Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh Hải Dương, Yên Bái, Ninh Bình, Đồng Tháp, Ninh Thuận, An Giang, Tiền Giang, Bình Thuận

1. Cử tri phản ánh về tình trạng nhập khẩu thuốc trừ sâu, thuốc chữa bệnh, thực phẩm không rõ nguồn gốc, trôi nổi, tràn lan trên thị trường nhưng công tác quản lý của Nhà nước còn chưa chặt chẽ, lỏng lẻo, chưa có chế tài và biện pháp tích cực để khắc phục... Do vậy, đề nghị Nhà nước cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và đặc biệt là công tác quản lý thị trường, nhằm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, sớm khắc phục tình trạng trên.

2. Tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng tràn lan trên thị trường. Cử tri đề nghị tiếp tục có những giải pháp ngăn chặn và xử lý nghiêm minh vấn đề này.

Hiện nay, hàng giả, hàng nhái với xu hướng gia tăng đang là vấn đề nhức nhối của xã hội và để lại hệ lụy không nhỏ đến đời sống, sức khỏe người dân, làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng đến tính minh bạch của thị trường, là một thách thức không nhỏ đối với các cơ quan chức năng.

Với một nền kinh tế đang trong quá trình hội nhập như nước ta, để hàng lậu, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng trà trộn không chỉ gây thất thu cho ngân sách nhà nước, mà còn làm xấu đi môi trường đầu tư kinh doanh, hạn chế phát triển của các doanh nghiệp và gián tiếp đánh mất “lợi thế” thị trường, “mất điểm” trong mắt nhà đầu tư nước ngoài, nhất là những nhãn hàng lớn, ảnh hưởng đến uy tín của Việt Nam trên thị trường quốc tế. Bối cảnh này, đòi hỏi công tác phòng chống hàng giả, hàng nhái phải thực sự đi vào thực chất… Có như vậy mới có thể bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp hiệu quả cũng như tạo dựng một điểm đến đầu tư an toàn và hấp dẫn.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do luật pháp còn có những bất cập. Trong khi đó, chế tài xử phạt lại chưa đủ mạnh nên nhiều đối tượng sẵn sàng vi phạm để đạt lợi nhuận lớn. Công tác quản lý, kiểm tra và xử lý chưa đạt hiệu quả cao do hoạt động còn thiếu đồng bộ cũng như có sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan. Phương tiện kỹ thuật phục vụ cho công tác đấu tranh chống hàng giả còn thiếu và yếu, phương tiện giám định, phân biệt hàng thật, hàng giả, nhất là đối với các thương hiệu hàng hóa ngoại nhập, không có nhà sản xuất tại Việt Nam để xác định.

Ngoài ra, việc phân biệt hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng cũng không hề dễ dàng đối với người tiêu dùng khi mà các sản phẩm được làm giả ngày một tinh vi, giống hàng thật từ nhãn hiệu, kiểu dáng đến những chi tiết nhỏ nhất. Trong khi đó, người tiêu dùng chưa được trang bị nhiều kiến thức, thông tin về phân biệt hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng và có tâm lý e ngại động chạm đến việc kiện cáo khi mua phải sản phẩm giả, kém chất lượng vì chưa nắm vững luật pháp.

Mặc dù công tác đấu tranh phòng, chống hàng giả, hàng kém chất lượng được thực hiện quyết liệt nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Trong đó, nguyên nhân nổi cộm là do vấn đề nguồn lực, cơ chế thực thi cũng như phối hợp giữa các cơ quan ban ngành liên quan. Bên cạnh đó, phải nói đến có sự góp phần không nhỏ của người tiêu dùng, như còn chấp nhận hàng giả do chuộng giá rẻ, hoặc do không biết và nhất là thường bỏ qua khi phát hiện hàng giả.

Mặt khác, hiện nay, tuy đã có nhiều văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành về ngăn ngừa, hạn chế, truy cứu trách nhiệm sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái…, song hiệu lực thực thi của một số văn bản còn thấp do chưa được cụ thể hóa hoặc chưa theo kịp với những diễn biến phức tạp nảy sinh trong cuộc sống. Các văn bản quy phạm pháp luật liên quan lại chủ yếu tập trung vào chống, nhất là chống trong khâu tiêu thụ hàng giả, hàng nhái mà chưa chú trọng đúng mức đến phòng ngừa ngăn chặn sản xuất hàng giả, hàng nhái…

Trong thời gian tới, để góp phần hạn chế, đẩy lùi hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, Bộ Công Thương sẽ chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường tiếp tục tập trung thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả như: Nghị quyết số 41/NQ-CP của Chính phủ về việc đẩy mạnh công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới; Chỉ thị số 30/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá; Chỉ thị số 13/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm; Chỉ thị số 15/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về một số nhiệm vụ, giải pháp cấp bách trong quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp; Chỉ thị số 02/CT-BCT của Bộ trưởng Bộ Công Thương về việc tăng cường quản lý an toàn thực phẩm đối với sản xuất, kinh doanh rượu; Chỉ thị số 03/CT-BCT của Bộ trưởng Bộ Công Thương về việc tăng cường quản lý hoá chất độc hại bị lạm dụng trong bảo quản, chế biến thực phẩm; Chỉ thị số 13/CT-BCT của Bộ trưởng Bộ Công Thương về việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật trong kinh doanh khí dầu mỏ hoá lỏng (LPG); Quyết định số 1059/QĐ-BCT ngày 28 tháng 3 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Công Thương phê duyệt Đề án Phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tại các địa bàn, lĩnh vực trọng điểm đến năm 2020; Kế hoạch kiểm tra cao điểm trước, trong và sau Tết Nguyên đán Mậu Tuất; Kế hoạch tăng cường công tác phòng, chống buôn lậu, sản xuất, kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật giả, kém chất lượng... Trong đó, chú trọng những nhiệm vụ trọng tâm sau:

* Rà soát, sửa đổi bổ sung, hoàn thiện cơ chế chính sách:

- Tập trung tiếp tục rà soát, sửa đổi bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách liên quan đến công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả được giao.

