Gia Lai phát triển mạng lưới logistics, tăng kết nối liên vùng

Kết nối cửa khẩu, cao nguyên với cảng biển

Trong không gian phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, Gia Lai có lợi thế kết hợp vùng cao nguyên phía Tây với vùng duyên hải phía Đông. Đây là điều kiện thuận lợi để tỉnh tăng cường kết nối nguồn hàng từ Tây Nguyên và khu vực Đông Bắc Campuchia với các cơ sở chế biến, khu công nghiệp, trung tâm logistics và cảng biển, từng bước trở thành địa bàn tổ chức, cung ứng dịch vụ logistics liên vùng.

Ông Nguyễn Đình Kha phát biểu tại Diễn đàn “Tìm cơ hội bứt phá cho logistics miền Trung – Tây Nguyên”

Tại Diễn đàn “Tìm cơ hội bứt phá cho logistics miền Trung – Tây Nguyên”, trong khuôn khổ Diễn đàn Logistics Việt Nam năm 2026 diễn ra mới đây, ông Nguyễn Đình Kha, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Gia Lai cho biết, lợi thế nổi bật của địa phương là trục kết nối Đông - Tây từ Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh qua Pleiku, các vùng sản xuất, khu công nghiệp đến Cảng Quy Nhơn, với Quốc lộ 19 giữ vai trò tuyến giao thông quan trọng.

Trục kết nối này tạo điều kiện đưa hàng hóa từ cao nguyên ra biển, đồng thời vận chuyển nguyên liệu, vật tư, thiết bị và hàng tiêu dùng theo chiều ngược lại. Đặc biệt, Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh tiếp giáp Campuchia mở ra dư địa phát triển thương mại biên giới và vận tải xuyên biên giới với khu vực Đông Bắc Campuchia.

Tuyến Ratanakiri - O Yadav - Lệ Thanh - Pleiku - Quy Nhơn có ý nghĩa trong liên kết nguồn hàng, dịch vụ vận tải và hệ thống cảng biển thuộc không gian hợp tác Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (GMS). Năm 2025, sản lượng hàng hóa qua Cảng Quy Nhơn đạt khoảng 10,75 triệu tấn, lượng hàng container đạt 185.000 TEU. Tại Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh ghi nhận hơn 18.000 lượt phương tiện, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hơn 200 triệu USD.

Theo ông Nguyễn Đình Kha, đây là cơ sở quan trọng để nghiên cứu hình thành các tuyến gom hàng và vận tải hai chiều, kết nối vùng cao nguyên, cửa khẩu và hệ thống cảng biển theo nhu cầu thị trường.

Cùng với Cảng Quy Nhơn, khu vực Phù Mỹ được định hướng phát triển theo mô hình cảng biển - khu công nghiệp - logistics. Khu công nghiệp Phù Mỹ có quy mô quy hoạch khoảng 820,86 ha; đầu mối logistics khu vực Phù Mỹ Tây có quy mô định hướng khoảng 132 ha.

Đáng chú ý, dự án Bến cảng Phù Mỹ - giai đoạn 1 được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư ngày 8/8/2025, với quy mô khoảng 205 ha, tổng vốn đầu tư trên 6.086 tỷ đồng, thiết kế tiếp nhận tàu trọng tải đến 150.000 tấn và dự kiến khai thác trong năm 2028.

Nguồn hàng nông nghiệp và công nghiệp cũng tạo nền tảng cho phát triển dịch vụ logistics. Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Gia Lai gồm cà phê, hồ tiêu, cao su, sắn và sản phẩm từ sắn, chuối, sầu riêng, gỗ và sản phẩm gỗ, dệt may, thủy sản cùng nhiều sản phẩm công nghiệp chế biến.

Tuy nhiên, kết quả khảo sát cho thấy 61,1% ý kiến đánh giá chi phí vận tải ở mức cao và 5,6% ở mức rất cao; 73,3% đánh giá hệ thống kho bãi, 71,1% đánh giá hệ thống trung tâm logistics mới ở mức bình thường. Điều này đặt ra yêu cầu phát triển đồng bộ năng lực gom hàng, kho bảo quản, vận tải và các dịch vụ logistics tích hợp.

Định hình 10 trung tâm, cụm logistics, lấy doanh nghiệp làm trung tâm

Trên cơ sở Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050 và điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Gia Lai, địa phương đang xây dựng, hoàn thiện Đề án đầu tư phát triển hệ thống logistics đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo ông Nguyễn Đình Kha, quan điểm xuyên suốt của tỉnh là phát triển mạng lưới logistics dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường, lấy doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu và doanh nghiệp logistics làm trung tâm tổ chức vận hành. Việc đầu tư các trung tâm, cụm logistics phải phù hợp với nguồn hàng, năng lực hạ tầng và khả năng khai thác, tránh đầu tư dàn trải, kém hiệu quả.

