Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bình Định

Trong thời gian qua, Bộ Công Thương đã và đang chủ động triển khai, tích cực phối hợp với các đơn vị liên quan thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập khẩu như sau:
Một là, Bộ Công Thương đã và đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện hành lang pháp lý; xây dựng cơ chế chính sách, cải cách thủ tục hành chính nhằm thuận lợi hóa thương mại.
Trong 6 tháng đầu năm 2018, Bộ Công Thương đã tham mưu, trình Chính phủ ban hành 5 Nghị định hướng dẫn thi hành chi tiết Luật Quản lý ngoại thương trong đó có 3 Nghị định liên quan trực tiếp đến lĩnh vực xuất nhập khẩu, bao gồm: (1) Nghị định số 69/2018/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2018 quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý ngoại thương; (2) Nghị định số 14/2018/NĐ-CP ngày 23 tháng 01 năm 2018 quy định chi tiết về hoạt động thương mại biên giới; và (3) Nghị định số 31/2018/NĐ-CP ngày 08 tháng 3 năm 2018 quy định chi tiết Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa. Bộ Công Thương đã hoàn thiện và trình Thủ tướng Chính phủ lần 2 đối với Dự thảo Nghị định của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo.
Các Nghị định đều đã được xây dựng theo tinh thần đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm các điều kiện đầu tư kinh doanh, nhằm tạo thuận lợi thúc đẩy xuất khẩu, tạo hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện và thông thoáng cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.
Hai là, Bộ Công Thương đã kịp thời có các biện pháp điều hành xuất khẩu các mặt hàng nông sản, thủy sản đạt kết quả tích cực trong 6 tháng đầu năm, nổi bật là mặt hàng gạo
Tại các thị trường tập trung như Philippines, Indonesia, các thương nhân của Việt Nam đã trúng thầu số lượng lớn, góp phần tiêu thụ thóc, gạo Đông Xuân cho nông dân với giá cao, có lãi. Trên cơ sở theo dõi sát tình hình diễn biến cân đối cung cầu, Bộ Công Thương đã có văn bản khuyến cáo thương nhân tham gia đợt đấu thầu mở quốc tế (G2P) vào tháng 5 tại Philippines cần có sự cân nhắc, tính toán hết sức cẩn trọng để bảo đảm hiệu quả kinh doanh cho mình và uy tín cho xuất khẩu gạo của Việt Nam. Nhờ đó, các doanh nghiệp tham gia đã bỏ giá thận trọng, góp phần duy trì ổn định giá thóc, gạo trong nước, không tạo áp lực lên lạm phát.
Trong tháng 4 năm 2018, Bộ Công Thương đã chủ trì tổ chức Hội nghị về các giải pháp tổng thể thúc đẩy xuất khẩu. Trên cơ sở chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị, Bộ Công Thương đã chủ trì xây dựng, lấy ý kiến của các Bộ ngành, Hiệp hội, doanh nghiệp có liên quan và báo cáo Lãnh đạo Bộ trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Chỉ thị về một số nhiệm vụ, giải pháp phát triển sản xuất, thúc đẩy xuất khẩu.
Bộ Công Thương cũng thường xuyên tổ chức làm việc với một số địa phương nhằm nắm bắt thông tin về xuất nhập khẩu, các khó khăn, vướng mắc cũng như biện pháp để thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu; chủ động hỗ trợ các doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực (như mía đường, gạo, xơ sợi...) mở rộng xuất khẩu hàng hóa cũng như có những giải pháp kịp thời nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong hoạt động xuất khẩu hàng hóa (như vướng mắc của Samsung trong khai báo hoát chất và giấy phép nhập khẩu tiền chất khi mua từ nội địa,…); đồng thời đẩy mạnh tổ chức triển khai thực hiện Bản ghi nhớ giữa Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong đó tập trung thực hiện các giải pháp tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm nông sản.
Ba là, công tác phát triển thị trường được Bộ quan tâm chú trọng, nhằm thúc đẩy xuất khẩu và góp phần tiêu thụ hàng hoá sản xuất trong nước.
