Lễ công bố Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các FTA (FTA Index 2025)

Lễ công bố có sự tham dự của Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc; Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Thị Hoàng Vân; lãnh đạo các Bộ, ban, ngành Trung ương; lãnh đạo UBND các tỉnh, thành phố; đại diện các Đại sứ quán, tổ chức quốc tế, hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc Lễ công bố, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, Việt Nam hiện có 17 FTA đang thực thi, bao phủ hơn 80% GDP toàn cầu, tạo nền tảng quan trọng để mở rộng thị trường, thu hút đầu tư, thúc đẩy cải cách thể chế và nâng cao vị thế đất nước. Tuy nhiên, lợi thế từ các FTA không tự chuyển hóa thành tăng trưởng nếu thiếu năng lực tổ chức thực hiện và sự phối hợp hiệu quả giữa Trung ương, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.

Theo Thứ trưởng, nếu giai đoạn trước trọng tâm là đàm phán và mở rộng mạng lưới các FTA thì giai đoạn hiện nay, nhiệm vụ quan trọng không kém là nâng cao chất lượng thực thi, chuyển hóa các cam kết quốc tế thành kết quả phát triển cụ thể của từng địa phương và từng doanh nghiệp.

Từ yêu cầu thực tiễn này, Bộ Công Thương phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp xây dựng FTA Index như một công cụ đánh giá khách quan, minh bạch về chất lượng thực thi các FTA tại các địa phương.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, mục tiêu của FTA Index không phải tạo ra một bảng xếp hạng để so sánh giữa các địa phương. Điều quan trọng hơn là thông qua kết quả của Bộ chỉ số, mỗi địa phương có thể nhận diện rõ những lĩnh vực đã làm tốt để tiếp tục phát huy, đồng thời nhìn thẳng vào những hạn chế, điểm nghẽn và những nội dung doanh nghiệp còn chưa hài lòng để có giải pháp cải thiện.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp hoàn thiện FTA Index về phương pháp đánh giá, chất lượng dữ liệu và khả năng ứng dụng trong quản lý nhà nước. Bộ chỉ số được định hướng không dừng lại ở việc công bố kết quả hằng năm mà trở thành nguồn thông tin phục vụ xây dựng chính sách, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Trung ương và địa phương, hỗ trợ các địa phương xây dựng chương trình hành động phù hợp.

Nhiều địa phương được vinh danh tại FTA Index 2025

Cũng tại buổi lễ, các địa phương có thành tích nổi bật trong thực hiện các Hiệp định thương mại tự do (FTA) năm 2025 được trao Bằng khen. Cụ thể, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã trao Bằng khen cho 5 tỉnh, thành phố có thành tích trong việc đánh giá kết quả thực hiện các FTA năm 2025, gồm: TP. Hải Phòng, tỉnh Tuyên Quang, TP. Hồ Chí Minh, TP. Hà Nội và TP. Đồng Nai.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân và Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Thị Hoàng Vân trao Bằng khen cho các tỉnh, thành phố đạt kết quả Khá trong việc đánh giá thực hiện các FTA năm 2025, gồm các tỉnh: Thái Nguyên, Nghệ An, Đắk Lắk, TP. Đà Nẵng, An Giang và Tây Ninh.

Các địa phương cũng được ghi nhận theo từng chỉ số thành phần. Cụ thể, TP. Hải Phòng đạt kết quả tốt nhất ở hai chỉ số gồm hoạt động tuyên truyền, phổ biến thông tin FTA và thực hiện quy định pháp luật để thực thi FTA.

Tỉnh Lai Châu đạt kết quả tốt nhất ở chỉ số triển khai và thực hiện chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong khi đó, tỉnh Cà Mau đạt kết quả tốt nhất ở chỉ số thực hiện các cam kết về phát triển bền vững.

Ngoài ra, Bằng khen dành cho các tỉnh, thành phố đạt kết quả Tốt trong việc đánh giá thực hiện các FTA năm 2025 được trao cho các tỉnh Vĩnh Long, Cà Mau và Lai Châu.

Sau chương trình trao bằng khen, Phó Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng Hoàng Minh Cường phát biểu, thành phố xác định thực thi FTA cần gắn với trách nhiệm người đứng đầu, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, nâng cao năng lực nội tại. Hải Phòng sẽ cải thiện thông tin, thủ tục C/O, hỗ trợ mở rộng thị trường, đáp ứng tiêu chuẩn, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Mỗi phát hiện từ FTA Index phải gắn với một giải pháp cụ thể

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ đo lường, đánh giá sang hành động, coi FTA Index là công cụ quan trọng phục vụ quản trị hội nhập kinh tế quốc tế.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, hội nhập kinh tế quốc tế trong giai đoạn mới cần có những bước chuyển quan trọng. Hội nhập không chỉ mở ra cơ hội thị trường mà còn phải tạo động lực thúc đẩy cải cách, hoàn thiện thể chế và đổi mới mô hình tăng trưởng.