Theo định hướng của Đề án, Gia Lai dự kiến hình thành 10 trung tâm, cụm logistics gắn với cửa khẩu, vùng nguyên liệu, khu công nghiệp, đô thị và cảng biển, tổng quy mô đề xuất khoảng 1.626,51 ha.

Trong đó, các đầu mối phía Tây ưu tiên thu gom nông sản, sơ chế, bảo quản, tập kết hàng xuất khẩu và phục vụ thương mại biên giới. Các đầu mối phía Đông gắn với khu công nghiệp, kho bãi, cảng biển, giao nhận và xuất nhập khẩu. Mạng lưới này hướng tới tổ chức luồng hàng từ vùng sản xuất đến thị trường tiêu thụ, cảng xuất khẩu, đồng thời tăng hiệu quả vận chuyển hàng hóa chiều về.

Tỉnh định hướng phân kỳ đầu tư theo dự báo nguồn hàng, nhu cầu sử dụng dịch vụ và khả năng huy động vốn. Trước mắt, ưu tiên các hạng mục đáp ứng nhu cầu rõ ràng của doanh nghiệp như kho bãi, kho lạnh, điểm gom hàng, vận tải, giao nhận và logistics phục vụ khu công nghiệp. Các doanh nghiệp khai thác cảng, vận tải và logistics chuyên nghiệp được khuyến khích tham gia ngay từ khâu xác định chức năng, phương án vận hành, hạn chế tình trạng có hạ tầng nhưng thiếu nguồn hàng, thiếu đơn vị khai thác.

Để thúc đẩy liên kết vùng, Gia Lai xác định cần tăng cường phối hợp với các địa phương miền Trung – Tây Nguyên trong trao đổi thông tin về nguồn hàng, mùa vụ, nhu cầu vận chuyển, năng lực kho bãi và cảng biển. Trên cơ sở đó, lựa chọn nhóm hàng, tuyến vận tải có nhu cầu thực tế để tổ chức kết nối, từng bước hình thành vận tải hai chiều giữa cao nguyên và cảng biển.

Đối với logistics xuyên biên giới, tỉnh định hướng phát huy vai trò Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh, thúc đẩy hợp tác với khu vực Đông Bắc Campuchia về vận tải, kho bãi, kiểm dịch, kiểm định, giao nhận và dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu.

Cùng với đó, cần tăng cường kết nối doanh nghiệp sản xuất, chế biến, xuất khẩu với doanh nghiệp vận tải, kho bãi, đơn vị khai thác cảng, ngân hàng, bảo hiểm và cơ sở kiểm định. Các hoạt động kết nối hướng đến những kết quả cụ thể như thỏa thuận sử dụng kho lạnh, địa điểm gom hàng, hợp đồng vận tải và phương án chia sẻ chuyến xe, qua đó góp phần giảm chi phí logistics.

Chuyển đổi số, logistics xanh và phát triển nguồn nhân lực cũng là những nhiệm vụ được tỉnh chú trọng. Gia Lai định hướng chuẩn hóa, kết nối dữ liệu về nguồn hàng, kho bãi, phương tiện, tuyến vận chuyển; khuyến khích ứng dụng công nghệ trong quản lý kho, điều phối phương tiện, truy xuất nguồn gốc và tối ưu vận tải.

Để hiện thực hóa các định hướng, tỉnh đề nghị Bộ Công Thương, các bộ, ngành Trung ương hỗ trợ kết nối, thu hút doanh nghiệp logistics và nhà đầu tư có năng lực; thúc đẩy hợp tác thương mại, vận tải xuyên biên giới với Campuchia. Đồng thời, các địa phương trong khu vực cần tăng cường phối hợp, hình thành mạng lưới dịch vụ bổ trợ, tránh đầu tư trùng lặp.

Theo ông Nguyễn Đình Kha, yếu tố quyết định phát triển logistics không chỉ nằm ở quy mô đầu tư hạ tầng mà còn ở khả năng liên kết giữa các địa phương, sự tham gia chủ động của doanh nghiệp và hiệu quả tổ chức các chuỗi dịch vụ. Đây là nền tảng để Gia Lai khai thác lợi thế kết nối cao nguyên – duyên hải, từng bước giảm chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh hàng hóa và thúc đẩy liên kết kinh tế miền Trung – Tây Nguyên.