Thực thi VIFTA giữa biến động Trung Đông, giữ thông suốt cửa ngõ cảng biển Ashdod

Vượt mốc 1 tỷ USD, VIFTA góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu

10 tháng năm 2026, kim ngạch thương mại hàng hóa Việt Nam - Israel đạt khoảng 3,5 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Israel đã vượt 1 tỷ USD. Cả năm 2026, kim ngạch thương mại song phương dự kiến đạt khoảng 4,4 tỷ USD, tăng hơn 21%. Xuất khẩu của Việt Nam dự kiến đạt khoảng 1,3 tỷ USD, tăng khoảng 50,3%. Để so sánh, năm 2024, năm VIFTA có hiệu lực, xuất khẩu của Việt Nam sang Israel đạt 795 triệu USD; năm 2025 đạt 865 triệu USD.

Đà tăng trưởng gắn với các nhóm hàng chủ lực có cam kết ưu đãi trong hiệp định. Theo Thương vụ Việt Nam tại Israel, hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Israel tập trung ở hai nhóm lương thực, thực phẩm: thủy hải sản, cà phê, hạt tiêu, hạt điều; hàng tiêu dùng: quần áo, giày dép.

Cà phê là một trong những mặt hàng chủ lực của Việt Nam xuất khẩu sang Israel

Theo cam kết, các mặt hàng thời trang, giày dép gia công thuộc nhóm mã HS từ 61 đến 64 hầu hết được Israel miễn thuế ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Các mặt hàng thời trang, giày dép khác có lộ trình xóa bỏ thuế quan từ 3 đến 5 năm. Israel cũng dành hạn ngạch thuế quan với thuế suất 0% trong hạn ngạch cho một số mặt hàng nông sản của Việt Nam, trong đó có cá ngừ.

Kết quả này càng có ý nghĩa khi nhiều thị trường truyền thống biến động về chính sách thuế. VIFTA có khuôn khổ ưu đãi ổn định theo lộ trình cam kết. Nhờ đó, doanh nghiệp có thêm một thị trường để phân tán rủi ro, đồng thời có cửa ngõ tiếp cận khu vực Trung Đông.

Quan hệ hợp tác trong khuôn khổ Hiệp định cũng đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa. Theo Thương vụ Việt Nam tại Israel, Israel đã đầu tư khoảng 155 triệu USD vào khoảng 45 dự án tại Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam đầu tư trên 78 triệu USD sang Israel. Bên cạnh việc khai thác các ưu đãi thuế quan từ VIFTA, hai nước còn có tiềm năng mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, đồng thời tăng cường kết nối doanh nghiệp và thúc đẩy các hoạt động hợp tác thông qua cơ chế song phương.

Giữ thông suốt cửa ngõ Ashdod trước rủi ro hàng hải

Cũng theo Thương vụ Việt Nam tại Israel, hầu hết các lô hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Israel đều đi qua cảng Ashdod tại thành phố cùng tên. Đây là cảng xuất nhập khẩu hàng hóa lớn nhất Israel, do Chính phủ Israel sở hữu, nằm trên tuyến hàng hải Địa Trung Hải. Cảng có công suất bốc xếp trên 1,7 triệu TEU container mỗi năm, đảm nhận khoảng 40% tổng lưu lượng hàng container xuất nhập khẩu của Israel. Cảng hoạt động 24 giờ/ngày, 6 ngày/tuần, nghỉ ngày thứ Bảy và hiện vẫn hoạt động thông suốt.

Để hỗ trợ thực thi Hiệp định ở khâu tiếp nhận hàng hóa, tháng 6/2026, ông Lê Thái Hòa, Tham tán Thương mại, phụ trách Thương vụ Việt Nam tại Israel đã làm việc với ông Shaul Schneider, Chủ tịch Cơ quan quản lý cảng biển Ashdod. Thương vụ đề nghị lãnh đạo cảng tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho các lô hàng xuất khẩu của Việt Nam vào Israel. Theo thương vụ, cảng đang triển khai chiến lược đổi mới nghiệp vụ, nâng cấp hạ tầng, trang thiết bị bốc xếp và hoạt động thông quan hàng hóa.

Một góc cảng biển Ashdod. Ảnh: Thương vụ Việt Nam tại Israel

Sự phối hợp này càng cần thiết khi tình hình Trung Đông chưa ổn định. Theo thương vụ, một trong những tác động lớn nhất của cuộc xung đột leo thang từ cuối tháng 2/2026 là sự gián đoạn các tuyến vận tải và thị trường năng lượng. Rủi ro hàng hải trong khu vực tiếp tục gia tăng. 

Dù vậy, xuất khẩu của Việt Nam sang Israel vẫn tăng trưởng cao. Ngay khi xung đột leo thang hồi đầu tháng 3/2026, thương vụ cho biết chưa ghi nhận thiệt hại cụ thể đối với các lô hàng giữa doanh nghiệp hai nước. Thương vụ khuyến nghị doanh nghiệp theo dõi sát diễn biến, duy trì liên hệ thường xuyên với hãng tàu và đối tác, tăng cường bảo hiểm hàng hóa. Doanh nghiệp cũng cần giữ quan hệ chặt chẽ với các nhà nhập khẩu đầu mối tại Israel.

Theo thông tin từ thương vụ, ngày 26/7/2026, Chính phủ Israel đã thông qua đề xuất cấm nhập khẩu các mặt hàng được sản xuất toàn bộ hoặc một phần bằng lao động cưỡng bức. Đây là quy định doanh nghiệp xuất khẩu cần lưu ý.

Bên cạnh đó, để hưởng đầy đủ ưu đãi khi hàng cập cảng, doanh nghiệp cần chuẩn bị chứng từ chứng nhận xuất xứ theo quy định tại Thông tư số 11/2024/TT-BCT của Bộ Công Thương. Với thủy sản, thực phẩm cần bảo quản lạnh, doanh nghiệp nên tính đến lịch làm việc 6 ngày/tuần của cảng Ashdod khi bố trí thời điểm giao hàng.