Bồi dưỡng thường xuyên, đào tạo lại để nâng cao năng lực cán bộ ngành Công Thương

Năng lực mới đòi hỏi học tập liên tục

Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, cùng yêu cầu quản lý trên nhiều lĩnh vực, đặt ra những đòi hỏi mới đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành Công Thương. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, cán bộ cần có khả năng phối hợp liên ngành, khai thác dữ liệu, ứng dụng công nghệ và xử lý những vấn đề phát sinh trong thực tiễn quản lý.

Theo TS. Hoàng Trường, Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học, Đào tạo, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, đội ngũ cán bộ đã chủ động ứng dụng dữ liệu số và các công cụ công nghệ vào quy trình công tác, từng bước nâng cao khả năng thích ứng với chuyển đổi số. Tuy nhiên, trước những thay đổi nhanh chóng của môi trường quản lý và hoạt động sản xuất, kinh doanh, việc bổ sung năng lực mới cần được thực hiện thường xuyên.

Trong đó, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững là một lĩnh vực cần được chú trọng. Cán bộ cần cập nhật kiến thức về kiểm kê khí nhà kính, tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG), lộ trình phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), cũng như các quy định có ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và Quy định chống phá rừng (EUDR) của Liên minh châu Âu.

Năng lực số cũng ngày càng có ý nghĩa thiết thực đối với công tác quản lý và hoạt động chuyên môn. Việc khai thác dữ liệu ngành, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn vào phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định sẽ góp phần nâng cao chất lượng xử lý công việc. Cùng với đó, cán bộ cần thường xuyên cập nhật quy định pháp luật, nâng cao năng lực dự báo và khả năng ứng phó với biến động thị trường, gián đoạn chuỗi cung ứng, tranh chấp thương mại.

Khóa đào tạo về trí tuệ nhân tạo do Bộ Công Thương tổ chức năm 2026 hướng tới nâng cao năng lực ứng dụng AI của cán bộ, công chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.

Theo TS. Hoàng Trường, những yêu cầu này đòi hỏi lực lượng lao động hiện hữu, trong đó có đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước, được cập nhật kiến thức thông qua các chương trình bồi dưỡng ngắn hạn, chuyên sâu về công nghệ, tiêu chuẩn và chính sách mới.

PGS.TS. Vũ Minh Tân, Phó trưởng Ban Đào tạo, Đại học Công nghiệp Hà Nội, cũng cho rằng chu kỳ thay đổi của công nghệ hiện ngắn hơn thời gian của một chương trình đào tạo đại học hoặc sau đại học. Vì vậy, kiến thức được trang bị ở giai đoạn đầu cần tiếp tục bổ sung trong quá trình công tác.

Bên cạnh kiến thức chuyên môn, năng lực tổng hợp thông tin, phân tích, giải quyết vấn đề phức tạp và thích ứng với thay đổi có vai trò quan trọng. Đây cũng là cơ sở để công tác bồi dưỡng chuyển từ việc truyền đạt kiến thức đơn thuần sang phát triển năng lực vận dụng vào thực tiễn.

Khi yêu cầu công việc liên tục được nâng cao, bồi dưỡng thường xuyên và đào tạo lại cần trở thành một phần của quá trình phát triển nghề nghiệp. Các chương trình học tập cần được thiết kế phù hợp với vị trí việc làm, giúp cán bộ cập nhật kiến thức mới và có thể áp dụng ngay vào nhiệm vụ chuyên môn.

Phát huy vai trò của viện, trường trong bồi dưỡng cán bộ

Đáp ứng yêu cầu học tập liên tục, các viện nghiên cứu và trường đại học thuộc Bộ Công Thương có điều kiện phát huy thế mạnh về nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao tri thức để tham gia sâu hơn vào công tác bồi dưỡng, đào tạo lại đội ngũ cán bộ.

Tại Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, theo TS. Hoàng Trường, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026-2030. Định hướng đặt ra là chuyển từ trang bị kiến thức sang nâng cao năng lực hoạch định chính sách, tăng cường khả năng vận dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn quản lý.

Theo đó, cán bộ có cơ hội tham gia trực tiếp vào các đề án thực tế của Bộ, đồng thời tiếp cận các công cụ đánh giá tác động chính sách và mô hình hóa kinh tế. Cách tiếp cận này góp phần tăng cường mối liên hệ giữa nghiên cứu, đào tạo và yêu cầu giải quyết các vấn đề đặt ra trong quá trình xây dựng, thực thi chính sách.

Một hướng triển khai khác là biên tập, số hóa kết quả nghiên cứu và các ấn phẩm khoa học thành tài liệu phục vụ bồi dưỡng. Nguồn học liệu này có thể hỗ trợ cán bộ toàn ngành tiếp cận tri thức chuyên sâu, chủ động tự học và cập nhật kiến thức trong quá trình công tác.

Cán bộ ngành Công Thương trải nghiệm ứng dụng AI qua tương tác bằng giọng nói trong chương trình tập huấn.

Trong khi đó, tại Đại học Công nghiệp Hà Nội, theo PGS.TS. Vũ Minh Tân, Nhà trường đang tích hợp năng lực AI vào chương trình đào tạo, hướng tới trang bị kỹ năng này cho người học ở cả khối kỹ thuật và kinh tế. Cùng với đào tạo chính quy, việc phát triển các chương trình chứng chỉ ngắn hạn, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng được xem là hướng đi nhằm đáp ứng nhu cầu học tập trong suốt quá trình làm việc.

Nội dung bồi dưỡng hướng đến những kỹ năng gắn với công việc hằng ngày của cán bộ, như sử dụng AI trong soạn thảo văn bản, tổng hợp báo cáo, xử lý dữ liệu; ứng dụng AI để phân tích chính sách, dự báo xu hướng và hỗ trợ ra quyết định. Các nội dung về quản trị dữ liệu, an toàn thông tin và sử dụng AI có trách nhiệm trong cơ quan nhà nước cũng được đưa vào chương trình.

Việc kết hợp giữa bồi dưỡng trực tiếp, học liệu số và tự học mở rộng cơ hội cập nhật kiến thức cho đội ngũ cán bộ. Với lợi thế về chuyên môn, nghiên cứu và đội ngũ giảng viên, các viện nghiên cứu, trường đại học thuộc Bộ có thể đóng góp thiết thực vào quá trình xây dựng chương trình bồi dưỡng sát với yêu cầu công việc.

Qua đó, đào tạo cán bộ ngành Công Thương từng bước hướng tới quá trình học tập liên tục, trong đó kiến thức được cập nhật thường xuyên, kỹ năng được củng cố qua thực tiễn và kết quả học tập gắn với yêu cầu của từng vị trí việc làm. Đây là nền tảng quan trọng để đội ngũ cán bộ nâng cao năng lực chuyên môn, thích ứng với sự phát triển của công nghệ và đáp ứng tốt hơn yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.