Hội thảo khoa học quốc gia "Định hướng phát triển công nghiệp hỗ trợ Việt Nam"

Hội thảo có sự tham dự và chủ trì của các đồng chí: Nguyễn Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; đồng chí Phạm Gia Túc - Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; đồng chí Lê Mạnh Hùng - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Công Thương; đồng chí Phạm Đại Dương - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ; đồng chí Nguyễn Ngọc Tuấn - Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương.

Các đồng chí chủ trì Hội thảo khoa học quốc gia "Định hướng phát triển công nghiệp hỗ trợ Việt Nam".

Tham dự hội thảo có hơn 500 đại biểu là đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo một số tỉnh, thành phố; các sở, ban, ngành địa phương; viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo; chuyên gia, nhà khoa học; doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp; tổ chức quốc tế, đối tác phát triển.

Hội thảo nhằm đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng phát triển công nghiệp hỗ trợ Việt Nam thời gian qua; làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn, nhận diện đúng các điểm nghẽn và đề xuất được những chủ trương, cơ chế, chính sách có tính đột phá, khả thi, góp phần đưa công nghiệp hỗ trợ thực sự trở thành một trong những nền tảng quan trọng của nền công nghiệp quốc gia hiện đại, tự chủ và có sức cạnh tranh cao.

Công nghiệp hỗ trợ trước "cửa sổ cơ hội" phát triển mới

Đồng chí Phạm Đại Dương - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ phát biểu tại hội thảo.

Phát biểu chào mừng và khai mạc hội thảo, đồng chí Phạm Đại Dương - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ nhấn mạnh sự chuyển mình mạnh mẽ của tỉnh trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chủ động tham gia chuỗi cung ứng trong nước, khu vực. Phú Thọ đang nỗ lực trở thành một mắt xích đáng tin cậy trên bản đồ công nghiệp hỗ trợ khu vực phía Bắc.

Với vị trí cửa ngõ trung du - miền núi nối Đồng bằng sông Hồng với Tây Bắc; hệ thống cao tốc, quốc lộ, đường sắt và đường thủy từng bước đồng bộ, quỹ đất khu, cụm công nghiệp còn nhiều dư địa, tỉnh có nền tảng ban đầu để tham gia mạnh mẽ vào phát triển công nghiệp hỗ trợ, nhất là cơ khí chế tạo, linh kiện điện tử, công nghiệp hỗ trợ ô tô, xe điện và các ngành công nghệ cao.

Gợi mở ba vấn đề mang tính chiến lược, cấp bách đặt ra đối với định hướng phát triển công nghiệp hỗ trợ hiện nay, gồm: Bối cảnh, yêu cầu trong giai đoạn mới; vai trò kiến tạo của Nhà nước trong thúc đẩy liên kết, hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ quốc gia; tổ chức không gian phát triển, phát huy lợi thế của địa phương, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ nhấn mạnh: Phát triển công nghiệp hỗ trợ là yêu cầu đặt ra trong suốt quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Bước vào giai đoạn phát triển mới, công nghiệp hỗ trợ là mắt xích then chốt, quyết định năng lực tự chủ chiến lược, khả năng cạnh tranh quốc gia.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu tại hội thảo

Phát biểu đề dẫn, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh, Đại hội XIV của Đảng đã xác định yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình tăng trưởng, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đồng thời, cần giải quyết tốt mối quan hệ giữa tự chủ sản xuất trong nước với tham gia mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, trong yêu cầu phát triển mới, công nghiệp hỗ trợ không phải là một bộ phận thứ yếu của nền công nghiệp mà là một trong những nền tảng hình thành năng lực công nghiệp quốc gia. Công nghiệp hỗ trợ càng phát triển, năng lực nội sinh của nền kinh tế càng được củng cố, giá trị tạo ra và giữ lại trong nước càng lớn, khả năng chống chịu trước những biến động bên ngoài càng cao.

"Mục tiêu cuối cùng là hình thành một hệ thống doanh nghiệp Việt Nam có năng lực thực chất, có khả năng cung ứng ổn định, làm chủ ngày càng nhiều công đoạn có giá trị cao, từng bước trở thành nhà cung ứng chiến lược, nhà cung ứng cấp một và nhà tích hợp hệ thống. Qua đó, công nghiệp hỗ trợ phải thực sự trở thành một trong những nền tảng của nền công nghiệp hiện đại, góp phần nâng cao năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế, củng cố năng lực tự chủ, tự cường, đồng thời tạo nền tảng để Việt Nam tham gia sâu hơn và ở vị trí cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu", đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh và cho rằng, đây không chỉ là yêu cầu của riêng ngành công nghiệp hỗ trợ mà là một nội dung quan trọng trong quá trình thực hiện mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Tại hội thảo, các đại biểu trình bày tham luận, tham gia thảo luận với nội dung tập trung vào định hướng phát triển công nghiệp hỗ trợ đến năm 2030, tầm nhìn 2045; khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; chính sách phát triển; hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; cũng như thực tiễn từ Phú Thọ, các doanh nghiệp...

