Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời Đoàn đại biểu Quốc hội Tỉnh Thanh Hóa

Đề nghị điều chỉnh quy hoạch thuỷ điện hợp lý để đảm bảo diện tích rừng đầu nguồn, quan tâm đến việc canh tác, định canh, định cư của người dân tại các vùng thực hiện thủy điện; Kiểm tra chặt chẽ công tác quản lý, vận hành các thủy điện để không làm ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân, nhất là trong việc xả lũ; Dừng việc khảo sát thiết kế xây dựng thủy điện Nam Động 1 và Nam Động 2 vì mức độ ảnh hưởng đến đời sống nhân dân vùng ven sông quá lớn, như: mất diện tích đất sản xuất, diện tích rừng bị chặt phá, nhiều công trình công cộng bị ngập, ảnh hưởng lớn đến khu bảo tồn thiên nhiên hạt trần quý hiếm Nam Động, nguy cơ mất an toàn vùng hạ lưu.

1. Về điều chỉnh quy hoạch thuỷ điện hợp lý để đảm bảo diện tích rừng đầu nguồn, quan tâm đến việc canh tác, định canh, định cư của người dân tại các vùng thực hiện thủy điện: Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương phối hợp với UBND các tỉnh rà soát lại quy hoạch thủy điện, kiên quyết loại khỏi quy hoạch các dự án thủy điện (DATĐ) chiếm nhiều diện tích đất hoặc có ảnh hưởng lớn đến môi trường, kinh tế, xã hội và đã có báo cáo kết quả trước Quốc hội tại các Kỳ họp Quốc hội khóa XIII và khóa XIV. Hiện nay Chính phủ đang tiếp tục chỉ đạo Bộ Công Thương phối hợp tốt hơn nữa với UBND các tỉnh có DATĐ để rà soát, đánh giá công tác quản lý quy hoạch và đầu tư xây dựng các DATĐ theo tiêu chí đặt ra. Tính đến thời điểm hiện nay, Bộ Công Thương và UBND các tỉnh đã thống nhất loại khỏi quy hoạch 474 DATĐ và 213 địa điểm tiềm năng có ảnh hưởng lớn đến môi trường - xã hội. Thời gian gần đây, Bộ Công Thương đang xem xét kỹ các chỉ tiêu về kinh tế - kỹ thuật và các tiêu chí về môi trường - xã hội đối với các DATĐ để kiên quyết loại bỏ hoặc điều chỉnh hợp lý trong quá trình thẩm định phê duyệt quy hoạch thủy điện.
Hiện nay UBND các tỉnh vẫn đang tiếp tục rà soát quy hoạch thủy điện trên địa bàn quản lý để xem xét thu hồi chủ trương đầu tư đối với các dự án đã quá hạn theo hạn trong Giấy chứng nhận đầu tư được cấp mà Chủ đầu tư không triển khai thực hiện; Các dự án thuộc danh mục được đầu tư trong giai đoạn 2015 - 2020 và đang trong quá trình nghiên cứu đầu tư giai đoạn sau năm 2020 vẫn được tiếp tục rà soát, đánh giá tình hình thực hiện và kết quả nghiên cứu đầu tư để có phương án điều chỉnh hợp lý hoặc xem xét thu hồi để loại khỏi quy hoạch theo đúng các yêu cầu đã được nêu ra trong Nghị quyết 62/2013/QH13 của Quốc hội.
2. Về kiểm tra chặt chẽ công tác quản lý, vận hành các thủy điện để không làm ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân, nhất là trong việc xả lũ: Triển khai Kế hoạch hành động của ngành Công Thương triển khai thực hiện Nghị quyết 33 của Quốc hội trong lĩnh vực thủy điện, thời gian vừa qua, Bộ Công Thương đã chủ trì phối hợp với các tỉnh Lai Châu, Cao Bằng, Hà Giang, Nghệ An, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Bình Phước, Gia Lai, Kon Tum, Lâm Đồng và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tổ chức các đợt kiểm tra, đánh giá việc tuân thủ các quy định về quản lý chất lượng công trình trong công tác khảo sát, thiết kế, thi công, nghiệm thu, quản lý an toàn; giải quyết sự cố khi thi công công trình và cam kết về môi trường đối với các dự án/công trình thủy điện; giải quyết các vướng mắc hoặc phát sinh trong quá trình đầu tư xây dựng, vận hành khai thác đối với các DATĐ: An Khê - Ka Nak (173 MW); Sê San 3 (260 MW); Sê San 3A (108 MW); Đăk Srông 3A (10,2 MW); Hà Tây (13 MW); Alin B1 (42 MW); A Lin B2 (20 MW); Sông Tranh 3 (62 MW); Sông Bung 5 (57 MW); Đăk Pring (7,5 MW); Sông Bung 2 (100 MW), Đồng Văn (28 MW), Nhạn Hạc (59 MW), Thác Mơ mở rộng (75 MW), Nậm Củm 4 (54 MW), Bảo Lâm 3 (46 MW), Sơn Trà 1 (60 MW), Đại Bình (15 MW), Vĩnh Sơn (66 MW), Hạ Rào Quán (6,4 MW), Bản Mới (5 MW).
3. Đối với các Dự án thủy điện Nam Động 1 và Dự án thủy điện Nam Động 2: Các dự án đã được Bộ Công Thương bổ sung quy hoạch tại Quyết định số 3202A/QĐ-BCT ngày 17 tháng 8 năm 2017 và Dự án thủy điện Bản Khả được bổ sung quy hoạch tại Quyết định số 2601/QĐ-BCT ngày 27 tháng 7 năm 2018 là các dự án thủy điện nhỏ, thuộc bậc thang sông Luồng. Hồ sơ nghiên cứu quy hoạch các dự án tuân thủ các tiêu chí quy định của Chính phủ, Bộ Công Thương về các tác động ảnh hưởng đến diện tích đất đai, di dân - tái định cư; các dự án lựa chọn công nghệ khai thác thủy năng phù hợp để đảm bảo vấn đề xả lũ, thủy lợi, dòng chảy môi trường,.. nên đã được Bộ Công Thương chấp thuận, phê duyệt bổ sung quy hoạch.
Hiện nay, thực hiện các chỉ đạo của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân và UBND tỉnh Thanh Hóa, Sở Công Thương tỉnh Thanh Hóa chưa xem xét, đề xuất chủ trương đầu tư của các dự án nêu trên, mà tiếp tục yêu cầu rà soát kỹ, đánh giá thận trọng, chi tiết tác động ảnh hưởng môi trường-xã hội, thống kê đầy đủ diện tích các loại đất đai, cơ sở hạ tầng bị ảnh hưởng và đưa ra các biện pháp giảm thiểu, khắc phục. Đặc biệt, phải lấy ý kiến tham vấn cộng đồng nhân dân và lập phương án sinh kế cho người dân bị ảnh hưởng; trong đó, nghiên cứu, xây dựng các phương án sản xuất phù hợp với điều kiện cụ thể của từng vùng, giúp hộ dân bị ảnh hưởng lựa chọn mô hình sản xuất bảo đảm thu nhập ổn định lâu dài, cuộc sống tốt hơn khi không có dự án.
Trường hợp các dự án có ảnh hưởng, tác động lớn tới môi trường xã hội, không đảm bảo phương án sinh kế cho người dân, không được sự đồng thuận nhất trí của cộng đồng nhân dân vùng dự án thì đề xuất không chấp thuận chủ trương đầu tư và loại bỏ khỏi quy hoạch.