Lâm Đồng: Đánh thức giá trị sản vật vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Đưa sản vật bản địa vượt khỏi thị trường truyền thống

Lâm Đồng có điều kiện tự nhiên đa dạng, nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cùng những sản phẩm nông nghiệp mang dấu ấn riêng của từng địa phương, từng cộng đồng. Gắn với tri thức bản địa, tập quán canh tác và văn hóa truyền thống, những sản vật như cà phê của đồng bào K’Ho, gạo nếp Quýt Đạ Tẻh của đồng bào Tày, Nùng không chỉ phản ánh đặc trưng sản xuất mà còn chứa đựng những giá trị riêng của đời sống cộng đồng. Để những sản phẩm ấy có thể phát huy giá trị trên thị trường, mở rộng đầu ra và duy trì khả năng tiêu thụ đang trở thành yêu cầu quan trọng.

Cà phê là một trong những sản phẩm đặc trưng của bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số Lâm Đồng

Thực tế cho thấy, hoạt động kết nối và mở rộng thị trường cho sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tại Lâm Đồng đã có những chuyển biến tích cực. Nếu trước đây, sản phẩm chủ yếu được tiêu thụ tại địa phương hoặc thông qua thương lái và các kênh phân phối truyền thống, thì hiện nay, các doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) và hộ sản xuất đã quan tâm hơn đến việc đa dạng hóa phương thức tiếp cận thị trường.

Theo ông Lê Minh Tuấn, Trưởng phòng Quản lý Thương mại, Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng, lợi thế của sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi nằm ở tính đặc trưng, sự gắn kết với tri thức bản địa, tập quán canh tác và văn hóa truyền thống. Đây là những yếu tố tạo nên dấu ấn riêng cho sản phẩm, đồng thời là cơ sở để các chủ thể sản xuất từng bước xây dựng thương hiệu và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Tuy nhiên, để lợi thế ấy chuyển hóa thành giá trị kinh tế, sản phẩm cần đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường. Vì vậy, các chủ thể sản xuất tại địa phương đang chú trọng nâng cao chất lượng, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Những thay đổi này góp phần tạo điều kiện để sản phẩm tiếp cận các kênh phân phối đa dạng hơn, thay vì chỉ phụ thuộc vào thị trường quen thuộc.

Cùng với sự chủ động của doanh nghiệp, HTX và hộ sản xuất, hoạt động xúc tiến thương mại của tỉnh đóng vai trò kết nối các chủ thể với thị trường. Thông qua hội chợ, triển lãm, hội nghị kết nối cung - cầu và các chương trình giao thương, nhiều sản phẩm đặc trưng có thêm cơ hội giới thiệu đến doanh nghiệp thu mua, hệ thống phân phối và người tiêu dùng ở những địa phương khác.

Điểm đáng chú ý là hoạt động xúc tiến thương mại không chỉ dừng ở việc quảng bá sản phẩm, mà còn tạo cơ hội để các chủ thể tìm kiếm đối tác, mở rộng quan hệ giao thương và tiếp cận những kênh tiêu thụ mới. Với các cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, HTX và hộ kinh doanh tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc tham gia những hoạt động này giúp mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, từng bước giảm sự phụ thuộc vào phương thức tiêu thụ truyền thống.

Bên cạnh các kênh giao thương trực tiếp, thương mại điện tử, nền tảng số và hoạt động quảng bá trực tuyến cũng đang mở ra thêm hướng tiếp cận người tiêu dùng. Theo ông Lê Minh Tuấn, việc ứng dụng các nền tảng số từng bước giúp HTX và cơ sở sản xuất, kinh doanh chủ động hơn trong giới thiệu, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.

Khi sản phẩm được giới thiệu rộng rãi hơn trên môi trường trực tuyến, cơ hội tiếp cận khách hàng không còn bó hẹp trong phạm vi địa phương. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả kênh này, việc nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và hoàn thiện thông tin về nguồn gốc vẫn là những yêu cầu quan trọng. Xúc tiến thương mại vì thế cần được triển khai đồng bộ với quá trình nâng cao năng lực của các chủ thể sản xuất, tạo nền tảng để sản phẩm từng bước tham gia sâu hơn vào thị trường.

