Thúc đẩy tiết kiệm năng lượng trong sản xuất công nghiệp

Tiết kiệm điện để giữ nhịp tăng trưởng

Trước bối cảnh tăng trưởng công nghiệp mạnh mẽ, nhu cầu điện năng tại Thái Nguyên đang gia tăng nhanh, tạo áp lực lớn lên hệ thống cung ứng. Khi phần lớn sản lượng điện phục vụ cho các khu, cụm công nghiệp và ngành sản xuất chủ lực, bài toán đặt ra không chỉ là bảo đảm đủ điện, mà còn phải sử dụng điện theo hướng tiết kiệm, hiệu quả và bền vững, nhằm giữ vững đà tăng trưởng và bảo đảm an ninh năng lượng trong dài hạn.

Thái Nguyên là tỉnh có tốc độ tăng trưởng công nghiệp cao, với nhiều khu, cụm công nghiệp lớn trên địa bàn. Trong đó sản lượng điện phục vụ các khu, cụm công nghiệp, sản xuất thép, luyện kim chiếm khoảng 75% sản lượng điện toàn tỉnh.

Để đáp ứng nhu cầu sản xuất, bên cạnh việc triển khai đầu tư và đưa vào sử dụng hàng chục trạm biến áp, cải tạo mạng lưới để tăng cường công suất điện, ngành điện còn tăng cường thực hiện các giải pháp cung cấp điện an toàn, ổn định, nhất là tuyên truyền, vận động doanh nghiệp, người dân tiết kiệm và sử dụng điện hiệu quả.

Tiết kiệm năng lượng không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí, mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Cùng với đó, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Chỉ thị 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà. Chỉ thị nêu rõ: Bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục cho sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia.

Năm 2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm (2026-2030) với mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số, đặt ra yêu cầu rất lớn đối với bảo đảm cung ứng điện, nhất là phát triển các nguồn điện nền và năng lượng sạch trong nước.

Trong khi đó, thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro, tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia, nếu không kịp thời có các giải pháp đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả, nguy cơ mất cân đối cung cầu điện có thể xảy ra, đặc biệt trong giai đoạn 2026-2028.

Phó Giám đốc Công ty Điện lực Thái Nguyên Ninh Vân Phong cho biết, thực hiện chỉ đạo của Tổng Công ty Điện lực miền Bắc và UBND tỉnh về tiết kiệm điện theo Chỉ thị 10/CT-TTg, Công ty đã giao chỉ tiêu tiết kiệm điện đến từng đơn vị trực thuộc, gắn trách nhiệm cụ thể với từng địa bàn quản lý.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân và doanh nghiệp sử dụng điện hiệu quả được đẩy mạnh với nhiều hình thức phù hợp, dễ tiếp cận; hỗ trợ khách hàng áp dụng các giải pháp công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Nhờ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, phong trào tiết kiệm điện trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã đạt được những kết quả tích cực. Nhiều doanh nghiệp giảm được chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả hoạt động; ý thức tiết kiệm điện trong cộng đồng cũng ngày càng được nâng cao.

Năm 2025 sản lượng điện tiết kiệm toàn tỉnh Thái Nguyên đạt 135,18 triệu kWh, tương ứng 2,38%, vượt mục tiêu tối thiểu 2% theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Khu vực sản xuất công nghiệp tiết kiệm hơn 115,9 triệu kWh.

Tính chung giai đoạn 2020-2025, toàn tỉnh Thái Nguyên tiết kiệm hơn 622,6 triệu kWh, tương ứng 2,18% tổng sản lượng điện thương phẩm. Kết quả này khẳng định hiệu quả của các chương trình tiết kiệm điện được triển khai đồng bộ trong thời gian qua.

Bước vào mùa nắng nóng, nhu cầu sử dụng điện tăng cao, Công ty Điện lực Thái Nguyên tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng công nghệ trong quản lý vận hành và giám sát tiêu thụ điện năng theo thời gian thực. Việc hình thành thói quen sử dụng điện tiết kiệm trong cộng đồng cũng được xác định là giải pháp lâu dài, có ý nghĩa bền vững.

Những con số tích cực trong tiết kiệm điện không chỉ phản ánh hiệu quả của các giải pháp điều hành, mà quan trọng hơn, cho thấy sự dịch chuyển trong tư duy sản xuất của doanh nghiệp từ tiêu thụ năng lượng sang quản trị năng lượng một cách chủ động và bài bản.

Doanh nghiệp chuyển mình trong bài toán năng lượng

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã chủ động chuyển đổi theo hướng sử dụng năng lượng hiệu quả, tiêu biểu là Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG (TNG).

Ông Đào Đức Thanh, phụ trách quản trị Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG cho hay, từ năm 2020 đến nay, TNG xuất khẩu sang thị trường Bắc Mỹ và Châu âu. Do đó, chuyển đổi xanh là một yêu cầu bắt buộc để ngành dệt may nâng cao năng lực cạnh tranh, hội nhập, nhất là khi xuất khẩu vào những thị trường lớn đòi hỏi khắt khe về tiêu chuẩn môi trường. Ban lãnh đạo Công ty và các thành viên Hội đồng quản trị đã quyết tâm xây dựng chiến lược xanh hóa từ sản xuất đến môi trường, giúp công nhân nâng cao năng suất lao động, làm việc trong điều kiện tốt nhất.

Trong bối cảnh công nghiệp tăng tốc, tối ưu hóa sử dụng năng lượng đang trở thành xu hướng tất yếu, giúp doanh nghiệp thích ứng với yêu cầu phát triển bền vững.

Đối với các nhà máy thành lập sau năm 2020, TNG đều thiết kế hiện đại, bám sát tiêu chí xanh của LOTUS. Riêng đối với hệ thống nhà máy cũ, Công ty tập trung các nguồn lực để cải tạo dần. Do chi phí đầu tư, cải tạo xanh hóa các nhà máy rất lớn nên TNG đã chọn những hạng mục để thực hiện dần. Đầu tiên, TNG thay dần từ lò hơi đốt than sang lò hơi sử dụng điện. Đến cuối năm 2024, TNG đã thay thế 100% lò hơi đốt than bằng lò biomass và lò hơi điện. Qua đó giúp giảm thiểu phát thải khí nhà kính ra môi trường, mang lại không gian trong lành hơn cho cán bộ, công nhân trong quá trình sản xuất.

Hiện tại TNG đang đầu tư trọng điểm cho hệ thống điện mặt trời áp mái công suất lớn, trung bình mỗi tháng tiết kiệm trên 700 triệu đồng tiền điện. Việc sử dụng năng lượng sạch góp phần nâng cao hình ảnh doanh nghiệp, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng chặt chẽ từ thị trường xuất khẩu.

Đáng chú ý, trong bối cảnh chi phí năng lượng gia tăng và yêu cầu phát triển bền vững trở thành tiêu chuẩn bắt buộc, nhiều doanh nghiệp tại Thái Nguyên đã không chỉ dừng ở giải pháp tiết kiệm điện đơn lẻ, mà đang từng bước chuyển sang mô hình sản xuất tích hợp, tận dụng năng lượng tuần hoàn và tối ưu hóa hiệu suất sử dụng điện.

Tương tự, Công ty Cổ phần Thép Toàn Thắng (Khu công nghiệp Sông Công I, Thái Nguyên) cũng áp dụng nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng mang lại hiệu quả cao.

Theo ông Ngô Sỹ Nhã, Phó Giám đốc phụ trách công nghệ nhà máy luyện thép, Công ty Cổ phần Thép Toàn Thắng, Công ty đầu tư dây chuyền sản xuất phôi thép xuất phát từ quặng, sắt, qua quá trình vê viên, thiêu kết sẽ qua lò cao để sản xuất ra gang lỏng, sau đó đưa gang sang nhà máy luyện thép. Trước đây dây chuyển này sử dụng điện năng thì đến nay đã tận dụng nhiệt hóa học của gang để luyện thép, giảm điện năng sử dụng. Thời gian tới, Thép Toàn Thắng hướng đến tận dụng nguồn nhiệt sinh ra từ quá trình luyện thép để sinh hơi, sử dụng cho sản xuất điện, giảm nguồn năng lượng điện.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục gia tăng cùng với mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, bài toán bảo đảm cung ứng điện không còn là câu chuyện riêng của ngành điện, mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm. Thực tiễn tại Thái Nguyên cho thấy, khi doanh nghiệp chủ động chuyển đổi theo hướng sử dụng năng lượng hiệu quả, đầu tư công nghệ và từng bước xanh hóa sản xuất, không chỉ góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện, mà còn tạo ra dư địa nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với các tiêu chuẩn toàn cầu ngày càng khắt khe.

Những mô hình như TNG hay Thép Toàn Thắng không chỉ là giải pháp tình thế trước áp lực chi phí năng lượng, mà đang phản ánh xu thế phát triển tất yếu với chuyển từ tăng trưởng dựa vào tiêu hao tài nguyên sang tăng trưởng dựa trên hiệu quả và bền vững. Đây cũng chính là mạch ngầm quan trọng để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong trung và dài hạn