Mercosur khởi động đàm phán Hiệp định EPA với Nhật Bản

Điều này phản ánh khu vực Nam Mỹ đang bước vào giai đoạn tăng tốc hội nhập thương mại với các nền kinh tế lớn ở châu Á và châu Âu. Qua đó mở rộng không gian thị trường, đa dạng hóa đối tác và nâng cao sức hút đầu tư của khu vực.

Việc các nền kinh tế lớn như Nhật Bản gia tăng hiện diện thông qua các hiệp định thương mại tự do với Mercosur có thể làm thay đổi tỷ trọng nhóm hàng cạnh tranh tại thị trường Nam Mỹ.

Trong thời gian tới, hàng hóa từ Nhật Bản có khả năng được hưởng ưu đãi thuế quan sâu hơn, đặc biệt ở các nhóm sản phẩm công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao như máy móc, thiết bị sản xuất; linh kiện điện - điện tử; phương tiện và phụ tùng; vật liệu và thiết bị công nghiệp. Điều này có thể khiến mức độ cạnh tranh tại các phân khúc tương đồng gia tăng, nhất là khi các doanh nghiệp Nhật Bản vốn có lợi thế về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và mạng lưới phân phối.

Đối với Việt Nam, thành phần hàng hóa xuất khẩu chủ lực sang khu vực Mercosur hiện tập trung vào một số nhóm chính như dệt may, giày dép, nông sản, thủy sản, sản phẩm điện tử và hàng tiêu dùng. Trong khi các hiệp định thương mại mới được triển khai, ảnh hưởng trực tiếp trong ngắn hạn nhìn chung chưa lớn do mức độ giao thoa giữa hàng Việt Nam và Nhật Bản tại thị trường này còn hạn chế.

Tuy vậy, khi các cam kết thuế quan và quy tắc thương mại mới dần được thực thi, môi trường cạnh tranh có thể trở nên chặt chẽ hơn, đặc biệt ở các nhóm hàng công nghiệp chế biến và sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật cao.

Một điểm đáng lưu ý, việc Nhật Bản tăng cường hợp tác thương mại với Mercosur thường đi kèm với xu hướng mở rộng đầu tư và thiết lập cơ sở sản xuất tại khu vực. Quá trình này có thể kéo theo nhu cầu lớn hơn đối với nguyên phụ liệu đầu vào, linh kiện và bán thành phẩm, dịch vụ công nghiệp hỗ trợ. Đây là yếu tố có thể mở ra điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn Nhật Bản đang hoặc sẽ đầu tư tại Nam Mỹ, thay vì chỉ dừng ở xuất khẩu trực tiếp.

Khi Mercosur tiếp tục mở rộng mạng lưới FTA với các đối tác lớn, thị trường Nam Mỹ được dự báo sẽ có sự dịch chuyển đáng kể về tiêu chuẩn, quy tắc xuất xứ và yêu cầu chất lượng hàng hóa. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần chú trọng theo dõi tiến trình phê chuẩn và thực thi các hiệp định mới của Mercosur cũng như thay đổi về ưu đãi thuế quan theo từng nhóm ngành hàng và xu hướng đầu tư sản xuất của doanh nghiệp Nhật Bản tại khu vực. 

Ở một nhận định khác, việc nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và quy tắc xuất xứ sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và mở rộng thị phần. Thay vì chỉ tập trung vào xuất khẩu trực tiếp, doanh nghiệp Việt Nam có thể cân nhắc tiếp cận thị trường Nam Mỹ theo hướng linh hoạt hơn, như tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Nhật Bản và các tập đoàn đa quốc gia đang đầu tư tại Mercosur và cần tận dụng các cơ hội cung ứng nguyên liệu, linh kiện cho sản xuất nội địa khu vực với kết hợp khai thác thị trường thông qua các đối tác trung gian và hệ thống phân phối hiện có. 

Cách tiếp cận này có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam thích ứng tốt hơn với sự thay đổi về cấu trúc thương mại, đồng thời mở rộng hiện diện theo hướng bền vững hơn tại khu vực Nam Mỹ.