Kết nối thị trường, hướng tới đầu ra bền vững

Để mở rộng cơ hội tiêu thụ sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Lâm Đồng triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu và giao thương, đồng thời chú trọng phát triển những mô hình phục vụ sản xuất, tiêu dùng tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Gạo nếp Quýt Đạ Tẻh

Theo ông Lê Minh Tuấn, tỉnh thường xuyên tổ chức các hoạt động quảng bá, giới thiệu sản phẩm, tham gia hội nghị, hội chợ và kết nối giao thương nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, HTX tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường. Thông qua các chương trình kết nối cung - cầu sản phẩm vùng miền, các chủ thể có điều kiện trưng bày, giới thiệu những mặt hàng đặc trưng, tiếp cận đối tác và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Song song với việc đưa sản phẩm địa phương đến các thị trường khác, Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng mô hình điểm mua bán hàng hóa tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng sâu, vùng xa. Các mô hình này hướng tới phục vụ nhu cầu sản xuất và tiêu dùng tại chỗ, giúp người dân tiếp cận hàng hóa có chất lượng, đồng thời góp phần cải thiện điều kiện lưu thông hàng hóa tại địa bàn.

Cùng với đó, các chương trình đưa hàng Việt về nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa được tổ chức nhằm thúc đẩy tiêu dùng hàng Việt và phát triển thị trường hai chiều. Nếu các hoạt động xúc tiến, hội chợ và kết nối giao thương tạo cơ hội đưa sản phẩm địa phương đến với thị trường rộng hơn, thì hệ thống điểm mua bán hàng hóa và các chương trình đưa hàng Việt về cơ sở lại góp phần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân ngay tại địa bàn.

Hai hướng triển khai này bổ trợ cho nhau, gắn việc mở rộng đầu ra cho sản phẩm địa phương với phát triển thị trường hàng hóa tại khu vực nông thôn, miền núi. Trong đó, việc vận động người tiêu dùng ưu tiên sử dụng hàng Việt cũng được xác định là một nội dung quan trọng, gắn tiêu dùng với lòng yêu nước và nét đẹp trong văn hóa tiêu dùng của người Việt Nam.

Trong thời gian tới, theo ông Lê Minh Tuấn, Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng sẽ tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu và mở rộng thị trường tiêu thụ cho các sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm của đồng bào tại vùng sâu, vùng xa. Bên cạnh các chương trình, hội nghị, hội chợ, hoạt động xúc tiến trên môi trường mạng sẽ được chú trọng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, HTX và các tổ chức, cá nhân trên địa bàn phát triển hoạt động kinh doanh, từng bước thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số.

Cùng với việc mở rộng kênh tiêu thụ, địa phương sẽ tập trung phối hợp xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng, tăng cường truy xuất nguồn gốc để nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Đây là những yếu tố có ý nghĩa quan trọng đối với các chủ thể sản xuất ở vùng sâu, vùng xa, nơi việc tiếp cận thị trường và đáp ứng yêu cầu của hệ thống phân phối đặt ra nhiều yêu cầu về tổ chức sản xuất, chất lượng hàng hóa và phương thức kinh doanh.

Một hướng đi khác được Sở Công Thương quan tâm là phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu phát triển hạ tầng thương mại nông thôn, từ chợ đến hệ thống phân phối và cửa hàng bán lẻ. Việc từng bước hiện đại hóa hạ tầng thương mại được kỳ vọng góp phần cải thiện khả năng lưu thông hàng hóa, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và tạo thêm điều kiện để sản phẩm địa phương tiếp cận thị trường.

Đáng chú ý, Sở cũng ưu tiên hỗ trợ các HTX, tổ hợp tác và mô hình khởi nghiệp do phụ nữ tham gia quản lý trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Các nội dung hỗ trợ gắn với phát triển sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP và ứng dụng công nghệ số trong quản trị, điều hành sản xuất, kinh doanh.

Đối với những chủ thể sản xuất dựa trên lợi thế bản địa, nâng cao năng lực quản trị và khả năng ứng dụng công nghệ có thể tạo thêm điều kiện để tổ chức sản xuất bài bản hơn, tiếp cận phương thức kinh doanh phù hợp và chủ động tìm kiếm thị trường. Việc hỗ trợ phụ nữ tham gia khởi nghiệp, quản lý HTX cũng góp phần mở rộng cơ hội tham gia hoạt động kinh tế tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Từ những sản vật gắn với tập quán canh tác và văn hóa truyền thống đến các kênh phân phối hiện đại, hành trình mở rộng đầu ra cho sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đòi hỏi sự kết hợp giữa xúc tiến thương mại, nâng cao chất lượng, phát triển hạ tầng và chuyển đổi số. Với Lâm Đồng, việc tiếp tục kết nối người sản xuất với doanh nghiệp, hệ thống phân phối và người tiêu dùng sẽ là hướng đi quan trọng để phát huy lợi thế sản phẩm địa phương, từng bước mở rộng thị trường và tạo nền tảng cho hoạt động tiêu thụ bền vững hơn.