Việc thực thi các FTA cần tạo thêm động lực mở rộng không gian phát triển cho từng ngành, lĩnh vực, vùng và địa phương, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia.

Đề cập đến FTA Index, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng năm 2025 là năm đầu tiên Bộ chỉ số được công bố, đặt nền móng quan trọng để đo lường năng lực tổ chức thực thi và hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA của các địa phương.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, thông qua phản ánh từ doanh nghiệp và kết quả thực hiện tại các địa phương, FTA Index phải chỉ rõ nơi nào đang làm tốt, nơi nào còn hạn chế và điểm nghẽn đang nằm ở đâu, từ thể chế, thủ tục, thông tin, hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực đến sự phối hợp giữa các cơ quan. Đặc biệt, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu mỗi phát hiện từ FTA Index phải gắn với một giải pháp cụ thể, một cơ quan chịu trách nhiệm và một thời hạn khắc phục cụ thể.

Phó Thủ tướng Thường trực đánh giá cao Bộ Công Thương, các Bộ, ngành, địa phương và cơ quan liên quan đã tích cực phối hợp xây dựng FTA Index 2025; đồng thời cảm ơn Chính phủ Australia đã hỗ trợ xây dựng Trang thông tin điện tử FTA Index.

Việc tiếp tục hoàn thiện phương pháp đánh giá, tăng cường dữ liệu và lắng nghe tiếng nói của doanh nghiệp sẽ giúp Bộ chỉ số ngày càng khách quan, tin cậy và hữu ích hơn trong công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và các địa phương.

Từ kết quả FTA Index 2025 và những yêu cầu mới đặt ra trong tiến trình phát triển, hội nhập của đất nước, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các cấp, các ngành, các địa phương tập trung thực hiện ba nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, coi thực thi FTA là một bộ phận hữu cơ của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, là một chỉ tiêu quan trọng đánh giá năng lực điều hành và khả năng hội nhập của địa phương, chứ không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành Công Thương hay ngành Ngoại giao.

Mỗi địa phương cần đưa việc thực thi FTA vào chương trình điều hành phát triển kinh tế - xã hội, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu; xây dựng chương trình hành động sau công bố FTA Index, lựa chọn những điểm nghẽn lớn để xử lý dứt điểm. Đồng thời, gắn thực thi FTA với thu hút đầu tư có chọn lọc, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đào tạo nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thứ hai, các Bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy mạnh chia sẻ dữ liệu. Theo Phó Thủ tướng Thường trực, cần xây dựng hệ thống thông tin FTA đồng bộ, dễ tiếp cận, từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ doanh nghiệp tra cứu cam kết, quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn thị trường và cảnh báo rủi ro.

Cơ quan quản lý cần chuyển mạnh từ phổ biến thông tin chung sang cung cấp dịch vụ hỗ trợ theo nhu cầu cụ thể của từng doanh nghiệp, từng ngành hàng và từng địa phương.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Công Thương tiếp tục đàm phán để ký kết các FTA thế hệ mới với các quốc gia, khu vực; đồng thời phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp tục hoàn thiện FTA Index theo hướng ổn định, minh bạch và có khả năng so sánh, đối chứng.

Nhiệm vụ thứ ba được Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh là cộng đồng doanh nghiệp phải trở thành trung tâm, chủ thể của quá trình thực thi và tận dụng hiệu quả các FTA. Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, quá trình đàm phán để ký kết các FTA đòi hỏi nhiều nỗ lực, nhưng sau khi FTA được ký kết, việc tận dụng các cam kết và lợi thế từ các hiệp định vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Vì vậy, đây cần được xác định là một điểm yếu cần tập trung khắc phục trong thời gian tới.

Nhà nước có trách nhiệm kiến tạo môi trường, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, trong khi doanh nghiệp phải chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng quản trị, xây dựng thương hiệu, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn lao động, truy xuất nguồn gốc và những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Các hiệp hội ngành hàng cũng cần phát huy vai trò kết nối, dẫn dắt và tổ chức các hệ sinh thái hợp tác để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng của FTA Index không phải tạo thêm một bảng xếp hạng hay một bộ chỉ số đánh giá chuyên ngành, mà hướng tới nâng cao chất lượng quản trị, năng lực thực thi và khả năng phát triển, hội nhập của các địa phương.

Tại Lễ công bố FTA Index 2025, Bộ Công Thương khai trương Trang thông tin điện tử FTA Index với sự tham dự của lãnh đạo Chính phủ, Bộ Công Thương, Đại sứ Australia và ADB. Được Australia hỗ trợ, nền tảng giúp doanh nghiệp tra cứu chỉ số FTA, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý theo dõi cải cách, thực thi cam kết FTA và khai thác dữ liệu hiệu quả.