thống sông Hồng, thẩm quyền này lại thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ đó phát sinh vướng mắc trong việc xác định địa phương chủ trì thực hiện.

Những bất cập nêu trên cho thấy yêu cầu cấp thiết phải có một văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn cụ thể, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật, đồng thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện.

Trên cơ sở đó, việc xây dựng Thông tư về quản lý an toàn đập, hồ chứa thủy điện là cần thiết, nhằm thể chế hóa các quy định của Luật Điện lực năm 2024. Thông qua đó, cụ thể hóa các nội dung đã được phân cấp từ Chính phủ về Bộ Công Thương, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác quản lý, vận hành công trình thủy điện hiện nay.

Quy định cụ thể, bảo đảm tính thống nhất và khả thi

Dự thảo Thông tư về quản lý an toàn đập, hồ chứa thuỷ điện gồm 6 chương, 27 điều và 8 phụ lục. Thông tư này áp dụng đối với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền; cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động điện lực, sử dụng điện hoặc có các hoạt động khác liên quan đến điện lực tại Việt Nam.

Cụ thể, Chương I quy định chung với 2 điều, hướng dẫn một số nội dung của Luật Điện lực và Nghị định số 62/2025/NĐ-CP. Chương II gồm 2 điều về phân loại, phân cấp công trình thủy điện, chuyển các nội dung hướng dẫn từ cấp Chính phủ xuống Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Chương III là nội dung trọng tâm với 15 điều, quy định về an toàn trong giai đoạn quản lý, vận hành công trình thủy điện. Chương IV gồm 2 điều về phạm vi bảo vệ công trình thủy điện.

Chương V gồm 3 điều quy định về quản lý, vận hành và sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu về vận hành công trình thủy điện. Chương VI gồm 3 điều về tổ chức thực hiện. Ngoài ra, dự thảo kèm theo 8 phụ lục nhằm hướng dẫn cụ thể cho các tổ chức, cá nhân trong công tác quản lý an toàn đập, hồ chứa thủy điện.

Về nội dung, dự thảo Thông tư tập trung sửa đổi, bổ sung và hướng dẫn chi tiết một số quy định của Nghị định số 62/2025/NĐ-CP, đặc biệt là các nội dung đã được phân cấp từ Chính phủ về Bộ Công Thương.