Ngành Công Thương đào tạo thế hệ chuyên gia kế cận qua dự án thực tế

Phổ cập kỹ năng, phát triển chuyên gia chuyên sâu

Năm 2026, Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 296/QĐ-BCT phê duyệt Kế hoạch bồi dưỡng, tập huấn về chuyển đổi số năm 2026. Kế hoạch hướng tới mục tiêu hằng năm, toàn bộ cán bộ lãnh đạo, công chức, viên chức và người lao động tại các đơn vị hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ được bồi dưỡng, cập nhật kiến thức về chuyển đổi số, kỹ năng số và công nghệ số, 

Bên cạnh chương trình cập nhật kiến thức chung, Bộ Công Thương chú trọng bồi dưỡng chuyên sâu về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số. Theo kế hoạch, Vụ Tổ chức cán bộ phối hợp với các đơn vị trực thuộc Bộ tổ chức các khóa đào tạo phù hợp.

Nội dung tập trung vào thực hành sử dụng AI trong soạn thảo văn bản, tổng hợp báo cáo, xử lý dữ liệu và phân tích chính sách; đồng thời trang bị kiến thức về quản trị dữ liệu, an toàn thông tin và sử dụng AI có trách nhiệm trong cơ quan nhà nước. Đây là những kỹ năng có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình đổi mới phương thức làm việc, nâng cao chất lượng tham mưu và hiệu quả thực thi nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ ngành Công Thương.

Tuy nhiên, yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của ngành không dừng ở việc phổ cập kỹ năng mới. Với những lĩnh vực đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm và khả năng giải quyết các vấn đề kỹ thuật phức tạp, việc hình thành đội ngũ chuyên gia có năng lực dẫn dắt cũng là nhiệm vụ quan trọng.

Đội ngũ kỹ sư Viện Nghiên cứu Cơ khí trưởng thành qua các dự án công nghiệp thực tế.

Cũng trong năm 2026, Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 289/QĐ-BCT về Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 107/NQ-CP ngày 9/7/2024 của Chính phủ, triển khai Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới. Đồng thời thực hiện Quyết định số 2711/QĐ-TTg ngày 12/12/2025 phê duyệt Chiến lược quốc gia về phát triển đội ngũ trí thức đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Kế hoạch chú trọng xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực then chốt, đồng thời đào tạo, bồi dưỡng trí thức trẻ, tạo nguồn nhân lực kế cận. Trong đó, việc khuyến khích các chương trình cố vấn, kèm cặp giữa các thế hệ trí thức mở ra hướng phát triển đội ngũ chuyên gia từ thực tiễn công việc, phát huy kinh nghiệm của những người đi trước và từng bước nâng cao năng lực chuyên môn cho lực lượng kế cận.

Đồng thời đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng được nhóm chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực then chốt, đồng thời chú trọng đào tạo, bồi dưỡng lớp trí thức trẻ, kế cận, với các chỉ tiêu cụ thể về tỷ lệ trí thức trẻ được nâng cao trình độ chuyên môn, quản lý và lãnh đạo.

Hai hướng triển khai có phạm vi và mục tiêu khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau. Nếu chương trình chuyển đổi số tạo nền tảng kiến thức, kỹ năng cho toàn bộ đội ngũ, thì kế hoạch phát triển đội ngũ trí thức tập trung vào chiều sâu chuyên môn, năng lực nghiên cứu và khả năng giải quyết những nhiệm vụ có yêu cầu cao. Sự kết hợp này góp phần tạo điều kiện để các đơn vị thuộc Bộ vừa nâng cao chất lượng nhân lực hiện có, vừa chuẩn bị lực lượng chuyên gia đáp ứng yêu cầu phát triển trong những năm tới.

Đào tạo chuyên gia qua các dự án trọng điểm

Một trong những nhiệm vụ được đặt ra tại Kế hoạch theo Quyết định số 289/QĐ-BCT là khuyến khích triển khai các chương trình cố vấn, kèm cặp giữa các thế hệ trí thức; ưu tiên đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trẻ có trình độ, năng lực và triển vọng phát triển thành chuyên gia trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Theo TS. Vũ Văn Khoa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí, từ việc tham gia một số chương trình về công nghệ chiến lược, Viện đang tập trung đào tạo kỹ sư trưởng và thiết kế trưởng ở các lĩnh vực mới.

Viện có quy mô hàng trăm người, chủ yếu là đội ngũ kỹ sư, cùng các cán bộ có trình độ tiến sĩ. Tuy nhiên, số lượng kỹ sư trưởng vẫn còn hạn chế. Điều này phản ánh đặc thù của quá trình phát triển chuyên gia kỹ thuật, bằng cấp và kiến thức chuyên môn là nền tảng cần thiết, nhưng để đảm nhiệm vai trò kỹ sư trưởng hoặc thiết kế trưởng, người làm chuyên môn còn phải tích lũy kinh nghiệm qua nhiều năm công tác và trực tiếp tham gia các dự án trọng điểm.

TS. Vũ Văn Khoa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí

Theo TS. Vũ Văn Khoa, những chuyên gia đã trải qua các dự án thực tế, chứng minh được năng lực chuyên môn và khả năng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật là một trong những yếu tố tạo nên uy tín của Viện. Khi doanh nghiệp xem xét danh sách nhân sự tham gia một chương trình, kinh nghiệm thực tiễn và năng lực đã được kiểm chứng giúp củng cố niềm tin vào chất lượng thực hiện nhiệm vụ.

Từ yêu cầu đó, Viện Nghiên cứu Cơ khí lựa chọn những kỹ sư trẻ có triển vọng, đưa vào làm việc trực tiếp dưới sự hướng dẫn của các kỹ sư trưởng thông qua những dự án, chương trình do Viện triển khai. Quá trình kèm cặp tạo điều kiện để kỹ sư trẻ tiếp cận công việc chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm từ người đi trước và từng bước nâng cao khả năng đảm nhiệm những nhiệm vụ phức tạp hơn.

Điểm đáng chú ý của phương thức này là việc đào tạo gắn liền với công việc thực tế. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức qua các khóa học, kỹ sư trẻ có cơ hội vận dụng kiến thức vào quá trình thực hiện dự án, đồng thời tiếp cận phương pháp làm việc và kinh nghiệm xử lý các vấn đề phát sinh từ đội ngũ chuyên gia. Qua từng nhiệm vụ, năng lực chuyên môn được tích lũy và kiểm chứng trong điều kiện công việc cụ thể.

Cách tiếp cận này có ý nghĩa đối với các lĩnh vực công nghệ chiến lược, nơi năng lực thiết kế, tổ chức triển khai và xử lý vấn đề kỹ thuật thường gắn chặt với kinh nghiệm thực tiễn. Việc duy trì cơ chế chuyển giao kinh nghiệm giữa các thế hệ góp phần hạn chế nguy cơ thiếu hụt nhân lực chuyên sâu khi những chuyên gia giàu kinh nghiệm không còn đảm nhiệm công việc thường xuyên.