Bộ Công Thương tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành liên quan triển khai công tác đàm phán, ký kết các Hiệp định thương mại tự do (cụ thể là Hiệp định FTA Việt Nam - Israel; Hiệp định FTA Việt Nam - Cuba, Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực RCEP), góp phần mở rộng và đa dạng hoá thị trường xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các cơ hội thị trường và các ưu đãi theo các cam kết quốc tế.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương còn chú trọng triển khai một cách đồng bộ các giải pháp, biện pháp nhằm thực thi hiệu quả các FTA đã ký kết và hỗ trợ doanh nghiệp khai thác lợi ích từ các FTA như nội luật hóa các cam kết quốc tế tại các FTA đã ký kết; nghiên cứu, đánh giá các tác động mà FTA mang lại; tích cực tuyên truyền về lợi ích do các Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới mang lại cũng như các giải pháp nhằm tận dụng những lợi thế đó; cải cách thủ tục hành chính, áp dụng công nghệ thông tin trong công tác cấp C/O như cấp qua Internet, áp dụng hệ thống eCoSys, triển khai cơ chế tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa trong ASEAN.
Bốn là, Bộ Công Thương tiếp tục theo dõi sát tình hình nhập khẩu, đặc biệt đối với các mặt hàng như ô tô nguyên chiếc, sắt thép, rau quả, sản phẩm chăn nuôi; kịp thời phát hiện những mặt hàng nhập khẩu gia tăng đột biến và làm rõ nguyên nhân; chủ động tham mưu, triển khai các giải pháp tăng cường quản lý, kiểm soát phù hợp với cam kết quốc tế.
Với những nỗ lực của các Bộ, ngành và chính quyền các địa phương trong quán triệt, triển khai thực hiện một cách sâu sát, quyết liệt, năng động, sáng tạo, hiệu quả Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ và sự chỉ đạo quyết liệt và kịp thời của Thủ tướng Chính phủ, hoạt động xuất nhập khẩu thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ. Kim ngạch xuất khẩu 7 tháng đầu năm 2018 ước đạt 133,7 tỷ USD, tăng 15,3% so với cùng kỳ năm 2017; tốc độ tăng trưởng của xuất khẩu cao gấp 1,5 lần so với tốc độ tăng trưởng của nhập khẩu; cán cân thương mại 7 tháng đầu năm 2018 thặng dư ước đạt 3,06 tỷ USD.
Đối với việc ứng phó, xử lý kịp thời những thay đổi chính sách thương mại của các nước, các biện pháp phòng vệ đúng Cam kết quốc tế… Bộ Công Thương đã thực hiện các giải pháp chính sau:
- Về việc ứng phó, xử lý kịp thời những thay đổi chính sách thương mại của các nước tác động đến xuất khẩu
Trong thời gian gần đây, các nước trên thế giới đưa ra nhiều thay đổi trong chính sách thương mại với mục tiêu bảo hộ cao hơn đối với ngành sản xuất trong nước. Một số ví dụ tiêu biểu có thể kể đến như việc Hoa Kỳ ban hành biện pháp hạn chế nhập khẩu thép vì lý do an ninh quốc gia theo mục 232 Đạo luật Mở rộng thương mại, Chương trình giám sát cá da trơn của Hoa Kỳ gây ảnh hưởng lớn đến việc xuất khẩu cá tra của Việt Nam, EU ban hành quy định sửa đổi về biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp trong đó đưa ra thay đổi về vấn đề kinh tế thị trường (có ảnh hưởng đến xác định thuế chống bán phá giá), Canada ban hành luật về điều tra chống lẩn tránh thuế…)
Trong bối cảnh đó, Bộ Công Thương đã chủ động triển khai các hoạt động nhằm ứng phó, hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu như sau:
(i) Tăng cường công tác nghiên cứu các thay đổi chính sách của các nước về phòng vệ thương mại đồng thời phân tích đánh giá các tác động của những chính sách này đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp và đưa ra khuyến nghị;
(ii) Tích cực phối hợp với các Bộ/ngành liên quan triển khai các công tác hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu theo quy định tại Luật Quản lý ngoại thương và Nghị định số 10/2018/NĐ-CP;
(iii) Nhằm tăng cường phổ biến các thông tin cập nhật, thay đổi chính sách về phòng vệ thương mại của các nước, Bộ Công Thương đã tổ chức các buổi hội thảo/tọa đàm với đối tượng là các doanh nghiệp, hiệp hội, giới học giả
(iv) Bên cạnh đó, nhằm đẩy mạnh công tác phòng chống vụ việc, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính Phủ, Bộ đang nghiên cứu nâng cấp Hệ thống cảnh báo sớm các vụ việc phòng vệ thương mại có thể xảy ra đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.
(v) Trong trường hợp những thay đổi chính sách này vi phạm quy định của WTO, ảnh hưởng lớn đến lợi ích của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, Bộ Công Thương sẽ tiến hành tham vấn song phương để bày tỏ quan điểm đối với các nước nhập khẩu, hoặc sử dụng cơ chế đa phương – khiếu kiện lên Cơ quan giải quyết tranh chấp tại WTO để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt đối với các sản phẩm xuất khẩu quan trọng như thủy sản (tôm, cá, sắt thép…)
Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động nhằm tăng cường hiệu quả công tác hỗ trợ doanh nghiệp phù hợp với các quy định trong nước và cam kết quốc tế trong bối cảnh có nhiều sự thay đổi về chính sách thương mại của các nước như hiện nay.
- Về việc áp dụng biện pháp phòng vệ đúng cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia ký kết để bảo vệ sản xuất, tiêu dùng trong nước
Trong thời gian qua, việc thực thi các Hiệp định thương mại tự do đã dẫn đến nhiều hàng hóa nước ngoài được nới lỏng hàng rào thuế quan và gia tăng nhập khẩu vào Việt Nam. Bên cạnh mặt tích cực như đa dạng hóa nguồn cung, tạo môi trường cạnh tranh rộng mở thì việc nhập khẩu ồ ạt cũng gây ra những tác động tiêu cực cho một số ngành sản xuất trong nước, dẫn đến lãng phí đầu tư, lao động mất công ăn việc làm và giảm công suất máy móc... Bên cạnh đó, hàng hóa nhập khẩu còn có các hành vi cạnh tranh không bình đẳng với hàng sản xuất trong nước (như bán phá giá). Cho tới nay, Việt Nam đã áp dụng 08 biện pháp PVTM (03 biện pháp chống bán phá giá và 05 biện pháp tự vệ đối với các mặt hàng thép, phân bón, dầu ăn và bột ngọt) để bảo vệ sản xuất trong nước. Là cơ quan có chức năng điều tra và kiến nghị áp dụng các biện pháp PVTM, Bộ Công Thương đã thực hiện một số nhiệm vụ như sau:
- Chủ động theo dõi sát, phát hiện kịp thời hiện tượng gia tăng nhập khẩu đột biến, hàng hóa có dấu hiệu cạnh tranh không lành mạnh để nghiên cứu áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại (chống bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ) với hàng nhập khẩu vào Việt Nam, góp phần bảo vệ chính đáng sản xuất trong nước.
- Tích cực hỗ trợ và hướng dẫn các doanh nghiệp sản xuất trong nước lập hồ sơ yêu cầu điều tra áp dụng biện pháp PVTM khi các doanh nghiệp gặp khó khăn, chịu thiệt hại từ hàng hóa nhập khẩu gia tăng hoặc có dấu hiệu cạnh tranh không lành mạnh để sử dụng hiệu quả các công cụ phòng vệ thương mại hợp theo quy định pháp luật.
- Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng cơ chế theo dõi và giám sát đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam, trong đó đặc biệt lưu ý tới các mặt hàng nhập khẩu có gia tăng đột biến, có dấu hiệu lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại đã được áp dụng để có thể đưa ra các biện pháp ứng phó kịp thời nhằm bảo vệ sản xuất trong nước.
Về việc thực hiện các giải pháp, chính sách và quản lý chặt chẽ thị trường trong nước, hệ thống phân phối bán lẻ và các hình thức kinh doanh thương mại điện tử (TMĐT):
- Về pháp luật quản lý hoạt động thương mại điện tử hiện nay
Hiện nay, văn bản trực tiếp điều chỉnh một cách toàn diện các hình thái hoạt động TMĐT tại Việt Nam và đặt ra khuôn khổ pháp lý cho các biện pháp quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực này là Nghị định số 52/2013/NĐ-CP ngày 16 tháng 5 năm 2013 của Chính phủ về Thương mại điện tử (Nghị định số 52). Nhằm cụ thể hóa các quy định trong Nghị định số 52, Bộ Công Thương đã ban hành 02 Thông tư hướng dẫn, cụ thể: Thông tư Quy định về quản lý website TMĐT và Thông tư Quy định về quản lý hoạt động TMĐT qua ứng dụng trên thiết bị di động (Thông tư số 47/2014/TT-BCT và Thông tư số 59/2014/TT-BCT).
Giai đoạn 2011 - 2015 cũng đánh dấu sự hoàn thiện của hệ thống các văn bản pháp luật về giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm trong TMĐT. Chế tài về xử lý vi phạm hành chính liên quan đến ứng dụng TMĐT được tiếp tục hoàn thiện trong năm 2015 với sự ra đời của Nghị định số 124/NĐ-CP ngày 19/11/2015 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 185/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 15/11/2013 Quy định về xử phạt hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Riêng đối với các nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài khi cung cấp dịch vụ TMĐT trên lãnh thổ Việt Nam thông qua việc thiết lập website thương mại điện tử để cung cấp môi trường cho thương nhân, tổ chức, cá nhân khác tiến hành hoạt động xúc tiến thương mại, bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ thì cần phải có Giấy phép kinh doanh, với thời hạn là 05 năm. Đây là quy định mới của Chính phủ, nhằm quản lý hoạt động TMĐT đối với các nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động tại Việt Nam được quy định tại Nghị định số 09/2018/NĐ-CP ban hành ngày 15/01/2018 quy định chi tiết Luật Thương mại và Luật Quản lý ngoại thương.
- Tình hình thực thi pháp luật và xử lý vi phạm về TMĐT
Về tình hình thực thi và xử lý vi phạm hoạt động trong TMĐT: Bộ Công Thương đã phối hợp cung cấp thông tin và xử lý nhiều trường hợp vi phạm, tổng mức xử phạt vi phạm hành chính năm 2015 là 3.5 tỷ VNĐ , năm 2016 là 4.5 tỷ VNĐ và năm 2017 là gần 3 tỷ đồng. Trong đó riêng Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) TP. Hà Nội đã xử lý 71 trường hợp với tổng mức phạt vi phạm hành chính là gần 1.4 tỷ đồng.
Trong công tác phối hợp xử lý vi phạm trong hoạt động TMĐT, Bộ Công Thương đã tích cực làm việc với các đơn vị liên quan như như Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao C50 - Bộ Công An, Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Công An Thành phố Hà Nội (PC50), Cơ quan Cảnh sát điều tra các tỉnh thành phố, nhằm hỗ trợ, xử lý nhiều website có dấu hiệu lừa đảo và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng khi mua sắm trực tuyến.
Hoạt động tiếp nhận phản ánh từ báo chí truyền thông và người tiêu dùng về các website có dấu hiệu vi phạm được thực hiện qua email, điện thoại hay thông qua Cổng thông tin Quản lý hoạt động TMĐT www.online.gov.vn. Mặt khác, theo quy định của pháp luật về TMĐT, các website khi đăng ký, thông báo với Bộ Công Thương sẽ phải công bố công khai các chính sách, quy định hay quy chế hoạt động trên website. Việc này sẽ giúp minh bạch hóa thông tin, giúp người mua hàng yên tâm khi mua hàng trên website của thương nhân, tổ chức, cá nhân đã xác thực thông tin. Ngoài ra, Bộ Công Thương cũng thường xuyên trao đổi với các doanh nghiệp qua email, điện thoại… nhằm hỗ trợ người tiêu dùng giải quyết các tranh chấp liên quan nhanh và hiệu quả nhất.
Liên quan đến hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TMĐT, Bộ Công Thương thường xuyên phối hợp với Sở Công Thương, các trường Đại học – cao đẳng và trung học chuyên nghiệp trên cả nước tổ chức các lớp tuyên truyền phổ biến nâng cao nhận thức cho các cán bộ quản lý nhà nước ở địa phương, cho các doanh nghiệp và người dân về kiến thực kinh doanh trên môi trường trực tuyến cũng như thường xuyên đưa ra những cảnh báo, khuyến nghị giúp người dân có thông tin để có lựa chọn tốt nhất khi mua sắm trực tuyến.
Các giải pháp trong thời gian tới
- Rà soát, tổng kết tình hình thi hành Nghị định số 52/2013/NĐ-CP ngày 16/5/2013/NĐ-CP của Chính phủ về Thương mại điện tử. Có giải pháp sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế Nghị định số 52/2013/NĐ-CP phù hợp với thực tiễn quản lý trong giai đoạn tới.
- Hoàn thiện dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 185/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 15/11/2013 Quy định về xử phạt hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng;
- Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra các đơn vị hoạt động thương mại điện tử trong cả nước.