Chuyển từ "nội địa hóa theo tỷ lệ" sang "làm chủ năng lực"

Phát biểu kết luận hội thảo, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh công nghiệp hỗ trợ là nền móng của công nghiệp hóa, quyết định độ sâu, sức chống chịu và mức độ tự chủ của nền công nghiệp; đồng thời là vấn đề liên quan đến an ninh kinh tế, tự chủ chiến lược và mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Phó Thủ tướng Thường trực đánh giá Việt Nam đã có nền tảng phát triển công nghiệp hỗ trợ với hệ thống chính sách từng bước hoàn thiện, khoảng 7.000 doanh nghiệp tham gia và một số ngành đạt kết quả tích cực. Tuy nhiên, ngành vẫn trong tình trạng “rộng mà chưa sâu, nhiều mà chưa mạnh”.

Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc phát biểu tại hội thảo.

Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, Việt Nam đứng trước “cửa sổ cơ hội” để phát triển công nghiệp hỗ trợ, đồng thời phải khắc phục những điểm nghẽn về thị trường, doanh nghiệp đầu chuỗi, hạ tầng tiêu chuẩn, đo lường, thử nghiệm, nhân lực và cơ chế phối hợp. Đặc biệt, cần phát triển công nghiệp hỗ trợ cho những ngành mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, robot, pin và năng lượng mới.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh tới 5 chuyển đổi căn bản mà các cơ quan, bộ, ngành cần đổi mới mạnh mẽ trong cách tiếp cận phát triển công nghiệp hỗ trợ. Đó là chuyển từ "nội địa hóa theo tỉ lệ" sang "làm chủ năng lực"; chuyển từ hỗ trợ dàn trải theo tên ngành sang tập trung theo chuỗi, theo công đoạn, theo những bài toán lớn của đất nước và hiệu quả đầu ra; chuyển từ ưu đãi đầu vào sang hỗ trợ theo kết quả, có điều kiện, có thời hạn; chuyển từ chú trọng "thu hút FDI" sang "sử dụng hiệu quả FDI", tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt Nam; chuyển từ quản lý theo hoạt động sang quản lý theo kết quả. Nguồn lực ngân sách bỏ ra phải tạo thêm nhà cung ứng đạt chuẩn và thêm giá trị gia tăng trong nước.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các cơ quan, bộ, ngành đổi mới mạnh mẽ cách tiếp cận phát triển công nghiệp hỗ trợ với 5 chuyển đổi căn bản.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp với Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan tổng hợp kết quả hội thảo, tiếp tục nghiên cứu, kiến nghị hoàn thiện chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Đối với Bộ Công Thương - cơ quan thường trực Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu ban hành kế hoạch hành động Chương trình giai đoạn 2026-2028 trước ngày 30/10/2026, trong đó có danh mục chuỗi, phân hệ ưu tiên, địa chỉ trách nhiệm và các mốc kiểm tra sau 12 tháng, 24 tháng. Bộ Công Thương đồng thời khẩn trương hoàn thiện dự án Luật Công nghiệp trọng điểm để trình Chính phủ.

Bộ Công Thương rà soát danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển, phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng bộ chỉ tiêu thống kê, theo dõi, đánh giá kết quả phát triển công nghiệp hỗ trợ, xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, nghiên cứu đề xuất của tỉnh Phú Thọ về thí điểm Trung tâm hỗ trợ phát triển công nghiệp gắn với nền tảng dữ liệu công nghiệp hỗ trợ cấp vùng.

Các tập đoàn, tổng công ty nhà nước nghiên cứu lộ trình nội địa hóa và tăng đặt hàng trong nước từ nay đến khoảng 30/6/2027.

Khẳng định hội thảo không thể dừng lại ở trao đổi chính sách, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh yêu cầu tổ chức thực hiện với địa chỉ, thời hạn và kết quả cụ thể. Không có quốc gia nào trở thành nước công nghiệp phát triển chỉ bằng lắp ráp. Chính phủ sẽ chỉ đạo quyết liệt theo tinh thần việc đã nói thì phải làm, việc đã giao thì phải có địa chỉ, có thời hạn và có kết quả đo đếm được.

Kết quả hội thảo sẽ được xây dựng thành tổng thuật báo cáo tham mưu Bộ Chính trị, Ban Bí thư về chủ trương, định hướng phát triển công nghiệp hỗ trợ; đồng thời làm cơ sở rà soát, sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách và chương trình phát triển liên quan.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng và các đại biểu tham quan gian trưng bày sản phẩm tại hội thảo.