Bộ Công Thương tổ chức hội thảo phổ biến “Chiến lược phát triển ngành sữa giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”

Tăng khả năng tự chủ nguồn nguyên liệu

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài nhấn mạnh, việc Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược là dấu mốc quan trọng, nhưng vấn đề quyết định là phải tổ chức triển khai thực chất, đưa các mục tiêu vào cuộc sống.

Theo Thứ trưởng Trương Thanh Hoài, ngành sữa có vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh dinh dưỡng, nâng cao sức khỏe người dân, đồng thời có mối liên kết chặt chẽ với nông nghiệp, chăn nuôi, công nghiệp chế biến, thương mại và dịch vụ. Những năm qua, ngành đã đạt nhiều kết quả tích cực, song vẫn đối mặt với các điểm nghẽn về nguồn nguyên liệu, chi phí sản xuất, logistics, liên kết chuỗi, đổi mới công nghệ và sức cạnh tranh.

Đáng chú ý, nguồn nguyên liệu trong nước hiện mới đáp ứng khoảng 40% nhu cầu. Đây là một trong những điểm nghẽn lớn đối với mục tiêu phát triển bền vững của ngành.

“Việc tăng khả năng tự chủ nguồn nguyên liệu trong nước là vấn đề rất quan trọng. Chúng ta phải làm sao phát triển được vùng nguyên liệu trong nước theo hướng bền vững, ứng dụng công nghệ cao, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị”, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng, không thể chỉ tập trung vào một khâu riêng lẻ mà phải nhìn toàn bộ chuỗi, từ nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến phân phối và thị trường; các khâu phải liên kết, hỗ trợ lẫn nhau để tạo nền tảng cho ngành sữa phát triển bền vững.

“Không thể chỉ tập trung vào một khâu mà phải nhìn cả chuỗi, từ nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến phân phối và thị trường. Các khâu phải có sự liên kết, hỗ trợ lẫn nhau thì mới có thể tạo ra một ngành sữa phát triển bền vững”, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài cho hay.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, cho biết tinh thần xuyên suốt của Chiến lược là “gắn kết và tăng tự chủ, tính bền vững”.

Theo đó, phát triển ngành sữa cần được nhìn nhận đồng bộ từ đàn bò, năng suất chăn nuôi, nguồn nguyên liệu trong nước đến chế biến, thị trường và mối liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi.

“Bốn mục tiêu trọng tâm được xác định gồm tăng đàn và năng suất chăn nuôi; phát triển nguồn nguyên liệu trong nước và tăng tỷ trọng sữa tươi nguyên liệu nội địa; đẩy mạnh chế biến có giá trị gia tăng, đa dạng hóa sản phẩm; đồng thời mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu, các khâu nguyên liệu, chế biến và thị trường phải được triển khai đồng bộ. Cùng với phát triển vùng chăn nuôi, chúng ta phải hiện đại hóa công nghệ chế biến, bảo quản, phân phối; tăng cường liên kết nguyên liệu và nâng quy mô, năng lực của doanh nghiệp. Nếu một khâu phát triển mà các khâu còn lại không theo kịp thì rất khó tạo được sức bật cho toàn ngành”, ông Nguyễn Văn Hội nói.

Từ góc độ Hiệp hội Sữa Việt Nam, ông Tống Xuân Chinh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký, cho rằng nâng tỷ lệ sữa tươi nguyên liệu trong nước lên khoảng 60% trở lên vào năm 2030 là mục tiêu cần được đặt trong mối quan hệ với khu vực chăn nuôi nhỏ lẻ.

“Muốn nâng tỷ lệ sữa tươi nguyên liệu trong nước thì phải quan tâm đến con giống, trồng cỏ, chế biến phụ phẩm và đặc biệt là hỗ trợ các hộ chăn nuôi nhỏ, các hợp tác xã”.

Nếu thiếu chính sách hỗ trợ, khu vực hộ chăn nuôi nhỏ sẽ khó cạnh tranh với các doanh nghiệp có chuỗi sản xuất khép kín, quy mô lớn.

“Chúng ta phải có chính sách để khu vực này có thể tham gia vào chuỗi, bởi nếu không có sự tham gia của các hộ và hợp tác xã thì mục tiêu nâng tỷ lệ nguyên liệu trong nước sẽ gặp nhiều khó khăn”, ông Chinh nhấn mạnh.

Về phía doanh nghiệp, đại diện TH true MILK cho biết doanh nghiệp đang tiếp tục mở rộng quy mô chăn nuôi bò sữa tập trung. “Với Tập đoàn TH, trong những năm qua chúng tôi tiếp tục mở rộng chăn nuôi bò sữa quy mô tập trung. Đến thời điểm hiện tại, chúng tôi có quy mô đàn khoảng 80.000 con và trong những năm tới đặt mục tiêu nâng lên khoảng 150.000 con”, đại diện TH true MILK cho biết.

Tuy nhiên, theo doanh nghiệp, bài toán mở rộng đàn bò gắn trực tiếp với quỹ đất để trồng cỏ và tạo nguồn thức ăn.

“Để đạt được những mục tiêu chiến lược của tập đoàn, chúng tôi cũng có thể có những đề xuất đối với Chính phủ, các bộ, ngành để tính toán các phương án chuyển đổi những diện tích đất nông nghiệp chưa hiệu quả sang mô hình trồng cỏ”, đại diện TH true MILK kiến nghị.

Theo đại diện doanh nghiệp, đây là điều kiện quan trọng để chủ động hơn về nguồn thức ăn, qua đó tạo nền tảng cho việc mở rộng đàn bò và sản lượng sữa nguyên liệu trong nước.

Minh bạch thị trường, đẩy mạnh công nghệ

Cùng với tự chủ nguyên liệu, phát triển thị trường minh bạch, bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và nâng cao chất lượng sản phẩm là những yêu cầu được đặt ra trong Chiến lược.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, cho rằng thị trường sữa cần được phát triển theo hướng văn minh, minh bạch, lành mạnh và cạnh tranh công bằng.

“Đây là mặt hàng liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng, trong đó có những nhóm rất nhạy cảm như trẻ em, người cao tuổi, học sinh. Vì vậy, yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và thông tin về sản phẩm phải được đặt lên hàng đầu”, ông Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh.

Theo ông Bình, từ năm 2025 đến hết quý I/2026, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra gần 200 vụ việc liên quan đến mặt hàng sữa; xử phạt hành chính khoảng 1,834 tỷ đồng, trị giá hàng hóa vi phạm bị tịch thu, xử lý khoảng 1,742 tỷ đồng.

Các vi phạm chủ yếu liên quan đến hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, nhãn hàng hóa, niêm yết và bán theo giá niêm yết. Đáng chú ý, vi phạm đang có xu hướng xuất hiện trên thương mại điện tử, mạng xã hội và hoạt động livestream.

“Có những trường hợp sử dụng hình ảnh, tên gọi hoặc nội dung quảng cáo gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng về bản chất, chất lượng và công dụng của sản phẩm. Đây là vấn đề cần được kiểm soát chặt chẽ hơn trong bối cảnh phương thức kinh doanh trên môi trường số ngày càng phát triển”, ông Bình cho biết.

Thời gian tới, lực lượng Quản lý thị trường sẽ tiếp tục theo dõi cung cầu, phân phối, tiêu dùng, giá cả, nhập khẩu và hoạt động kinh doanh trên thương mại điện tử; đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc và hàng không bảo đảm chất lượng.

Ở góc độ khoa học, công nghệ, ông Nguyễn Việt Tấn, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số, cho biết cơ quan này đang nghiên cứu, sửa đổi quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với sữa dạng lỏng.

“Cùng với việc hoàn thiện các quy chuẩn, chúng tôi cũng được giao các nhiệm vụ liên quan đến đổi mới quản trị doanh nghiệp, ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và quy mô; thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ chế biến, bảo quản, công nghệ số và truy xuất nguồn gốc”, ông Nguyễn Việt Tấn cho hay.

Theo ông Tấn, ngành sữa cần đẩy mạnh công nghệ chế biến tiên tiến, sản xuất sạch hơn và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc.

“Chúng tôi đề nghị các doanh nghiệp, hiệp hội và các nhà khoa học chủ động đề xuất những sáng kiến có thể được hỗ trợ theo quy định về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhất là những giải pháp cải tiến công nghệ chế biến, qua đó nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm sữa”, ông Tấn nói.

Kết luận hội thảo, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài cho rằng những ý kiến từ các cơ quan quản lý, hiệp hội, chuyên gia và doanh nghiệp là cơ sở quan trọng để Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện và tổ chức triển khai Chiến lược.

“Điều quan trọng nhất sau khi Chiến lược được ban hành là tổ chức thực hiện như thế nào để các mục tiêu không chỉ nằm trên giấy mà phải đi vào thực tiễn”, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, Hiệp hội Sữa Việt Nam và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình triển khai; đồng thời cụ thể hóa các mục tiêu bằng những nhiệm vụ, giải pháp có tính khả thi và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương và doanh nghiệp.

“Chúng ta phải cụ thể hóa các mục tiêu bằng những nhiệm vụ, giải pháp có tính khả thi, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng địa phương và doanh nghiệp. Trong quá trình đó, tiếng nói của doanh nghiệp là rất quan trọng”, Thứ trưởng nói.

Thứ trưởng Trương Thanh Hoài cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong toàn chuỗi ngành sữa, từ người chăn nuôi, vùng nguyên liệu, doanh nghiệp chế biến đến hệ thống phân phối và thị trường. Phải làm sao để từ người chăn nuôi, vùng nguyên liệu, doanh nghiệp chế biến đến hệ thống phân phối và thị trường có sự kết nối chặt chẽ hơn. Khi các mắt xích cùng phát triển thì mới nâng được năng lực cạnh tranh của ngành sữa.

Đối với bài toán nguyên liệu, Thứ trưởng đề nghị các đơn vị liên quan tiếp tục nghiên cứu giải pháp phát triển vùng nguyên liệu trong nước, nâng năng suất chăn nuôi, ứng dụng công nghệ và từng bước tăng tỷ lệ tự chủ.

“Đây là một trong những nhiệm vụ rất quan trọng. Nếu chủ động được nguồn nguyên liệu thì chúng ta sẽ chủ động hơn về sản xuất, chất lượng và giá thành sản phẩm, đồng thời tạo nền tảng để doanh nghiệp mở rộng thị trường”, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng cho rằng phát triển thị trường phải đi cùng với kiểm soát chất lượng, minh bạch thông tin và bảo đảm cạnh tranh lành mạnh. Ngành sữa muốn phát triển bền vững thì không chỉ cần sản xuất nhiều hơn mà phải sản xuất tốt hơn, minh bạch hơn và có sức cạnh tranh cao hơn. Đây là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình triển khai Chiến lược.

Thứ trưởng Trương Thanh Hoài khẳng định sự tham gia thực chất của doanh nghiệp, hiệp hội và các địa phương ngay từ quá trình xây dựng đến thực thi chính sách sẽ giúp các giải pháp sát thực tiễn hơn.

“Bộ Công Thương mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, tham gia và đóng góp của Hiệp hội Sữa Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp, các địa phương và các cơ quan liên quan để cùng đưa chiến lược vào cuộc sống”, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài kết luận.