- Trong quá trình thực thi công vụ, làm rõ phương thức, thủ đoạn của các đối tượng làm ăn phi pháp, đúc rút các quy luật hoạt động để có biện pháp đối phó kịp thời, đặc biệt là kịp thời sửa đổi, bổ sung cơ chế chính sách.

* Chú trọng công tác phòng ngừa thông qua việc tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn pháp luật:

- Chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường tiếp tục triển khai Kế hoạch của Bộ trưởng Bộ Công Thương về tổ chức tuyên truyền, vận động các tổ chức, cá nhân hoạt động thương mại trên thị trường tham gia đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả bằng các hình thức đa dạng, thiết thực; thực hiện ký cam kết không kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng kém chất lượng; tập trung vào các mặt hàng phân bón, mũ bảo hiểm, thuốc lá, xe máy điện, xe đạp điện và các nhóm hàng do Bộ Công Thương quản lý. Chú trọng kiểm tra đối với những cơ sở kinh doanh đã ký cam kết và xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm;

- Đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền phù hợp với đặc thù từng địa phương, để mọi đối tượng có thể dễ dàng tiếp cận, ghi nhớ được những nội dung cần chuyển tải, góp phần đảm bảo cả chiều rộng và chiều sâu của công tác tuyên truyền. Ngoài hình thức tuyên truyền qua các phương tiện thông tin đại chúng, cần thực hiện hình thức tuyên truyền trực quan tại các địa bàn trọng điểm, các trung tâm thương mại, chợ đầu mối, trụ sở các cơ quan đơn vị chức năng với nội dung phù hợp (pano, áp phích,…);

- Xây dựng kế hoạch tuyên truyền thường xuyên và chuyên đề về các hoạt động của lực lượng Quản lý thị trường; Phối hợp với Đài truyền hình Việt Nam thực hiện chương trình tuyên truyền hàng tháng về công tác quản lý thị trường.

* Công tác kiểm tra, xử lý vi phạm của lực lượng Quản lý thị trường:

Bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, Bộ Công Thương đã chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường chủ động xây dựng các phương án, kế hoạch, tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng nhập lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng và các hành vi gian lận thương mại. Thực hiện kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các mặt hàng thiết yếu phục vụ sản xuất, đời sống của nhân dân. Cụ thể:

- Về mặt hàng trọng điểm: ngoài các mặt hàng được lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra, kiểm soát theo chức năng, nhiệm vụ được giao, sẽ tập trung một số mặt hàng trọng điểm như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc lá ngoại nhập lậu, rượu, bia, nước giải khát, đường, thực phẩm chức năng, thuốc tân dược, mỹ phẩm để tạo sự chuyển biến rõ rệt trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

- Về địa bàn trọng điểm:

+ Đối với mặt hàng đường, thuốc lá ngoại nhập lậu: địa bàn trọng điểm là các tỉnh Long An, Đồng Tháp, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, An Giang, Kiên Giang, Tây Ninh, Quảng Trị, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Lào Cai.

+ Đối với mặt hàng mỹ phẩm, thuốc tân dược, thực phẩm chức năng: địa bàn trọng điểm là các tỉnh, thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Bắc Ninh, Hưng Yên.

+ Đối với mặt hàng rượu, bia, nước giải khát: địa bàn trọng điểm là các tỉnh Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai, Hải Phòng, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh.

+ Đối với mặt hàng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật: địa bàn trọng điểm là các tỉnh, thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Cần Thơ, Long An, Đồng Tháp, An Giang, Thanh Hóa, Nghệ An.

* Tổ chức tốt sự phối hợp trong hoạt động công vụ của lực lượng Quản lý thị trường:

Phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng như Công an, Hải quan triệt phá các đầu nậu, tụ điểm tập kết, buôn bán hàng lậu, hàng giả trong thị trường nội địa, đặc biệt là công tác trao đổi thông tin, tổ chức lực lượng phối hợp kiểm tra, xử lý các vụ việc lớn, nổi cộm, bảo đảm hiệu quả cao nhất. Đồng thời phối hợp với các Hiệp hội tuyên truyền để các thành viên hiệp hội nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, không tham gia hoặc tiếp tay cho buôn lậu, sản xuất kinh doanh hàng giả và gian lận thương mại.

* Giải pháp xây dựng đội ngũ công chức Quản lý thị trường vững về chuyên môn nghiệp vụ, có phẩm chất đạo đức tốt và bản lĩnh nghề nghiệp, chú trọng giải pháp phòng chống tiêu cực tham nhũng:

- Tổ chức quán triệt đến từng đơn vị, công chức Quản lý thị trường nhận thức đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, của Cấp ủy, chính quyền địa phương về đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, từ đó xây dựng các giải pháp thực hiện có hiệu quả chỉ đạo của Chính phủ.

- Tăng cường công tác đào tạo, tập huấn chuyên môn, kiến thức pháp luật cho công chức thực thi; đặc biệt chú trọng công tác kiểm tra nội bộ để kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các cá nhân, tổ chức có vi phạm; thường xuyên mở các đợt sinh hoạt chính trị nâng cao nhận thức, trách nhiệm của công chức, cơ quan đơn vị Quản lý thị trường trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao.